Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.73/2025
Скопје, 19.11.2025 година
Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија, член 38 алинеја 1 и член 73 алинеја 3 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр. 115/2024), на седницата одржана на 19 ноември 2025 година, донесе
Р Е Ш Е Н И Е
СЕ ОТФРЛА иницијативата за поведување постапка за оценување на уставноста на член 33 ставови 9 и 10 во деловите „годишниот извештај” и став 11 во делот „извештајот” од Законот за технолошки индустриски развојни зони („Службен весник на Република Македонија” бр. 14/2007, 103/2008, 130/2008, 139/2009, 156/2010, 127/2012, 41/2014, 160/2014, 72/2015, 129/2015, 173/2015, 192/2015, 217/2015, 30/2016 и 83/2018 и „Службен весник на Република Северна Македонија” бр. 13/2023 и 59/2025).
Образложение
I
Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија, поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста на оспорените делови од одредбите од Законот означен во диспозитивот на ова решение.
Подносителот на иницијативата ги оспорува член 33 став 9 во делот „годишниот извештај”, член 33 став 10 во делот „годишниот извештај” и член 33 став 11 во делот „извештајот” од Законот за технолошки индустриски развојни зони како спротивни на темелната вредност владеење на правото коешто подразбира дека во правниот поредок треба да постојат јасни и прецизни норми.
Во иницијативата се наведува член 33 став 6 од Законот за технолошки индустриски развојни зони, според кој „решенијата” од став 5 на овој член коишто се издаваат по претходно доставен бизнис – план кој се однесува на проширувањето на капацитетот на постојното претпријатие, диверзификацијата на производството на претпријатието со воспоставување на нови, дополнителни производи или суштинска промена во целокупниот процес на производство на постојното претпријатие и одобрение за евиденција од Царинската управа, согласно со член 41 од овој закон.
Оспорениот став 9 од истиот член од Законот регулира дека годишниот извештај од ставот 6 на овој член содржи податоци особено за обемот на производството, односно услугите остварени во зоната, квантитативно и вредносно; извршената надворешно-трговска размена, вредносна и количинска и тоа по: земји, производи, земја – производ и бројот на остварените вработувања во извештајниот период, по квалификациона структура.
Понатаму, во оспорениот став 10 е определено дека формата и содржината на годишниот извештај од ставот 6 на овој член, ги пропишува директорот на Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони, а според оспорениот став 11, Дирекцијата е должна да достави опомена на корисникот на зоната најдоцна 15 дена пред истекот на рокот за извештајот од ставот 6 на овој член.
Имајќи предвид дека оспорените делови од одредбите упатуваат на примена на други норми односно во конкретната ситуација упатуваат на став 6 кој не е во согласност со одредбите во кои се содржани оспорените делови и истите не се надополнуваат една со друга и не формираат правно логична функционална целина на нормите коишто би се применувале во правниот промет.
Врз основа на наведеното, подносителот предлага Судот да поведе постапка за оценување на уставноста на оспорените делови од одредбите како спротивни на Уставот и истите да ги укине.
II
На седницата Судот утврди дека член 33 став 9 од Законот за технолошки индустриски развојни зони („Службен весник на Република Македонија” бр. 14/2007, 103/2008, 130/2008, 139/2009, 156/2010, 127/2012, 41/2014, 160/2014, 72/2015, 129/2015, 173/2015, 192/2015, 217/2015, 30/2016 и 83/2018 и „Службен весник на Република Северна Македонија” бр. 13/2023 и 59/2025) определува дека годишниот извештај од ставот (6) на овој член содржи податоци особено за: 1) обемот на производството, односно услугите остварени во зоната, квантитативно и вредносно; 2) извршената надворешно-трговска размена, вредносна и количинска и тоа по: земји, производи, земја – производ и 3) бројот на остварените вработувања во извештајниот период, по квалификациона структура.
Според став 10 на овој член, формата и содржината на годишниот извештај од ставот (6) на овој член, ги пропишува директорот на Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони.
Ставот 11 на истиот член регулира дека дирекцијата е должна да достави опомена на корисникот на зоната најдоцна 15 дена пред истекот на рокот за извештајот од ставот (6) на овој член.
III
Согласно со член 110 алинеја 1 од Уставот на Република Северна Македонија, Уставниот суд одлучува за согласноста на законите со Уставот.
Во член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот, владеењето на правото е темелна вредност на уставниот поредок на Република Северна Македонија.
Според член 38 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд, Уставниот суд на Република Северна Македонија ќе ја отфрли иницијативата ако не е надлежен да одлучува за барањето.
IV
Во иницијативата се оспорува уставноста на член 33 став 9 во делот „годишниот извештај”, член 33 став 10 во делот „годишниот извештај” и член 33 став 11 во делот „извештајот” од Законот за технолошки индустриски развојни зони како спротивни на член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот.
При утврдувањето на фактичката состојба Судот оцени дека настанат е технички пропуст и истиот е сторен во моментот кога со член 14 од Законот за изменување и дополнување на Законот за технолошки индустриски развојни зони („Службен весник на Република Македонија” бр. 160/14), по ставот 4 во член 33 се додаваат два нови става 5 и 6, а ставовите 5, 6, 7, 8, 9 10, 11, 12, 13, 14 и 15 стануваат ставови 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 и 17.
Во ваква настаната ситуација, а врз основа на уставно утврдените надлежности, законодавецот бил должен да интервенира и во содржината на ставовите 9, 10 и 11 од член 33 во делот „годишниот извештај од ставот 6“ и истиот да го замени со делот „годишниот извештај од ставот 8“, согласно со нумерацијата од Законот за изменување и дополнување на Законот за технолошки индустриски развојни зони („Службен весник на Република Македонија” бр. 160/2014), со цел на меѓусебно усогласување на одредбите од Законот.
Од увидот на содржината на членот во кој се содржани оспорените делови, јасно произлегува дека е сторен технички пропуст од номотехнички карактер, којшто со системско толкување на целината на законската одредба е лесно воочлив, поради што не може да се доведе во прашање уставноста на оспорените делови од одредбата на Законот со владеењето на правото како темелна вредност на уставниот поредок.
Имајќи ги предвид утврдените надлежности на Уставниот суд, Судот оцени дека во конкретниот случај исполнети се условите од член 38 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд за отфрлање на иницијативата, поради ненадлежност, со оглед на тоа дека наводите се сведуваат на барање за постапување на Уставниот суд за што е надлежен законодавецот, кој ги креира прописите, ги менува и дополнува, а воедно и врши технички исправки и корекции на прописите коишто ги донесува.
V
Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.
ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски
***
Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.73/2025
Shkup, 19.11.2025
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr.Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr.Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr.Ana Pavllovska – Daneva dhe mr.Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, nenit 38 alineja 1 dhe nenit 73 alineja 3 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, nr.115/2024), në seancën e mbajtur më 19 nëntor të vitit 2025, miratoi
A K T V E N D I M
HIDHET POSHTË iniciativa për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 33 paragrafët 9 dhe 10 në pjesën “raporti vjetor” dhe paragrafi 11 në pjesën “raporti” të Ligjit për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.14/2007, 103/2008, 130/2008, 139/2009, 156/2010, 127/2012, 41/2014, 160/2014, 72/2015, 129/2015, 173/2015, 192/2015, 217/2015, 30/2016 dhe 83/2018, si dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, nr.13/2023 dhe 59/2025).
Arsyetim
I
Igorço Toçev nga Shkupi, në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, parashtroi iniciativë për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së pjesëve të kontestuara të dispozitave të Ligjit të shënuar në dispozitivin e këtij aktvendimi.
Parashtruesi i iniciativës konteston nenin 33 paragrafi 9 në pjesën “raporti vjetor”, nenin 33 paragrafi 10 në pjesën “raporti vjetor” dhe nenin 33 paragrafi 11 në pjesën “raporti” nga Ligji për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike, si kundërshtim i vlerës themelore të sundimit të së drejtës, që nënkupton se në rendin juridik duhet të ketë norma të qarta dhe precize.
Në iniciativë citohet neni 33 paragrafi 6 i Ligjit për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike, sipas të cilit “aktvendimet” nga paragrafi 5 i këtij neni jepen mbi planin e biznesit të paraqitur paraprakisht, i cili i referohet zgjerimit të kapacitetit të ndërmarrjes ekzistuese, diversifikimit të prodhimit të ndërmarrjes duke krijuar kështu produkte të reja shtesë apo ndryshimit thelbësor në procesin e përgjithshëm të prodhimit të ndërmarrjes ekzistuese, si dhe jepen mbi miratimin për evidencë në Drejtorinë Doganore, në përputhje me nenin 41 të këtij Ligji.
Paragrafi 9 i kontestuar i të njëjtit nen të Ligjit, rregullon çështjen se raporti vjetor nga paragrafi 6 i këtij neni, përmban të dhëna në veçanti mbi vëllimin e prodhimit, respektivisht, shërbimet e kryera në zonë, në mënyrë kuantitative dhe sipas vlerës; shkëmbimin e kryer tregtar të jashtëm sipas vlerës dhe sasisë, edhe atë në bazë të: vendeve, produkteve dhe produktit të vendit, si dhe numrin e punësimeve të realizuara në periudhën raportuese sipas strukturës së kualifikimit.
Për më tepër, me paragrafin 10 të kontestuar, përcaktohet se formën dhe përmbajtjen e raportit vjetor nga paragrafi 6 i këtij neni, e përcaktohen drejtori i Drejtorisë për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike dhe sipas paragrafit 11 të kontestuar, Drejtoria është e detyruar t’i dërgojë paralajmërim përdoruesit të zonës, më së voni 15 ditë para skadimit të afatit për raportin nga paragrafi 6 i këtij neni.
Duke marrë parasysh se pjesët e kontestuara të dispozitave i referohen zbatimit të normave të tjera, respektivisht, në situatën konkrete i referohen paragrafit 6, i cili nuk është në përputhje me dispozitat në të cilat përfshihen pjesët e kontestuara, në këtë rast, ato nuk e plotësojnë njëra-tjetrën dhe nuk formojnë një tërësi funksionale juridikisht logjike të normave që do të zbatoheshin në qarkullimin juridik.
Bazuar në sa më sipër, parashtruesi propozon që Gjykata të inicojë procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së pjesëve të kontestuara të dispozitave si të kundërshtueshme me Kushtetutën dhe t’i shfuqizojë ato.
II
Në seancë, Gjykata përcaktoi se neni 33 paragrafi 9 i Ligjit për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.14/2007, 103/2008, 130/2008, 139/2009, 156/2010, 127/2012, 41/2014, 160/2014, 72/2015, 129/2015, 173/2015, 192/2015, 217/2015, 30/2016 dhe 83/2018, si dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr.13/2023 dhe 59/2025) përcakton që raporti vjetor nga paragrafi 6 i këtij neni përmban të dhëna veçanërisht për: 1) vëllimin e prodhimit, respektivisht, shërbimet e kryera në zonë, në mënyrë kuantitative dhe sipas vlerës; 2) shkëmbimin e kryer tregtar të jashtëm sipas vlerës dhe sasisë, edhe atë në bazë të: vendeve, produkteve dhe ndërlidhjes vend- produkt, si dhe 3) numrin e punësimeve të realizuara në periudhën raportuese, sipas strukturës së kualifikimit.
Sipas paragrafit 10 të këtij neni, forma dhe përmbajtja e raportit vjetor nga paragrafi 6 i këtij neni, përcaktohen nga drejtori i Drejtorisë për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike.
Paragrafi 11 i të njëjtit nen, rregullon çështjen se Drejtoria është e detyruar t’i dërgojë paralajmërim përdoruesit të zonës më së voni 15 ditë para skadimit të afatit për raportin nga paragrafi 6 i këtij neni.
III
Në pajtim me nenin 110, alineja 1 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën.
Në nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës, sundimi i së drejtës është vlerë themelore e rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.
Sipas nenit 38 alineja 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut do ta hedhë poshtë iniciativën nëse nuk është kompetente të vendosë mbi kërkesën.
IV
Në iniciativë kontestohet kushtetutshmëria e nenit 33 paragrafi 9 në pjesën “raporti vjetor”, nenit 33 paragrafi 10 në pjesën “raporti vjetor” dhe nenit 33 paragrafi 11 në pjesën “raporti” të Ligjit për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike, si të kundërshtueshme me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës.
Gjatë përcaktimit të gjendjes faktike, Gjykata vlerësoi se ka ndodhur një lëshim teknik dhe se i njëjti është kryer në momentin kur me nenin 14 të Ligjit për Ndryshimin e Ligjit për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.160/14), pas paragrafit 4 në nenin 33 janë shtuar dy paragrafë të rinj 5 dhe 6, ndërsa paragrafët 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 dhe 15 kalojnë në paragrafët 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 dhe 17.
Në një situatë të tillë dhe bazuar në kompetencat e përcaktuara kushtetuese, ligjvënësi ka qenë i detyruar që të intervenojë në përmbajtjen e paragrafëve 9, 10 dhe 11 të nenit 33, në pjesën “raporti vjetor nga paragrafi 6” dhe ta zëvendësonte atë me pjesën “raporti vjetor i paragrafit 8”, në përputhje me numërimin e Ligjit për Ndryshimin dhe Plotësimin e Ligjit për Zonat Zhvillimore Industriale Teknologjike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.160/2014), me qëllim harmonizimin e dispozitave të Ligjit.
Nga shqyrtimi i përmbajtjes së nenit që përfshin pjesët e kontestuara, del qartë se është bërë një lëshim teknik me natyrë nomoteknike, i cili vihet re lehtësisht me një interpretim sistematik të tërësisë së dispozitës ligjore, prandaj, kushtetutshmëria e pjesëve të kontestuara të dispozitës së Ligjit me sundimin e së drejtës si vlerë themelore të rendit kushtetues, nuk mund të vihet në dyshim.
Duke marrë parasysh kompetencat e përcaktuara të Gjykatës Kushtetuese, Gjykata vlerësoi se në rastin konkret, janë plotësuar kushtet e nenit 38 alineja 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese për hedhjen poshtë të iniciativës, për shkak të mungesës së kompetencës, duke marrë parasysh se pretendimet mbështeten në kërkesën që Gjykata Kushtetuese të veprojë, për çka kompetencë ka ligjvënësi, i cili krijon aktet, i ndryshon dhe i plotëson ato dhe në të njëjtën kohë bën korrigjime dhe përmirësime teknike të akteve që i miraton.
V
Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.
KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr.Darko Kostadinovski