Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.117/2024
Shkup, 7 nëntor 2023
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës Kushtetuese, dr.Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, Elizabeta Dukovska, Dobrilla Kacarska, dr.Ana Pavllovska-Daneva dhe mr.Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, nenit 38 alineja 2 dhe nenit 73 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, nr.115/2024), në seancën e mbajtur më 7 nëntor 2024, miratoi
A K T V E N D I M
HIDHET POSHTË iniciativa për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e Planit urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale “Maucker”, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013 -2023, me nr.08-2681/14, e miratuar nga Këshilli i Komunës së Ohrit më 27.02.2015 (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit”, nr.2 nga data 03.03.2015).
Arsyetim
I
Shoqata turistike – asociacioni i Ohrit “Biljana” nga Ohri, e përfaqësuar nga kryetari i saj, Nikolla Kiselinov – Bozdoganov nga Ohri, parashtroi iniciativë në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut për të filluar procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e një Plani urbanistik jashtë një vendbanimi për zonën industriale “Maucker”, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, me nr.08-2681/14, e miratuar nga Këshilli i Komunës së Ohrit më 27.02.2015 (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit”, nr.2 nga data 03.03.2015).
Sipas parashtruesit të iniciativës, vendimi i kontestuar është në kundërshtim me Kushtetutën e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik, Ligjin për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore dhe Ligjin për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit.
Në vazhdim të iniciativës citohen neni 24, neni 56 dhe neni 118 i Kushtetutës dhe neni 11, neni 13, neni 32, neni 71 dhe neni 74 i Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.199/14).
Iniciativa i përmban edhe nenet e cituara 6, 7, 70 dhe 71 të Ligjit për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 20/04), si dhe nenet e cituara 8, 9, 17, 25 dhe 29 të Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.75/10).
Bazuar në dispozitat e cituara, parashtruesi deklaron se vendimi i kontestuar është miratuar në një procedurë jokushtetuese dhe të paligjshme dhe me të shkelen dispozitat e lartpërmendura, sepse gjatë përgatitjes dhe miratimit të këtij Plani urbanistik, nuk janë përcaktuar kufijtë e zonës mbrojtëse, zonës së kontaktit dhe zonës së planifikimit urban, nuk ka bazë gjeodezike të azhurnuar me kufij të përcaktuar të vendit arkeologjik, ndërtimeve nëntokësore dhe mbitokësore që ekzistojnë në këtë vend dhe se urbanizimi i një zone të pasur me trashëgimi kulturore nëntokësore nuk duhet të kryhet.
Parashtruesi, gjithashtu, thekson se institucionet kompetente për dorëzimin e të dhënave dhe informacioneve për përgatitjen e këtij Plani urbanistik, Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore pranë Ministrisë së Kulturës dhe Institucioni Nacional – Enti për Mbrojtjen e Monumenteve dhe Kulturës dhe Muzeu – Ohër, nuk kanë vepruar në përputhje me rregulloren ligjore të cituar, përkatësisht të përpiluesit të këtij Plani urbanistik, SHA Enti për Urbanizëm, Projektim dhe Inxhinieri – ZUM Shkup, në kundërshtim me detyrimin ligjor, nuk i ka dorëzuar vendimet e vitit 1983 dhe 1998 të lëshuara nga Enti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeu Popullor i Ohrit, me të cilat përcaktohet statusi i monumentit kulturor të lokalitetit arkeologjik Hermeleja (Gabavc, Patericë, Ambarxhicë).
Në arsyetimin e iniciativës në fjalë, gjithashtu, theksohet se përpiluesi i këtij Plani urbanistik, gjatë fazës së anketimit publik, nuk e ka marrë parasysh vërejtjen me shkrim të ekzistencës së një lokaliteti arkeologjik, të përcaktuar me aktvendim nga Shoqata Ekologjike “Grashnicë”.
Në këtë drejtim, janë bashkëngjitur dëshmi përkatëse, me të cilat, sipas parashtruesit, mund të përcaktohet se në këtë vendndodhje ekziston një lokalitet arkeologjik me statusin e monumentit kulturor. Parashtruesi shpreh dyshime në lidhje me keqpërdorimin e pozitës zyrtare dhe autorizimit nga këto institucione dhe mospërmbushjen e detyrimit ligjor që kanë sipas Ligjit për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (neni 6, mbrojtja e trashëgimisë kulturore gjatë përgatitjes së planeve urbanistike; neni 7, subjektet e vetëqeverisjes lokale janë të detyruara ta mbrojnë trashëgiminë kulturore dhe neni 71, nuk janë përgatitur bazat mbrojtëse të ruajtjes, të parashikuara me ligj) dhe Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit (neni 8, përcaktimi i kufijve të trashëgimisë kulturore; neni 9, parandalimi i aktiviteteve që ndikojnë negativisht në vlerën natyrore të Rajonit të Ohrit , neni 25 dhe neni 29, marrja e masave të duhura mbrojtëse).
