У.бр.211/2024 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.211/2024
Скопје, 15.10.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија и член 73 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 15 октомври 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

НЕ СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста на член 14 став 1 во делот „мали количини“ и член 29 став 1 алинеја 1 во делот „количества пропишани согласно со членот 14 на овој закон“ од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија („Службен весник на Република Македонија“ бр. 39/2006, 89/2008, 171/2010, 53/2011, 69/2013, 187/2013, 43/2014, 129/2015, 39/2016, 71/2016 и 83/2018 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 122/2021 и 199/2023).

Образложение

Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд, поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста на оспорените одредби од Законот означен во диспозитивот на ова решение.

Во иницијативата се наведува дека од содржината на оспорената одредба од член 29 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија, не се пропишуваат параметрите врз основа на кои би се определило колкав е минимумот или максимумот на количества на семенски и саден материјал. Поради тоа оспорениот дел од одредбата е недоволно јасен и прецизен, што не е во согласност со начелото на владеење на правото од член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот кој подразбира дека во правниот промет треба да постојат јасни и прецизни норми.

Понатаму во иницијативата се наведува дека со оспорениот член 14 став 1 во делот „мали количини“ од истиот закон е оставено на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство да ги утврди тие количини и тоа без параметри во самата одредба, како и во Законот во целина. Покрај тоа што не се наведени параметри, не е наведено ниту што се подразбира под „мали количини“, а што може да се толкува како релативен или апсолутен поим, што пак упатува на правна несигурност и арбитрарно толкување на самата одредба.

Според подносителот, поради наведените причини оспорените одредби се спротивни на член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот и предлага Судот да поведе постапка за оценување на нивната уставност и истите да ги укине.

На седницата Судот утврди дека во член 14 став 1 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија („Службен весник на Република Македонија“ бр. 39/2006, 89/2008, 171/2010, 53/2011, 69/2013, 187/2013, 43/2014, 129/2015, 39/2016, 71/2016 и 83/2018 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 122/2021 и 199/2023) е предвидено дека министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство може да одобри користење на мали количини на семенски и саден материјал кои не ги исполнуваат условите за трговија пропишани со овој закон, а кои се наменети за научни цели, селекција, официјално испитување или за инспекциски надзор.

Исто така, се утврди дека според член 29 став 1 алинеја 1 од истиот закон, семенскиот или садниот материјал од видови на земјоделски растенија не подлежи на надзор од страна на државниот фитосанитарен инспектор во случај, меѓу другото, кога се работи за примероци на семенски и саден материјал за официјално испитување или за складирање во ген банка, за научни цели и селекција, испитувања и опити и доколку количеството на семенски и саден материјал не надминува количества пропишани согласно со член 14 на овој закон.

III

Според член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот, владеењето на правото е една од темелните вредности на уставниот поредок на Република Северна Македонија.

Со член 1 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија, се уредуваат производството, подготовката за трговија, етикетирањето, трговијата, увозот и извозот на семенски материјал, саден материјал и материјал за размножување за земјоделски растенија од житни, фуражни, градинарски, маслодајни, влакнодајни, репа, компир, тутун, украсни растенија, овошни растенија и винова лоза (во натамошниот текст: семенски и саден материјал); обврските на лицата кои се занимаваат со производство, доработка, трговија и увоз и извоз на семенски и саден материјал за земјоделски растенија; пријавувањето, испитувањето, одобрувањето, запишувањето и одржувањето на сорти на земјоделски растенија во национална сортна листа; надлежност на официjалeниот орган за сертифицирање на семенски и саден материјал, јавните овластувања, овластени лаборатории, чувањето и одржување на референтни примероци на семенски и саден материјал и други прашања од областа на семенскиот и садниот материјал.

Одредбите од овој закон се применуваат и на семенски и саден материјал од други видови земјоделски растенија од утврдените во член 1 на овој закон доколку се пуштаат во трговија со цел да се употребат за земјоделско производство, согласно со член 2 од истиот закон. Според член 4 точка 1 од овој закон, семенскиот материјал е дефиниран како семенски материјал од житни, фуражни, градинарски, маслодајни, влакнодајни, репа, компир, тутун, украсни растенија, овошни растенија и винова лоза кој е наменет за производство по пат на генеративно размножување. Според член 4 точка 2 од истиот закон, саден материјал се цели растенија добиени со генеративно или вегетативно размножување, наменети за производство на овошје и грозје, градинарски и украсни растенија. Целта на Законот е обезбедување на производство и трговија на квалитетен семенски и саден материјал за земјоделски растенија, развој на земјоделското производство, заштита на животната средина и природата, како и заштита на потрошувачите, согласно со член 3 од истиот закон.

Според член 14 став 1 од истиот закон, министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство може да одобри користење на мали количини на семенски и саден материјал кои не ги исполнуваат условите за трговија пропишани со овој закон, а кои се наменети за научни цели, селекција, официјално испитување или за инспекциски надзор. Согласно со став 2 од истиот член, министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство ги утврдува количините на семенски и саден материјал од сорти на земјоделски растенија од ставот (1) на овој член.

Во Законот за Владата на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Македонија“ бр. 59/2000, 26/2001, 13/2003, 55/2005, 37/2006, 115/2007, 19/2008, 82/2008, 10/2010, 51/2011, 15/2013, 139/2014, 196/2015, 142/2016 и 140/2018 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 98/2019), во член 13 е определено дека министерот самостојно раководи со министерството за кое е избран, го следи и е одговорен за спроведувањето на законите и другите прописи.

Министерот, меѓу другото, го претставува министерството, организира и обезбедува законито и ефикасно вршење на работите и задачите; донесува прописи и други акти за кои е овластен и презема други мерки од надлежност на министерството во согласност со закон, според член 49 од Законот за организација и работа на органите на државната управа („Службен весник на Република Македонија“ бр. 58/2000, 44/2002, 82/2008, 167/2010 и 51/2011 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 96/2019, 110/2019 и 121/2024). Согласно со член 55 од истиот закон, министерот донесува правилници, наредби, упатства, планови, програми, решенија и други видови акти за извршување на законите и други прописи, кога за тоа е овластен со закон.

Судот утврди дека министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство може да донесува правилници и е овластен да ги утврдува количините на семенски и саден материјал од сорти на земјоделски растенија, кои не ги исполнуваат условите за трговија а кои се наменети за научни цели, селекција, официјално испитување или за инспекциски надзор. Министерот врз основа на ваквите законски овластувања, а заради операционализација на оспорената одредба донел Правилник за количини на семенски и саден материјал од сорти на земјоделски растенија кои не ги исполнуваат условите за трговија, а кои се наменети за научни цели, селекција, официјално испитување или за инспекциски надзор бр.109-47/3 од 29 јули 2024 година („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.160/2024).

Истиот е донесен врз основа на член 14 став 2 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија. Правилникот се состои од 3 члена. Со член 1 е утврдено дека со истиот се пропишуваат количините на семенски и саден материјал од сорти на земјоделски растенија кои не ги исполнуваат условите за трговија, а кои се наменети за научни цели, селекција, официјално испитување или за инспекциски надзор. Со член 2 е утврдено дека количините се дадени во прилог на Правилникот и се составен дел од истиот, додека со член 3 е уредено влегувањето во сила на Правилникот. Количините од ставот 2 кои се дадени во прилог на Правилникот се состојат од 25 табели во кои се наведени видот на културата, латинското име на културата, дозволените количини на увоз за научни цели и селекција, како и дозволени количини на увоз за официјално испитување или за инспекциски надзор.

Законодавецот има уставно овластување во функција на доуредување и операционализација на одредена законска проблематика, да овласти одредени органи да разработат одредена законска проблематика со подзаконски акти, особено во случаите кога станува збор за сложена и комплексна тематика, каква што разработува и Законот чии одредби во конкретниот случај се оспорени и се предмет на уставно-судска анализа. Имено, поради сложеноста и комплексноста на тематиката, а во функција на спроведување на Законот, законодавецот покрај тоа што го овластил министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство со сега оспорениот член 14 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија да донесе правилник, му доделил и низа други овластувања. Министерот, според член 6 став 2 од истиот закон, ги пропишува видовите и количините на семенски и саден материјал на производителите на определени видови наменети за лична употреба, согласно со член 10 став 4 од истиот закон ја пропишува количината на семенскиот и садниот материјал од сорта која е во постапка на испитување за внесување во националната сортна листа од житни, фуражни, репа, градинарски, маслодајни и влакнодајни растенија, компир, тутун и винова лоза, според член 17 став 4 од истиот закон, го пропишува начинот на постапување при вршење на стручна контрола и испитување на квалитетот на семенскиот материјал.

Покрај ваквите конкретни овластувања, со член 62 од главата X од истиот закон која е со наслов „Прописи за спроведување на законот”, се предвидува дека покрај поблиските прописи предвидени со овој закон, министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство може да донесе по потреба и други поблиски прописи за спроведување на овој закон. Ваквите широки овластувања кои законодавецот му ги доделил на министерот, ја отсликува сложеноста и комплексноста на материјата која ја уредува Законот.

Подносителот на иницијативата смета дека и покрај тоа што е оставено на министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство да ги утврди тие „мали количини“, Законот кој го дал тоа овластување на министерот, мора да содржи одредени параметри врз основа на кои би се определило колкав е минимумот или максимумот на количествата на семенски и саден материјал.

Законодавецот остава можност при регулирањето на одредена сложена проблематика кога не може однапред да се предвидат сите можни правни ситуации, а во функција на доразработка на законските норми, со подзаконски акт да се доуредат одредени области. Со оглед на тоа дека со Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија, се разработува сложена проблематика, во конкретниот случај, овластувањата на министерот да донесува поблиски прописи за примена на Законот, всушност значи дека тие прописи ги носи во функција на операционализација и спроведување на овој закон.

Имајќи ја предвид содржината на Правилникот, како и содржината на членовите 14 и 29 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија во кои се содржани оспорените одредби, произлегува дека истите ги регулираат само исклучоците за испитувања односно исклучоците на семенски или саден материјал од видови на земјоделски растенија кои не ги исполнуваат условите за трговија да не подлежат на надзор, а се наменети за научни цели, селекција, испитувања и опити. Во Законот се дефинирани поимите семенски и саден материјал и пропишани се условите за трговија на семенски и саден материјал за земјоделски растенија, како и условите за трговија на увезениот семенски и саден материјал од видовите на земјоделски растенија . Доколку законите покрај условите кои ги пропишуваат, истовремено содржат и одредби со кои детално се разработуваат условите тогаш не само што во правниот систем нема да има потреба од подзаконски акти бидејќи нема да има материја што треба да ја доразработат, туку истовремено законите ќе бидат преоптоварени со одредби од технички карактер на кои не им е местото во закон, туку во подзаконски акт.

Врз основа на направената анализа, Судот оцени дека оспорените делови од член 14 став 1 и член 29 став 1 алинеја 1 од Законот за семенски и саден материјал за земјоделски растенија се во согласност со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот, од аспект на наводите во иницијативата.

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.211/2024
Shkup, 15.10.2025

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 73 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr. 115/2024), në mbledhjen e mbajtur më 15 tetor 2025, miratoi

A K T V E N D I M

NUK INICOHET procedura për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 14 paragrafi 1 në pjesën “sasi të vogla” dhe nenit 29 paragrafi 1 alineja 1 në pjesën “sasi të përcaktuara në përputhje me nenin 14 të këtij ligji” të Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 39/2006, 89/2008, 171/2010, 53/2011, 69/2013, 187/2013, 43/2014, 129/2015, 39/2016, 71/2016 dhe 83/2018 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 122/2021 dhe 199/2023).

Arsyetim

Igorço Toçev nga Shkupi parashtroi iniciativë në Gjykatën Kushtetuese për të filluar një procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së dispozitave të kontestuara të Ligjit të shënuar në pjesën dispozitive të këtij aktvendimi.

Në iniciativë thuhet se përmbajtja e dispozitës së kontestuar të nenit 29 të Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore nuk përcakton parametrat në bazë të të cilave do të përcaktoheshin sasitë minimale ose maksimale të materialit faror dhe për mbëltim. Prandaj, pjesa e kontestuar e dispozitës nuk është mjaftueshëm e qartë dhe e saktë, gjë që nuk është në përputhje me parimin e sundimit të së drejtës nga neni 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës, që nënkupton se duhet të ketë norma të qarta dhe të sakta në qarkullimin juridik.

Për më tepër, në iniciativë thuhet se me nenin e kontestuar 14, paragrafi 1, në pjesën “sasi të vogla” të të njëjtit ligj i është lënë Ministrit të Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave të përcaktojë ato sasi, edhe atë pa parametra në vetë dispozitën, si dhe në Ligj në tërësi. Përveç se nuk janë theksuar parametra, as nuk është theksuar se çfarë nënkuptohet me “sasi të vogla” dhe çfarë mund të interpretohet si një term relativ ose absolut, gjë që nga ana tjetër tregon pasiguri juridike dhe interpretim arbitrar të vetë dispozitës.

Sipas parashtruesit, për arsyet e përmendura, dispozitat e kontestuara janë në kundërshtim me nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës dhe propozon që Gjykata të inicojë procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së tyre dhe shfuqizimin e tyre.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se neni 14, paragrafi 1 i Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 39/2006, 89/2008, 171/2010, 53/2011, 69/2013, 187/2013, 43/2014, 129/2015, 39/2016, 71/2016 dhe 83/2018 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 122/2021 dhe 199/2023) parashikon që Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave mund të miratojë përdorimin e sasive të vogla të materialit faror dhe për mbëltim që nuk i plotësojnë kushtet për tregti të përcaktuara me këtë Ligj dhe të cilat janë të destinuara për qëllime shkencore, përzgjedhje, testim zyrtar ose mbikëqyrje inspektuese.

Gjithashtu është përcaktuar se sipas nenit 29, paragrafi 1, alineja 1 të të njëjtit ligj, materiali faror ose për mbëltim i specieve bimore bujqësore nuk i nënshtrohet mbikëqyrjes nga inspektori fitosanitar shtetëror në rastin, ndër të tjera, kur bëhet fjalë për mostra të materialit faror ose për mbëltim për testim zyrtar ose për ruajtje në një bankë gjenetike, për qëllime shkencore dhe përzgjedhjeje, teste dhe prova dhe nëse sasia e materialit faror ose për mbëltim nuk i tejkalon sasitë e përcaktuara në përputhje me nenin 14 të këtij ligji.

III

Sipas nenit 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës, sundimi i së drejtës është një nga vlerat themelore të rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Me nenin 1 të Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore rregullon prodhimin, përgatitjen për tregtim, etiketimin, tregtimin, importin dhe eksportin e materialit faror, materialit faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore të drithërave, foragjereve, hortikulturës, vajore, fibrave, rrepës, patates, duhanit, bimëve zbukuruese, bimëve frutore dhe hardhive (në tekstin e mëtejmë: material faror dhe për mbëltim); detyrimet e personave të angazhuar në prodhimin, përpunimin, tregtimin dhe importin dhe eksportin e materialit faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore; regjistrimin, testimin, miratimin, regjistrimin dhe mirëmbajtjen e varieteteve të bimëve bujqësore në listën kombëtare të varieteteve; kompetencën e organit zyrtar për certifikimin e materialit faror dhe për mbëltim, autorizimet publike, laboratorët e autorizuar, ruajtjen dhe mirëmbajtjen e mostrave referente të materialit faror dhe për mbëltim dhe çështje të tjera në fushën e materialit faror dhe për mbëltim.

Dispozitat e këtij Ligji zbatohen edhe për materialin faror dhe për mbëltim të llojeve të tjera të bimëve bujqësore nga ato të theksuara në nenin 1 të këtij Ligji, nëse ato lirohen në tregti me qëllim që të përdoren për prodhim bujqësor, në përputhje me nenin 2 të të njëjtit Ligj. Sipas nenit 4, pika 1 e këtij Ligji, materiali faror përkufizohet si materiali faror i drithërave, foragjereve, bimëve hortikulturore, vajore, fibrave, rrepës, patates, duhanit, bimëve zbukuruese, bimëve frutore dhe hardhive, i cili është i destinuar për prodhim me anë të përhapjes gjenerative. Sipas nenit 4, pika 2 e të njëjtit Ligj, materiali për mbëltim është bimë e plotë e përfituar me anë të përhapjes gjenerative ose vegjetative, e destinuar për prodhimin e frutave dhe rrushit, bimëve hortikulturore dhe zbukuruese. Qëllimi i Ligjit është të sigurojë prodhimin dhe tregtimin cilësor të materialit faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore, zhvillimin e prodhimit bujqësor, mbrojtjen e mjedisit jetësor dhe natyrës, si dhe mbrojtjen e konsumatorëve, në përputhje me nenin 3 të të njëjtit Ligj.

Sipas nenit 14, paragrafi 1 i të njëjtit ligj, Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave mund të miratojë përdorimin e sasive të vogla të materialit faror dhe për mbëltim që nuk plotësojnë kushtet për tregti të përcaktuara nga ky ligj dhe të cilat janë të destinuara për qëllime shkencore, përzgjedhje, testim zyrtar ose mbikëqyrje inspektuese. Në përputhje me paragrafin 2 të të njëjtit nen, Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave përcakton sasitë e materialit faror dhe për mbëltim të varieteteve të bimëve bujqësore nga paragrafi (1) i këtij neni.

Në Ligjin për Qeverinë e Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 59/2000, 26/2001, 13/2003, 55/2005, 37/2006, 115/2007, 19/2008, 82/2008, 10/2010, 51/2011, 15/2013, 139/2014, 196/2015, 142/2016 dhe 140/2018 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 98/2019), neni 13 përcakton se ministri menaxhon në mënyrë të pavarur ministrinë për të cilën është zgjedhur, e përcjell atë dhe është përgjegjës për zbatimin e ligjeve dhe rregullave të tjera.

Ministri, ndër të tjera, përfaqëson Ministrinë, organizon dhe siguron kryerjen ligjore dhe efikase të punëve dhe detyrave; miraton rregulla dhe akte të tjera për të cilat është i autorizuar dhe ndërmerr masa të tjera në kompetencë të Ministrisë në përputhje me ligjin, sipas nenit 49 të Ligjit për Organizimin dhe Funksionimin e Organeve të Administratës Shtetërore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 58/2000, 44/2002, 82/2008, 167/2010 dhe 51/2011 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 96/2019, 110/2019 dhe 121/2024). Në përputhje me nenin 55 të të njëjtit ligj, Ministri miraton rregulla, urdhra, udhëzime, plane, programe, vendime dhe lloje të tjera aktesh për zbatimin e ligjeve dhe rregullave të tjera, kur është i autorizuar për këtë me ligj.

Gjykata konstatoi se Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave mund të miratojë rregullore dhe është i autorizuar të përcaktojë sasitë e materialit faror dhe për mbëltim të varieteteve të bimëve bujqësore që nuk i plotësojnë kushtet për tregti dhe që janë të destinuara për qëllime shkencore, përzgjedhje, testim zyrtar ose mbikëqyrje inspektuese. Bazuar në autorizime të tilla ligjore, dhe me qëllim të operacionalizimit të dispozitës së kontestuar, Ministri miratoi Rregulloren për sasitë materialit faror dhe për mbëltim të varieteteve të bimëve bujqësore që nuk i plotësojnë kushtet për tregti dhe që janë të destinuara për qëllime shkencore, përzgjedhje, testim zyrtar ose mbikëqyrje inspektuese nr. 109-47/3 të 29 korrikut 2024 (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 160/2024).

Ajo u miratua në bazë të nenit 14 paragrafi 2 të Ligjit për materiali faror dhe për mbëltim të bimëve bujqësore. Rregullorja përbëhet nga 3 nene. Neni 1 përcakton se ajo përcakton sasitë e materialit faror dhe për mbëltim të varieteteve të bimëve bujqësore që nuk i plotësojnë kushtet për tregti dhe që janë të destinuara për qëllime shkencore, përzgjedhje, testim zyrtar ose mbikëqyrje inspektuese. Neni 2 përcakton që sasitë i bashkëngjiten Rregullores dhe janë pjesë përbërëse e saj, ndërsa Neni 3 rregullon hyrjen në fuqi të Rregullores. Sasitë nga paragrafi 2, të cilat i bashkëngjiten Rregullores, përbëhen nga 25 tabela që përcaktojnë llojin e kulturës, emrin latin të kulturës, sasitë e lejuara të importit për qëllime shkencore dhe përzgjedhje, si dhe sasitë e lejuara të importit për testim zyrtar ose mbikëqyrje inspektuese.

Ligjvënësi ka një autorizim kushtetues në funksion të rregullimit dhe operacionalizimit të mëtejshëm të një çështjeje të caktuar ligjore, për të autorizuar organe të caktuara që të zhvillojnë një çështje të caktuar ligjore me akte nënligjore, veçanërisht në rastet kur bëhet fjalë për një temë komplekse dhe të ndërlikuar, siç është Ligji, dispozitat e të cilit në këtë rast të veçantë janë të kontestuara dhe i nënshtrohen analizës kushtetuese dhe gjyqësore. Gjegjësisht, për shkak të kompleksitetit dhe ndërlikueshmërisë së temës, dhe në funksion të zbatimit të Ligjit, ligjvënësi, përveç autorizimit të Ministrit të Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave me nenin 14 tani të kontestuar të Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore për të miratuar rregullore, i ka ndarë edhe një sërë autorizimesh të tjera. Ministri, sipas nenit 6, paragrafi 2 të të njëjtit ligj, përcakton llojet dhe sasitë e materialit faror dhe për mbëltim të prodhuesve të specieve të caktuara të destinuara për përdorim personal, në përputhje me nenin 10, paragrafi 4 të të njëjtit ligj, përcakton sasinë e materialit faror dhe për mbëltim të një varieteti që është në proces testimi për përfshirje në listën kombëtare të varieteteve të drithërave, foragjereve, rrepës, bimëve për kopshte, vajore dhe fibrore, patateve, duhanit dhe hardhisë së rrushit, në përputhje me nenin 17, paragrafi 4 të të njëjtit ligj, përcakton mënyrën e procedimit gjatë kryerjes së kontrollit ekspert dhe testimit të cilësisë së materialit të farës.

Përveç këtyre autorizimeve specifike, neni 62 i Kapitullit X të të njëjtit ligj, i titulluar “Rregullat për zbatimin e ligjit”, përcakton se përveç rregullave më të hollësishme të parashikuara me këtë ligj, Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave mund të miratojë rregulla të tjera më të hollësishme për zbatimin e këtij ligji, sipas nevojës. Autorizime të tilla të gjera që ligjvënësi i ka dhënë Ministrit pasqyrojnë ndërlikueshmërinë dhe kompleksitetin e çështjes që rregullohet me Ligj.

Parashtruesi i iniciativës konsideron se pavarësisht faktit se i lihet Ministrit të Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave të përcaktojë këto “sasi të vogla”, Ligji që ia ka dhënë këtë autorizim Ministrit duhet të përmbajë parametra të caktuar mbi bazën e të cilëve do të përcaktoheshin sasitë minimale ose maksimale të materialit faror dhe për mbëltim.

Ligjvënësi lë mundësinë, gjatë rregullimit të një çështje të caktuar komplekse, kur të gjitha situatat e mundshme ligjore nuk mund të parashikohen paraprakisht, dhe me qëllim zhvillimin e mëtejshëm të normave ligjore, të rregullohen më tej fusha të caktuara me një akt nënligjor. Duke qenë se Ligji për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore trajton një çështje komplekse, në këtë rast specifik, autorizimi i Ministrit për të miratuar rregulla më të hollësishme për zbatimin e Ligjit në fakt do të thotë që këto rregulla vihen në fuqi dhe zbatohen nga ky Ligj.

Duke marrë parasysh përmbajtjen e Rregullores, si dhe përmbajtjen e neneve 14 dhe 29 të Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore, të cilat përmbajnë dispozitat e kontestuara, rrjedh se ato rregullojnë vetëm përjashtimet për testimin, respektivisht përjashtimet për materialin faror dhe për mbëltim të llojeve të bimëve bujqësore që nuk plotësojnë kushtet që tregtia të mos i nënshtrohet mbikëqyrjes, dhe janë të destinuara për qëllime shkencore, përzgjedhje, testim dhe prova. Ligji përcakton termat material faror dhe për mbëltim dhe përshkruan kushtet për tregtinë e materialit faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore, si dhe kushtet për tregtinë e fmaterialit faror dhe për mbëltim të importuar të llojeve të bimëve bujqësore. Nëse ligjet, përveç kushteve që përcaktojnë, përmbajnë edhe dispozita me të cilat përpunohen kushtet në detaje, atëherë jo vetëm që nuk do të ketë nevojë për akte nënligjore në sistemin juridik sepse nuk do të ketë çështje për t’u përpunuar, por në të njëjtën kohë ligjet do të mbingarkohen me dispozita me natyrë teknike që nuk i përkasin një ligji, por një akti nënligjor.

Bazuar në analizën e bërë, Gjykata vlerësoi se pjesët e kontestuara të nenit 14 paragrafi 1 dhe nenit 29 paragrafi 1 alineja 1 të Ligjit për material faror dhe për mbëltim për bimët bujqësore janë në përputhje me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës, nga aspekti i pretendimeve në iniciativë.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski