У.бр.201/2024

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.201/2024
Скопје, 22.10.2025 година

 

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија, член 73 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 22 октомври 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

1. СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за утврдување правила во урбанистичкото планирање и спроведување на параметри во рамки на дефинирана градежна парцела за реализација и спроведување на урбанистички план, бр.08-7099/17 од 12.06.2024 година, донесена од Советот на Општина Тетово („Службен гласник на Општина Тетово“ бр.7/2024 од 13 јуни 2024).

2. Ова решение ќе се објави во „Службен весник на Република Северна Македонија“.

Oбразложение

I

Даријан Сотировски од Тетово, до Уставниот суд поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста и законитоста на актот означен во точка 1 од диспозитивот на ова решение.

Подносителот смета дека оспорената одлука е спротивна на член 8 став 1 алинеја 3 и член 51 од Уставот, Законот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.32/2020 и 111/2023) и Правилникот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.225/2020, 219/2021, 104/2022 и 99/2023).

Со иницијативата се предлага донесување решение за поведување постапка за оценување на уставноста и законитоста на оспорената одлука и нејзино поништување.

Според наводите во иницијативата, Советот на Општина Тетово, ја донел означената одлука без правен основ, на штета на јавниот интерес и правниот поредок.

Така, во член 1 од Одлуката, Советот утврдил правила во процесот на урбанистичкото планирање и примена на спроведување на урбанистичките планови без да има законска надлежност за тоа.

Според подносителот, во член 2 од Одлуката, спротивно на начелото на правна сигурност, е пропишано дека почнувајќи од 01.07.2024 година, локалната самоуправа ќе се придржува кон новите правила во процесот на урбанистичкото планирање кои се однесуваат на изградбата и одобренијата за градба во зони на индивидуално домување. За подносителот е нејасно кои се тие нови правила во процесот на урбанистичкото планирање ако е јасно дека секој важечки ДУП кој е на сила е изработен врз основа на важечки Закон за урбанистичко планирање и Правилник за урбанистичко планирање во периодот кога е донесен.

Подносителот наведува дека во член 3 од оваа одлука, доносителот на Одлуката користи категории „ДУП-планови за станбени заедници“ коишто не постојат во Законот за урбанистичко планирање. Согласно со важечкиот ГУП за Тетово по однос на просторната организација,  целиот град е поделен во урбани блокови, а се негираат станбените заедници коишто биле предвидени во претходниот план. Според подносителот, има целосно несовпаѓање на некогашните станбени заедници со денешните урбани блокови, постојат новопроектирани и новоизградени сообраќајници, објекти, инфраструктура и не може да се дава каква било релевантност на станбените заедници.

Во иницијативата се наведува дека, во истиот член е пропишано дека градежната линија ќе се утврдува со записник од увид на лице место спротивно на Законот за урбанистичко планирање според кој не се дозволени никакви ориентациони параметри, поместување на регулациони линии ниту нивно утврдување на лице место.

Со член 4 од истата одлука, се дозволуваат доградби и надградби на објекти од образованието по одлука на Советот на локации каде што не бил донесен урбанистички план, а со соодветна намена во генералниот план. Според подносителот, директната примена на ГУП без донесен ДУП не го штити јавниот интерес во урбанистичкото планирање.

Со член 5 од Одлуката се регулира можност просторот под кровната површина да биде можност за промена во станбен простор. За ваквиот начин на промена постои Закон за урбанистичко планирање и Правилник за урбанистичко планирање. ДУП за конкретен урбан блок утврдува катност на сите планирани објекти. Според подносителот, поткровјето или поткровниот кат што во урбанистичкиот план се планира како изградена површина чија намена е еднаква на намената на градба, не се обележува во урбанистичкиот план како поткровје туку како кат што влегува во вкупно одредените катови на градбата. Во овој случај, не станува збор за пренамена бидејќи површината под кровот никаде не била заведена, туку за давање намена на нешто што може да не е предвидено со ДУП, така што од дозволените етажи спротивно на закон може да се зголеми нивниот број.