Për këto arsye, parashtruesi propozon që Gjykata Kushtetuese të fillojë procedurë për të vlerësuar kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e vendimit të kontestuar dhe ta anulojë atë.
Në të njëjtën kohë, propozohet që të miratohet një vendim për të ndaluar ekzekutimin e akteve ose veprimeve individuale, të ndërmarra në bazë të vendimit të kontestuar për shkak të mundësisë për pasoja të vështira për t’u eliminuar (e ashtuquajtura masë e përkohshme).
II
Në seancë, Gjykata konstatoi se Vendimi është miratuar në bazë të neneve 11 , 22 dhe 25 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.60/11), nenit 22 paragrafi (1) pika 1 dhe nenit 62 paragrafi (1) të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.5/2002) dhe nenit 18 të Statutit të Komunës së Ohrit (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit” nr.8/2007).
Neni 1 i Vendimit miraton një plan urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023.
Neni 2 i Vendimit të kontestuar përcakton se ky plan urbanistik mbulon një sipërfaqe prej 17,92 ha.
Hapësira e fushëveprimit të planifikimit sipas Planit urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023 është fushëveprimi i kufijve:
Kufiri i fushëveprimit të planifikimit është pjesë e PK.nr.1219/1, KK Komuna Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit.
Zona kufizohet me parcelat kadastrale të mëposhtme që nuk përfshihen në zonën e përcaktuar të planifikimit: nga jugu – Pk.nr.1200/2, Pk.nr.1201/1, Pk. nr.1201/2, Pk.nr.1201/3, pjesë e Pk.nr.1219/1, Pk.nr.496/2, pjesë e Kp.nr.1219/1, Kp.nr.1219/7, Kp.nr.1219/2, Kp.nr.1219/3, Kp.nr.1219/4, Pk.nr.1219/5, Pk.nr.1219/6, pjesë e Pk.nr.1219/1, nga veriu – pjesë e Pk.nr.1219/1, pjesë e Pk.nr. 1219/8, nga perëndimi – Pk.nr. 1200/1, Pk.nr. 1344/1, Pk. nr. 1199, Pk. nr. 486/1, Pk. nr. 1219/8, nga lindja – pjesë e Pk.nr. 1219/8, pjesë e Pk. nr. 486/11, Pk. nr. 1199, Pk. nr. 1344/1.
Sipas Nenit 3, Plani urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, i përgatitur nga SHA Enti për Urbanizëm, Projektim dhe Inxhinieri – ZUM Shkup, me numër teknik 167/13 nga shkurti i vitit 2015, përmban:
– zhvillim planor – pjesa tekstuale dhe bashkëngjitja grafike,
– bazë dokumentare me pjesë tekstuale dhe shtojca grafike.
Neni 4 i Vendimit përcakton se Plani urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023 është i vërtetuar me vulën dhe nënshkrimin e Kryetarit të Këshillit të Komunës së Ohrit.
Në përputhje me nenin 5 të Vendimit, Plani urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, ruhet, monitorohet dhe zbatohet në Sektorin për Urbanizëm dhe Menaxhim të Tokës Ndërtimore.
Neni 6 i Vendimit përcakton se ky Vendim hyn në fuqi në ditën e tetë nga dita e publikimit në “Fletoren Zyrtare të Komunës së Ohrit”.
Vendimi i kontestuar mban numrin 08-2681/14 të datës 27.02.2015 dhe është nënshkruar nga kryetarja e Këshillit të Komunës së Ohrit , Gordana Konjanovska dhe është publikuar në “Fletoren Zyrtare të Komunës së Ohrit”, me numër 2/2015 më datë 03.03.2015.
III
Në përputhje me nenin 110 alinetë 1 dhe 2 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën, si dhe për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe ligjet.
Sipas nenit 38 alineja 2 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese do ta hedhë poshtë iniciativën nëse tashmë ka vendosur për të njëjtën çështje dhe nuk ka baza për të marrë vendim tjetër.
Me Aktvendimin U.nr.54 /2022 të datës 14 dhjetor të vitit 2022, Gjykata nuk ka filluar procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e Planit urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale “Maucker”, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, me nr.08-2681/14, të miratuar nga Këshilli i Komunës së Ohrit më 27 shkurt të vitit 2015 (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit”, me nr.2 e datës 3 mars të vitit 2015).
Në procedurën me lëndën U.nr.54/2022, Gjykata konstatoi se Këshilli i Komunës së Ohrit e ka kryer procedurën për përgatitjen dhe miratimin e vendimit për miratimin e një plani urbanistik jashtë një zone të banuar duke respektuar kështu të gjitha fazat e procedurës, siç është parashikuar në Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik.
Gjykata, analizën e aktit të kontestuar e kreu në lidhje me Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.51/2005 , 137/2007, 151/2007, 91/2009, 124/2010, 18/2011, 53/2011, 144/2014, 55/2013, 163/2013 dhe 42/2014) i cili ishte në fuqi në kohën e fillimit të procedurës për miratimin e Planit urbanistik të kontestuar.
Kërkesa për vlerësimin e vendimit të kontestuar në këtë iniciativë në lidhje me përputhshmërinë e tij me nenin 11, nenin 13, nenin 32, nenin 71 dhe nenin 74 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.199/2014), i cili hyri në fuqi më 7 janar të vitit 2015 dhe filloi të zbatohet që nga 1 marsi i vitit 2015 është e papërshtatshme, për arsye se e gjithë procedura për miratimin e këtij Plani urbanistik jashtë një zone të banuar dhe vetë vendimi janë miratuar para se të zbatohen dispozitat e këtij ligji. Në fakt, edhe në vetë ligjin e ri, të cilit i referohet parashtruesi, neni 123 rregullon çështjen që procedurat e filluara deri në ditën e zbatimit të këtij ligji do të vazhdojnë në përputhje me dispozitat e ligjit sipas të cilit kanë filluar, përkatësisht është miratuar në përputhje me dispozitat e Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.51/2005, 137/2007, 151/2007, 91/2009, 124/2010, 18/2011, 53/2011, 144/2014, 55/2013, 163/2013 dhe 42/2014).
Për më tepër, Gjykata në procedurën në rastin U.br.54/2022 konstatoi se nga analiza e dokumentacionit të bashkëngjitur me shkrim, të marrë gjatë procedurës së mëparshme, padiskutim rezulton se procedura në fjalë, është zhvilluar në mënyrë të ligjshme. Gjykata konstatoi se gjatë miratimit të saj, janë respektuar të gjitha fazat e procedurës, përkatësisht, Këshilli i Komunës së Ohrit, gjatë miratimit të vendimit të kontestuar, i ka respektuar plotësisht të gjitha fazat e procedurës, të parashikuara në Ligjin në fuqi për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik. Kjo do të thotë se është respektuar procedura për miratimin e planit të propozuar, është kryer shqyrtim nga ekspertët e tij, është kryer anketë publike dhe prezantim publik, janë marrë të gjitha mendimet e nevojshme për planin e propozuar nga organet kompetente, në bazë të të cilave, në përputhje me nenin 25 të të njëjtit ligj, është marrë mendim pozitiv për miratimin e planit nga Ministria e Transportit dhe Lidhjeve, si organ i administratës shtetërore, përgjegjës për çështjet në fushën e planifikimit hapësinor.
Me këtë dhe me iniciativën në rastin U.nr.54/2022 , kontestohet vendimi në fjalë, sepse është në kundërshtim edhe me nenet e Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit. Gjykata konstatoi se nga dokumentacioni i paraqitur për procedurën e zhvilluar për Planin urbanistik të kontestuar, pushteti vendor mori masa në drejtim të gjetjes dhe mbrojtjes së trashëgimisë botërore kulturore dhe natyrore në Rajonin e Ohrit, ruajtjes së kufijve të trashëgimisë botërore kulturore dhe natyrore në Rajonin e Ohrit, si dhe mënyrës së menaxhimit të saj, në atë mënyrë që parashtroi kërkesë me shkrim në disa institucione kompetente.
Enti Nacional për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeve – Ohër, për përgatitjen e bazave mbrojtëse dhe konservuese, i paraqiti Komunës mendimin nr.13-287/1, më datë 24.02.2014, duke e informuar atë se nuk është kompetent për të përgatitur bazat mbrojtëse dhe konservuese për Planin urbanistik në fjalë. Kjo për shkak se nuk i përkiste kufijve të kompleksit të monumenteve të mbrojtura “Qendra e Qytetit të Vjetër të Ohrit” dhe as zonës së tij të kontaktit, si dhe për shkak se nuk ka objekte ose vende arkeologjike të regjistruara ose të mbrojtura individualisht në fushëveprimin e caktuar të planifikimit. Për këto arsye, përgatitja e Bazave të Mbrojtjes dhe Konservimit nuk ishte e nevojshme, megjithatë, ata shprehën mendimin se në dispozitat e fushëveprimit të planifikimit, duhet të shënojë se gjatë ekzekutimit të punimeve tokësore në zonën e planifikuar është e domosdoshme prania e një eksperti – arkeologu, i cili do të monitorojë punimet në rast se zbulohen mbetje të ndërtesave më të vjetra, me qëllim regjistrimin, dokumentimin dhe marrjen e masave të nevojshme në procesin e mëtejshëm të punës, në varësi të vlerës së gjetjes së zbuluar.
Komuna e Ohrit, me shkresën nr.18-65/12 të datës 19.02.2014, kërkoi informacion mbi fillimin e procedurës për përgatitjen e dokumentacionit të planifikimit për zonën industriale – Maucker, nga Drejtoria e Mjedisit, si organ kompetent për kryerjen e punimeve profesionale në fushën e mbrojtjes së natyrës, në kuadër të Ministrisë së Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor, të cilës Drejtoria e Mjedisit Jetësor, si organ kompetent për kryerjen e punëve profesionale në fushën e mbrojtjes së natyrës në kuadër të ministrisë, iu përgjigj me shkresën nr.11-2528/4 të datës 12.03.2014, në të cilën u tha se pas inspektimit profesional të fushëveprimit të planifikimit të bashkangjitur dhe në përputhje me Planin hapësinor të Republikës së Maqedonisë, Studimin Sektorial për Mbrojtjen e Trashëgimisë Natyrore, u përcaktua se zona që është lëndë e përgatitjes së dokumentacionit të planifikimit, me destinim G2 – industria e lehtë, nuk bie brenda kufijve të një zone të mbrojtur.
Zbatuesi i Programit të planifikimit – SHA për Urbanizëm, Projektim dhe Inxhinieri – ZUM Shkup, me shkresën numër 0301-359/6, kërkoi dhe mori mendim nga Ministria e Kulturës – Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore numër 17-2892/2, të datës 04.11.2014, në të cilin thuhet se të dhënat e nevojshme nga aspekti i mbrojtjes së trashëgimisë kulturore, të përcaktuara nga Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, janë përfshirë plotësisht në dokumentacionin e planifikimit, në mënyrë që procedura për miratimin e planit të mund të vazhdojë.
Me rastin e anketës së organizuar publike dhe prezantimit publik, Shoqëria Ekologjike “Grashnicë” dorëzoi fletë anketimi me një shënim, ku kërkohej që së pari të kryheshin hulumtimet arkeologjike, me sondazhe në zonën ku është planifikuar zona industriale dhe më pas të fillonin punimet ndërtimore.
Komisioni nuk e pranoi vërejtjen dhe u përgjigj se Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore kishte paraqitur tashmë mendimin numër 17-2892/2, të datës 04.11.2014, në të cilin thuhet se të dhënat e nevojshme nga aspekti i mbrojtjes së trashëgimisë kulturore, të përcaktuara nga Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, janë përfshirë plotësisht në dokumentacionin e planifikimit, në mënyrë që procedura për miratimin e planit të mund të vazhdojë.
Duke marrë parasysh se Komuna e Ohrit mori mendime dhe pëlqime nga Institucioni Nacional – Enti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeut – Ohër, Drejtoria e Mjedisit dhe Ministria e Kulturës – Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, të cilat janë përgjegjëse për masat mbi mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, u përfshinë në mënyrë aktive në procesin e miratimit të Planit urbanistik të kontestuar, prandaj vlerësojmë se nuk ka shkelje të nenit 6, nenit 7, nenit 70 dhe nenit 71 të Ligjit për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr. 20/04), si dhe nenit 8, nenit 9, nenit 17, nenit 25 dhe nenit 29 të Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr. 75/10).
Parashtruesi në këtë iniciativë, gjithashtu, thekson se komuna e lartpërmendur ka urbanizuar një zonë të përcaktuar si zonë industriale, brenda fushëveprimit të së cilës mund të ndërtohen objekte industriale të klasës G2 dhe shpreh dyshime për keqpërdorim të detyrës zyrtare nga personat përgjegjës të Institucionit Nacional – Enti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeut – Ohër dhe Drejtorisë për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, në drejtim të dhënies së mendimeve dhe të dhënave me përmbajtje të pavërtetë.
Lidhur me këto pretendime në iniciativë, Gjykata vlerësoi se nuk është kompetente të shqyrtojë dyshimin për keqpërdorim të mundshëm të pozitës dhe autorizimit zyrtar nga ana e personave përgjegjës nëpër institucionet e lartpërmendura në lidhje me përmbajtjen e dokumenteve të lëshuara për qëllimet e procedurës, si dhe përmbajtjen e planeve urbanistike të miratuara, për më tepër kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e procedurës në të cilën ato miratohen.
Duke u nisur nga fakti që Gjykata Kushtetuese është shprehur tashmë mbi kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e vendimit të kontestuar, si dhe nga fakti që iniciativa në fjalë nuk përmban pretendime që, nga natyra e tyre, do të përbënin bazë për një vendim të ndryshëm, rrjedh se kushtet për hedhjen poshtë të iniciativës janë përmbushur, në përputhje me nenin 38 alineja 2 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese.
IV
Bazuar në sa më sipër, Gjykata me shumicë votash, vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.
KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr.Darko Kostadinovski