Во член 6 од Одлуката се утврдени три правила до кои ќе се придржува, а се однесуваат на тоа колку станбени единици се дозволуваат во зависност од големината на површината на градежната парцела. Подносителот смета дека на овој начин се пропишани правила за проектирање и градење на објекти без јасно да са дефинира намената на објектот А1 или А2, со што се создава конфузија во планирањето и реализирањето на планската документација и простор за промена на намената од А1 во А2.

Според член 7 од оваа одлука, плановите со класа на намени А1, максималната висина на градбите предвидено е дека може да биде П+2+Пк со висина до 10.20м и оваа одредба се применува без исклучок и на урбанистичките планови каде за семејните куќи биле предвидени поголеми висини од венец од 10.20м. Подносителот смета дека ова значи повреда на правата и слобoдите, законот и правниот поредок.

Член 8 од Одлуката, дозволувал компатибилност на намена Б1 во објект со класа на намена А1 кога со урбанистички план истото не било дозволено. Се утврдува процент на дозволена компатибилност од 40% и регулира кој Правилник за урбанистичко планирање ќе биде во употреба. Подносителот наведува дека Правилникот за урбанистичко планирање ги содржи сите нормативи, правила и принципи на урбанистичко планирање кое подразбира усвојување на урбанистички планови, а не фиктивно пропишување на урбанистички правила спротивно на закон.

Со член 9 од истата одлука, се пропишува дека одредбите на оспорената одлука се однесуваат на сите урбанистички планови коишто се на сила и на сите идни урбанистички планови што во иднина ќе бидат донесени од страна на Советот на Општина Тетово и ќе се применуваат без исклучок. Подносителот наведува дека оспорената одлука не може да се однесува на кој било донесен урбанистички план, ниту пак  да се менуваат одредби од истите.

Поради сето наведено предлага Судот да поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на оспорената одлука и истата да ја поништи.

Со иницијативата се бара донесување решение за запирање на извршувањето на оспорената одлука до конечно одлучување на Судот со цел да се спречи настанување на тешко отстранливи последици, согласно со член 37 став 1 од Актот на Судот.

II

На седницата Судот утврди дека Советот на Општина Тетово, врз основа на член 22 став 1 точка 1, член 36 став 1 точка 1 и член 62 од Законот за локалната самоуправа („Службен весник на Република Македонија“ бр.5/2002 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.202/2024), на седницата одржана на 12 јуни 2024 година, ја донел Одлука за утврдување правила во урбанистичкото планирање и спроведување на параметри во рамки на дефинирана градежна парцела за реализација и спроведување на урбанистички план, бр.08-7099/17 и истата е објавена во „Службен гласник на Општина Тетово“ бр.7/2024 од 13 јуни 2024 година.

Со оваа одлука, Советот на Општина Тетово донесува – утврдува правила во процесот на урбанистичкото планирање и примена и спроведување на урбанистичките планови, согласно со член 1 од истата.

Во член 2 од истата е утврдено дека почнувајќи од 01.07.2024 година, локалната самоуправа ќе се придржува кон новите правила во процесот на урбанистичкото планирање кои се однесуваат посебно на изградбата и одобренијата за градба во зони на индивидуално домување.

Во член 3 од Одлуката е предвидено дека при спроведување на ДУП-планови за станбени заедници во Тетово каде предвидените габарити на објектите во графичките прилози се ориентациони, површината за градење, максимална висина до венец, висина во етажи, процентот на изграденост, коефициентот на искористеност на земјиштето и другите урбанистички параметри на објектите ќе се утврди  со идеен проект и геодетски елаборат, изработен согласно со Закон, со примена на урбанистички параметри од Правилникот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија” бр. 224/2020, 219/2021, 104/2022 и 99/2023). Во прилог на идејниот проект да се достави и геодетски елаборат за нумерички податоци. Одредбите од овој член се однесуваат за случаи кога градежната и катастарската парцела се поклопуваат во сопственоста и се во согласност со ГУП-от на град Тетово. По исклучок градежната линија према сообраќајницата за објектот што ќе се гради може да се менува, ако е потребно за усогласување со градежната линија на соседните објекти. Градежната линија ќе се утврди со записник со увид на лице место.

Со член 4 од истата е утврдено дека по исклучок на член 3 од оваа одредба може да се издаде одобрение за доградба и наградба на објекти со намена В1 – згради за образование и наука, по претходно донесена одлука од страна на советот на општина. Овој член се однесува за објекти со намена В1 – згради за образование и наука за локации за кои не е донесен детален урбанистички план, а намената со важечкиот ГУП е зона на јавни објекти.

За објектите каде што се јавуваат поголеми кровни површини, и истите ги исполнуваат условите за живеење, може да се издаде одобрение за пренамена од потпокривен во станбен простор. Во потпокривот може да се искористи само една катна височина, согласно со член 5 од истата.

Правилата според кои локалната самоуправа ќе се придржува се утврдени во член 6 од Одлуката и тие се:

1. За градежни парцели кои се помали од 350м2 се дозволуваат максимум до четири станбени единици.
2. За градежни парцели до 420 м2 се дозволуваат максимум до шест станбени единици.
3. За градежни парцели кои се поголеми од 420м2 се дозволуваат максимум до осум станбени единици.

Според член 7 од истата, во урбанистичките планови со класа на намени А1 – вдомување во куќи максималната висина на градбите се ограничува на максимум П+2+Пк со висина до венец од H=10.20м. Оваа одредба ќе се применува без исклучок и ќе се однесува и на урбанистичките планови каде за семејни куќи се предвидени поголеми висини до венец од H=10.20м.

Во член 8 од оваа одлука е определено дека за објектите со класа на намена А1 – домување во куќи правилата за компатибилност на намени ќе се применуваат согласно со одредбите од Правилникот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија” бр. 224/2020, 219/2021, 104/2022 и 99/2023), односно за изградба на објекти каде со урбанистички план не е дозволена компатибилност на класата на намена Б1 – мали единици за комерцијални и деловни дејности. За основна класа на намена А1 – домување во куќи дозволена е компатибилна класа на намена Б1 – мали единици за комерцијални и деловни дејности со максимален дозволен % на учество на компатибилната намена во однос на основната класа на намена до 40%.

Одредбите од оваа одлука се однесуваат за урбанистички планови кои се на сила и на урбанистички планови кои во иднина ќе бидат донесени од страна на Советот на Општина Тетово и ќе се применуваат без исклучок, согласно со член 9 од истата.

Во член 10 е определено дека Одлуката влегува во сила со денот на донесувањето, а ќе се објави во “Службен гласник на Општина Тетово”.

III

Согласно со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот на Република Северна Македонија, владеењето  на  правото, е темелна вредност на уставниот поредок, а согласно со член 51 од Уставот законите мораат да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и со закон. Секој е должен да ги почитува Уставот и законите.

Со Законот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.32/2020, 111/2023, 171/2024, 224/2024, 40/2025, 101/2025, 101/2025 и 127/2025) се уредува системската и хиерархиската уреденост на урбанистичкото планирање во системот на просторното и урбанистичкото планирање, целите и начелата на урбанистичкото планирање и уредувањето на просторот, видовите и содржината на урбанистичките планови, условите за вршење на работите од областа на урбанистичкото планирање, постапките за изработување, донесување и спроведување на урбанистичките планови, надзорот над спроведувањето на одредбите на овој закон, како и други работи од областа на урбанистичкото планирање.

Во главата II „Урбанистички планови“ од овој закон, е содржан член 24 став 1 според кој со Правилникот за урбанистичко планирање се пропишуваат стандардите и нормативите за урбанистичко планирање и се дефинираат принципите, начелата и методите за рационално планирање на одржливи населби и градби за уредување и користење на просторот, методите и техниките на урбанистичкото планирање, правното дејство на планските одредби, системот на класи на намени, како и сите заштитни или генеративни стандарди што го обезбедуваат исполнувањето на целите и начелата на урбанистичкото планирање уредени со овој закон.

Со член 24 став 2 од Законот е определено дека со Правилникот за урбанистичко планирање особено се уредуваат:

1. поблиската содржина, форма и начин на графичка обработка на урбанистички планови и урбанистичките проекти од овој закон, како и на составните делови на урбанистичките планови и проекти;

2. начинот на одредување на видот на урбанистичкиот план и видот на урбанистичкиот проект што е соодветен за уредување на соодветни ситуации;

3. стандарди и нормативи за урбанистичко планирање со планирање на градежно земјиште, формирање на градежни парцели, систем на класи на намени и детална класификација на намени во урбанистичкото планирање и правила за компатибилност и комплементарност на намени, регулаторни линии и плански одредби со правно дејство, урбанистички параметри: максимален дозволен процент на изграденост, максимален дозволен коефициент на искористеност и минимален процент на озеленетост на градежното земјиште за различните класи на намени, типови на градби и просторни планерски единици, густина на населеност, параметри за висина и архитектонска пластика и други, планирање на стационарен и динамички сообраќај, нормативи за обезбедување на непречено движење и пристапност на лица со инвалидитет, стари лица и деца, нормативи за урбано зеленило согласно со Законот за урбано зеленило, инфраструктури, енергетско однесување на урбаното ткиво и градбите и други стандарди и нормативи што произлегуваат од целите и начелата на урбанистичкото планирање уредени со овој закон.

Надлежностите на општините, како и организацијата и делокругот на работа на органите на општината (советот и градоначалникот), се уредени со Законот за локалната самоуправа („Службен весник на Република Македонија” бр. 5/2002 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.202/2024).

Со член 22 став 1 точка 1 од Законот за локалната самоуправа, е уредено дека општините се надлежни за вршење на урбанистичкото (урбано и рурално) планирање, за издавањето на одобрение за градење на објекти од локално значење утврдени со закон, уредување на просторот и уредувањето на градежното земјиште.

Во член 36 став 1 точка 1 од Законот е предвидено дека советот го донесува статутот на општината и други прописи.

Според член 62 став 1 од истиот закон, во вршењето на работите од својата надлежност советот донесува прописи и тоа: статут, програми, планови, одлуки и други прописи утврдени со закон.

IV

Од цитираните одредби од Законот за локалната самоуправа неспорно произлегува правото на општините, во вршење на своите надлежности да носат прописи во форма на одлука, но за тоа мора да постои соодветен законски основ.

Во конкретниот случај, Советот на Општина Тетово на 12 јуни 2024 година донел Одлука за утврдување правила во урбанистичкото планирање и спроведување на параметри во рамки на дефинирана градежна парцела за реализација и спроведување на урбанистички план, бр.08-7099/17 од 12.06.2024 година, објавена во „Службен гласник на Општина Тетово“ бр.7/2024 од 13 јуни 2024.

Во член 1 од истата одлука, е утврдено дека Советот донесува и утврдува правила во процесот на урбанистичкото планирање и примена и спроведување на урбанистичките планови. Формулацијата е општа и воспоставува нормативни правила. Советот може да донесува општи акти во рамки на својата надлежност, но само за спроведување на Законот и веќе усвоените урбанистички планови и тоа во форма на организациски или административни мерки за нивно спроведување, како на пример рокови, интерни постапки, обврски за документи и слично. Доколку, пак, станува збор за утврдување материјални урбанистички стандарди (катност, висина, процент на изграденост), тоа претставува пречекорување на надлежноста, бидејќи таквите параметри се предмет на Законот за урбанистичко планирање и правилници, како подзаконски акти донесени врз основа  на  овластување утврдено со Законот.

Со член 2 од оваа одлука е утврдено дека од 1 јули 2024 година локалната самоуправа ќе се придржува кон новите правила што се однесуваат на изградбата и одобренијата за градба во зони на индивидуално домување. Одредбата создава обврска за спроведување од страна на општинските органи и може да се проблематизира со оглед дека има материјален карактер и ги менува критериумите како основ за издавање одобренија. На таков начин, општината се поставува како доносител на акт – норматив со директна правна сила, што е спротивно на правните прописи и надлежноста на градоначалникот и стручните служби. Доколку овие правила се интерни инструкции, тие треба да бидат формулирани како такви, без да создаваат привид на нормативен акт.

Со член 3 од истата одлука е утврдено дека при спроведување на деталните урбанистички планови каде габаритите се ориентациони, параметрите ќе се утврдуваат со идеен проект и геодетски елаборат, под услов парцелата да се поклопува со катастарот и да е во согласност со генералниот план, а измената на градежната линија ќе биде дозволена по исклучок и ќе се утврдува со записник од увид на лице место. Оваа одредба не прави разлика помеѓу  технички аспекти и материјални прашања. Делот кој предвидува утврдување параметри со идеен проект овозможува поединечна одлука што може да измени или надмине постоечки план, што е спротивно на законската процедура. Советот не може преку општ акт да предвиди такво овластување, бидејќи постапката за изменување на ДУП се уредува со закон и бара јавност, согласности и стручни елаборати.

Имено, согласно со член 2 точка 3 од Законот за урбанистичко планирање, блок е посложена и поголема единица на градежното земјиште која се состои од една или повеќе градежни парцели и градежно земјиште за општа употреба, односно градот се дели со блокови, а не со станбени заедници. Оспорената одлука нејасно упатува за спроведување на детални урбанистички планови за станбени заедници во кои габаритите на објектите во графичките прилози се ориентациони, површината за градење, максималната висина, висина во етажи, процент на изграденост, коефициент на искористеност и други урбанистички параметри, ќе се утврдат со идеен проект и геодетски елаборат.

Во член 13 од Законот, кој е насловен „Детален урбанистички план“, законодавецот јасно дефинира градежни парцели со пропишани параметри во општи и посебни услови за градба, па оттука Законот не познава ориентациони параметри.

Во член 3 од Одлуката, меѓу другото, е пропишано и тоа дека градежната линија ќе се утврди со записник од увид на лице место и истата може да се менува спрема сообраќајницата за објектот што ќе се гради доколку е потребно усогласување со градежната линија на соседните објекти. Правилникот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.225/2020) во членовите 90 и 99 јасно пропишува  како се дефинираат регулаторните линии во кои спаѓа и градежната линија како планска одредба која ја дефинира просторната диспозиција на површината за градење во градежната парцела, а со тоа и просторната диспозиција на идната градба, додека Законот јасно и прецизно ги предвидел фазите на носење на детален урбанистички план и во ниту една одредба не предвидел ориентациони параметри, поместување на регулаторни линии ниту нивно утврдување на лице место.

Со член 4 од оспорената одлука е утврдено дека по исклучок од член 3 може да се издаде дозвола за доградба и надградба на објекти со намена В1 (образование и наука) по претходна одлука на Советот, за локации без детални урбанистички планови каде генералниот план предвидува јавни објекти. Ова претставува директно пречекорување на надлежноста, бидејќи дозволата за градба на локации без ДУП се  добива врз основа на посебна постапка пропишана со закон или со измена на планската документација. Советот не може со општа одлука да воведува исклучоци од плановите.

Со член 5 од истата одлука е утврдено дека е можно пренаменување на потпокривен во станбен простор кај поголеми кровни површини, со ограничување на една катна височина во потпокривот. Пренамената на поткровјето влијае врз искористеноста и катноста и може да биде во колизија со параметрите утврдени во деталните и генералните планови. Ако општината пропишува услови во рамки на веќе постоечките законски критериуми, тоа е дозволено, но ако со Одлуката се менуваат критериумите, тоа претставува пречекорување на овластувањата.

Имено, во член 119 од Правилникот за урбанистичко планирање е утврдена најголемата дозволена височина на градбите. Понатаму, член 121 ги пропишува стандардите според кои се определува максималната висина на објектите, додека член 124 го уредува прашањето за видовите покриви. Според став 6 од овој член, ако во рамките на дозволената висина на слемето и силуетата на покривот се уреди потпокривен простор кој има функционална намена, тој се смета за рамноправен кат, односно се пресметува како дел од регуларната катност при спроведувањето на планот. Согласно став 7, урбанистичкиот план не треба да го третира потпокривниот простор како посебен вид кат (поткровје), туку како редовен кат на градбата. Со тоа, Правилникот прави јасна дистинкција и спречува злоупотреби при толкувањето на дозволената височина и катност на објектите. Од наведените одредби произлегува дека Деталниот урбанистички план за конкретен урбан блок утврдува дозволена спратност на сите планирани објекти. Поткровјето или поткровниот спрат што во урбанистичкиот план се планира како изградена површина чија намена е еднаква на намената на градбата не се обележува во урбанистичкиот план како поткровје туку како кат што влегува во вкупно одредените катови. Доколку е исцрпена дозволената катност согласно ДУП не смее да се зголеми катноста со давање на намена на станбен простор на поткровната површина бидејќи не станува збор за пренамена туку за давање одобрение за намена на простор што не е предвиден со ДУП. Советот на општината со оспорената одлука ги пречекорил своите надлежности спротивно на Законот за урбанистичко планирање и Правилникот за урбанистичко планирање.

Со член 6 од оспорената одлука е утврдено дека постојат правила за максимален број станбени единици во зависност од површината на парцелата (до 350 m² – до 4 единици, до 420 m² – до 6 единици, над 420 m² – до 8 единици). Ова е материјална норма што го регулира степенот на искористеност и густината на домување, што претставува материја уредена со закон и правилници. Со вакво уредување Советот ја надминува својата надлежност и создава ризик од колизија со постоечките планови и националните стандарди.

Во член 7 од истата одлука е утврдено дека во деталните урбанистички планови за класа А1 (домување во куќи) максималната висина е ограничена на П+2+Пк со висина до венец од 10,20 метри, што ќе важи без исклучок, дури и ако постоечките планови предвидуваат поголеми висини. Со ова се врши директно менување на важечки урбанистички планови без спроведување на законската постапка за нивна измена, што е незаконито.

Во член 8 од оваа одлука е утврдено дека правилата за компатибилност на намени за класа А1 се применуваат согласно правилникот, а компатибилна е и намена Б1 до 40% учество. Ако процентот од 40% претставува ново ограничување што не е утврдено со правилник или со деталниот план, Советот повторно навлегува во материја што не е во негова надлежност.

Според член 9 од истата одлука, одредбите важат и за постојните и за идните планови и ќе се применуваат без исклучок. Ваквата одредба покажува намера за создавање општ и траен ефект, што не е дозволено. Советот не може со една одлука да го замени законскиот процес на изработка и донесување на планови, бидејќи тоа создава правна несигурност и нарушување на хиерархијата на правните акти.

Со член 10 од оваа одлука е утврдено дека актот влегува во сила со денот на донесувањето и ќе биде објавен во „Службен гласник на Општина Тетово“. Формално, ова е во согласност со прописите за објавување, но објавувањето не ја легализира содржината доколку таа ја надминува законската надлежност. Влегувањето во сила од денот на донесувањето носи ризик од непосредна примена на евентуално незаконити одредби и можност за правни спорови.

Советот на општината има надлежност да донесува акти во областа на урбанистичкото планирање, но исклучиво во рамки на спроведување на закон и на веќе донесен урбанистички план, а не во насока на создавање нови урбанистички параметри или уредување на материја што е законски и подзаконски регулирана. Тој не може со свои акти да утврдува урбанистички параметри, како катност, висина, процент на изграденост или коефициент на искористеност, кои отстапуваат од важечкиот урбанистички план, ниту пак да врши измена или дополнување на план, бидејќи тоа е постапка строго уредена со Законот за урбанистичко планирање и Правилникот за урбанистичко планирање. Дополнително, Советот нема законско овластување да донесува општи акти со нормативен карактер кои би имале дејство слично на подзаконски прописи, доколку за тоа не постои експлицитна законска основа. Оттука, неговата надлежност се сведува на спроведување на постојните урбанистички планови, а не на нивно „креирање“ или „дополнување“. Одлуките со кои се навлегува во оваа материја се сметаат за донесени без законски основ и претставуваат повреда на начелото на законитост.

Во конкретниот случај, Советот на Општина Тетово, повикувајќи се на член 22 став 1 точка 1, член 36 став 1 точка 1 и член 62 од Законот за локалната самоуправа, донел Одлука за утврдување правила во урбанистичкото планирање и спроведување на параметри во рамки на дефинирана градежна парцела за реализација и спроведување на урбанистички план. Со оваа одлука, Советот суштински воспоставува правила за утврдување на урбанистички параметри (катност, висина, процент на изграденост и слично), правила за издавање одобренија за градба и ограничувања во однос на број на станови и компатибилност на намени. Таквите прашања, меѓутоа, се веќе исцрпно уредени со Правилникот за урбанистичко планирање донесен од Министерството за транспорт и врски врз основа на член 24 од Законот за урбанистичко планирање, кој има карактер на подзаконски акт со општа важност. Со оваа одлука Советот ја пречекорил својата надлежност и навлегол во материја што е во исклучива надлежност на Собранието и Министерството за транспорт и врски, со што е повредено начелото на владеење на правото и хиерархијата на прописите утврдени во член 8 став 1 алинеја 3 и член 51 од Уставот на Република Северна Македонија. Таквиот пропис, кој создава паралелни урбанистички правила различни од оние утврдени со закон и правилник, е спротивен на принципот на законитост и го нарушува правниот поредок и правната сигурност на граѓаните.

Со донесувањето на ваквиот пропис е повредена темелната вредност поделба на власта од член 8 став 1 алинеја 4 од Уставот на Република Северна Македонија, според кое државната власт се дели на законодавна, извршна и судска. Советот, како орган на единицата на локалната самоуправа, со оваа одлука навлегува во сферата на извршната власт, која, преку Министерството за транспорт и врски, има исклучива надлежност да ја уредува урбанистичко – планската материја.

Дополнително е повреден и член 115 од Уставот, според кој единиците на локалната самоуправа имаат право, во рамки на Уставот и законите, самостојно да уредуваат и вршат работи од локално значење. Советот на Општина Тетово, со донесувањето на овој акт, постапил надвор од границите на својата уставна и законска надлежност утврдена со Законот за локалната самоуправа и Законот за урбанистичко планирање.

Со ваквото постапување е нарушен и принципот на владеење на правото и правната сигурност од член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот, бидејќи се создава правна колизија меѓу акт на локалната власт и прописите со повисока правна сила – Законот за урбанистичко планирање и Правилникот за урбанистичко планирање.

Ваквата одлука е спротивна и на член 51 од Уставот, кој утврдува дека секој друг пропис мора да биде во согласност со Уставот и законите. Одлуката на Советот на Општина Тетово, со која се уредува материја што е веќе исцрпно регулирана со закон и подзаконски акт донесен од надлежен државен орган, е спротивна на овој уставен принцип и како таква претставува неуставен и незаконит акт што ја нарушува хиерархијата на прописите и ја поткопува стабилноста и предвидливоста на правниот поредок.

     V

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

 

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски