У.бр.67/2023

Уставен суд
на Република Северна Македонија
У.бр.67/2023
Скопје, 02.07.2025 година

 

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 алинеја 1 од Уставот на Република Северна Македонија и член 73 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” број 115/2024), на седницата одржана на 2 јули 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

1. СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста на член 5 од Законот за изменување на Законот за ловството („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.91/2023).

2. Ова решение ќе се објави во „Службен весник на Република Северна Македонија“.

О б р а з л о ж е н и е

I

Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд поднесе иницијатива за оценување на уставноста на член 5 ставови 1 и 2, како и член 5 во целина од Законот за изменување на Законот за ловството („Службен весник на Република Северна Македонија“ број 91/2023).

Според наводите, оспорените ставови 1 и 2 од член 5, како и член 5 во целина од Законот, се во спротивност со темелната вредност на уставниот поредок – владењето на правото од член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот.

Во иницијативата се наведува дека не постои доволна оправданост содржана во оспорениот член 5 од Законот за изменување на Законот за ловството („Службен весник на Република Северна Македонија” број 91/2023), a ниту во Законот за ловството како целина, зошто би се поништиле започнатите постапки за доделување на концесија на дивечот во ловиштата пред влегувањето во сила на овој закон. Ова особено ако се има предвид ставот 1 од член 34 од Законот за ловството кој при доделување на концесија упатува на примена на одредбите од тој закон и Законот за концесии и јавно приватно партнерство. Тоа не е содржано ниту во Предлог-законот за изменување на Законот за ловството кој како предлог е прифатен и усвоен, а подоцна и објавен во „Службен весник на Република Северна Македонија” број 91/2023.

Во иницијативата се наведува дека од целината на оспорениот член 5 од Законот не се пропишува надлежност за тоа кој би ја носел одлуката за поништување на постапката.

Според наводите во иницијативата, Законот за ловството („Службен весник на Република Македонија” број 26/2009, 136/11, 1/12, 69/13, 164/13, 187/13, 33/15, 147/15, 193/15 и 83/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ број 150/21, 283/21 и 91/23), содржи одредби за доделување концесија на дивечот во ловиштата,  кој ја носи одлуката за доделување на концесија на дивечот во ловиштата, по чиј предлог се носи одлуката, со претходно одобрение за објавување на јавен повик за доделување концесија, но не содржи одредби за начинот на поништување на постапката за доделување на концесија.

Понатаму во иницијативата се укажува дека во оспорените одредби од член 5 ставови 1 и 2 од Законот за изменување на Законот за ловството не е содржан ниту еден од основите за поништување на постапката кои на јасен и недвосмислен начин се пропишани со Законот за концесии и јавно приватно партнерство туку само со општо пропишување на оспорените одредби од член 5 ставови 1 и 2 од Законот, дека започнатите постапки за доделување концесија на дивечот во ловиштата пред влегувањето во сила на овој закон, се поништуваат со влегувањето во сила на овој закон.

Исто така, во иницијативата, во однос на став 3 од член 5 од Законот за изменувањe на Законот за ловството се наведува дека не е јасна оправданоста зошто доколку договорот за концесија истекол во текот на 2022 и 2023 година или истекува во 2023, би се продолжил во постапка и на начин пропишани со ставот 4 од членот 5 од Законот. Тоа би означувало дека, кога еден договор кој термински е завршен, неговата суштина е исцрпена и престанува да важи би бил продолжуван со барање на начин пропишан со ставот 4 од членот 5, а кој исто така е оспорен со оваа иницијатива како спротивен на владеењето на правото, како темелна вредност на уставниот поредок во Република Северна Македонија.

Понатаму во иницијативата се наведува дека во став 5 од член 5 од Законот кој се оспорува како целина на одредбата се наведува дека анекс на договор ќе се склучи, по поднесено барање како по ставот 4,  со кое би се продолжил периодот на концесија на дивечот во ловиштето за кој бил склучен договорот и тоа за период од една година, односно склучува договор за концесија на дивечот во ловиштето за времетраење од една година доколку претходниот договор за користење (концесија) на дивечот во ловиштето им престанал да важи во текот на 2022 или 2023 година, поради истек на рокот за кој бил склучен, се повредува правната сигурност која претставува нераскинлив дел од начелото на владеење на правото пропишано како темелна вредност на уставниот поредок во Република Северна Македонија.

По изнесените наводи во иницијативата, подносителот бара Уставниот суд на Република Северна Македонија да поведе постапка за оценување на уставноста на ставови 1 и 2 на член 5 и на членот 5 од Законот за изменување на Законот за ловството („Службен весник на Република Северна Македонија” број 91/2023) како целина по што, истите да ги укине како спротивни на уставниот поредок во Република Северна Македонија, како и во смисла на член 27 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, тој бара Судот да донесе решение за запирање на извршувањето на поединечни акти или дејствија преземени врз основа на оспорената одредба.

II

На седницата Судот утврди дека во член 5 став 1 од Законот за изменување на Законот за ловството („Службен весник на Република Северна Македонија“ број 91/2023) е определено дека започнатите постапки за доделување концесија на дивечот во ловиштата пред влегувањето во сила на овој закон се поништуваат со влегувањето во сила на овој закон.

Според став 2, постапките за доделување концесија на дивечот во ловиштата поништени во согласност со ставот 1 на овој член, ќе започнат најдоцна во рок од една година од денот на влегувањето во сила на овој закон.

Во став 3 е определено дека корисниците (концесионерите) на дивечот на ловиштата на кои им истекува договорот за користење (концесија) на дивечот во ловиштето во текот на 2023 година, како и правните лица на кои договорот за користење (концесија) на дивечот во ловиштето им престанал да важи во текот на 2022 или 2023 година поради истек на рокот за кој бил склучен и дивечот во ловиштето е предмет на постапките од ставот 1 на овој член, можат во рок од 30 дена од денот на влегувањето во сила на овој закон до Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство да поднесат барање за склучување на анекс на договорот за користење (концесија) на дивечот во ловиштето за продолжување на периодот на користење (концесија) за времетраење од една година, односно склучување договор за концесија на дивечот во ловиштето за времетраење од една година доколку претходниот договор за користење (концесија) на дивечот во ловиштето им престанал да важи во текот на 2022 или 2023 година поради истек на рокот за кој бил склучен.

Во став 4 е пропишано дека кон барањето од ставот 1 на овој член се доставува копија од договорот за користење (концесија) на дивечот во ловиштето за кој се бара продолжување или склучување нов договор за концесија за дивечот во ловиштето и доказ за платен концесиски надоместок до денот на поднесување на барањето, кој е достасан за наплата во согласност со договорот за користење (концесија) на дивечот во ловиштето.

Согласно со став 5, министерот за земјоделство, шумарство и водостопанство во рок од 60 дена од денот на приемот на барањето за склучување анекс на договор за користење (концесија) на дивечот во ловиштето или нов договор за концесија на дивечот во ловиштето со доказите од ставот (4) на овој член, по претходна согласност на Владата на Република Северна Македонија, склучува анекс на договор на договорот за користење (концесија) на дивечот во ловиштето, со кој се продолжува периодот на концесија на дивечот во ловиштето за кој е склучен договорот за период од една година, односно склучува договор за концесија на дивечот во ловиштето за времетраење од една година доколку претходниот договор за користење (концесија) на дивечот во ловиштето им престанал да важи во текот на 2022 или 2023 година поради истек на рокот за кој бил склучен.

Понатаму, Судот утврди дека во став 6 е регулирано дека за договорот или на анекс на договорот од ставот (5) на овој член, корисникот (концесионерот) на дивечот во ловиштето плаќа годишен надоместок за користење (концесија) на дивечот во ловиштето во висина на годишниот надоместок утврден во посебната ловностопанска основа за последната година од стопанскиот период.

III

Според член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот на Република Северна Македонија, владеењето на правото е темелна вредност на уставниот поредок на Република Северна Македонија.

Граѓаните на Република Северна Македонија, согласно со член 9 став 1 од Уставот, се еднакви во слободите и правата независно од полот, расата, бојата на кожата, националното и социјалното потекло, политичкото и верското уверување, имотната и општествената положба. Според ставот 2 од истиот член, граѓаните пред Уставот и законите се еднакви.

Според член 51 од Уставот, во Република Северна Македонија законите мораат да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и со закон. Секој е должен да ги почитува Уставот и законите.

Во член 56 став 1 од Уставот, е уредено дека сите природни богатства на Републиката, растителниот и животинскиот свет, добрата во општа употреба, како и предметите и објектите од особено културно и историско значење определени со закон се добра од општ интерес за Републиката и уживаат посебна заштита.

Согласно со ставот 3 од овој член од Уставот, со закон се уредуваат начинот и условите под кои определени добра од општ интерес за Републиката можат да се отстапат на користење.

Операционализација на уставната норма дека животинскиот свет е добро од општ интерес за Републиката и ужива посебна заштита наоѓаме во Законот за заштита на природата и во Законот за дивечот и ловството.

Според член 110 алинеи 1 и 2 од Уставот, Уставниот суд на Република Северна Македонија, одлучува за согласноста на законите со Уставот, како и за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и со законите.

Од изнесените уставни одредби произлегува дека владеењето на правото е темелна вредност на уставниот поредок на Републиката, во која смисла законодавецот има должност да конципира прецизни и јасни норми коишто ќе ја гарантираат правната сигурност на субјектите во нивната правна положба и правната предвидливост во нивните легитимни очекувања.

Видно од член 1 од Законот за дивечот и ловството („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. бр.263/2023,  170/2024 и 132/2025)  произлегува дека со овој закон се уредуваат одгледувањето, заштитата, ловењето и користењето на дивечот и неговите делови, заштитата, зачувувањето и унапредувањето на живеалиштата на дивечот, востановувањето, уредувањето и одржувањето на ловиштата, начинот на давањето на дивечот на користење, како и други прашања од значење на дивечот и ловството.

Согласно со член 2 од овој закон, целта на овој закон е одржливо управување и користење на дивечот, како и унапредување на виталноста на неговите популации и живеалишта.

Во член 3 став 1 од Законот е определено дека дивечот е во државна сопственост и како добро од општ интерес за Република Северна Македонија ужива посебна заштита на начин и под услови утврдени со овој закон и Законот за заштита на природата, а во став 2 од истиот член е наведено дека по исклучок од ставот 1 на овој член, дивечот кој се наоѓа во ограден простор за одгледување, размножување и заштита на дивечот (размножувалиште), ограден простор за интензивно одгледување и застрел на дивечот (оградено ловиште), полигоните за лов на дивеч и фармите за дивеч е во сопственост на правни и физички лица кои поседуваат соодветна документација за потеклото и внесувањето на дивечот во наведените простории и ужива посебна заштита согласно со ставот 1 на овој член.

Со иницијативата се оспорува член 5 ставови 1 и 2, како и членот 5 во целина од Законот за изменување на Законот за ловството („Службен весник на Република Северна Македонија” број 91/2023), кој според подносителот е во спротивност со темелната вредност на уставниот поредок – владењето на правото од член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот.

Во конкретниот случај, Судот утврди дека на седницата на Собранието на Република Северна Македонија одржана на ден 11 декември 2023 година, е донесен Законот за дивечот и ловството кој е објавен во „Службен весник на Република Северна Македонија” бр.263/2023 на 12.12.2023 година.

Во глава XI со наслов „Преодни и завршни одредби“, во член 92 е наведено дека започнатите постапки за давање на користење на дивечот во ловиштата на користење (концесија) за цела територија на Република Северна Македонија, до денот на влегувањето во сила на овој закон ќе завршат согласно со Законот за ловството („Службен весник на Република Македонија” број 26/2009, 136/11, 1/12, 69/13, 164/13, 187/13, 33/15, 147/15, 193/15 и 83/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ број 150/21, 283/21 и 91/23).

Во член 96 од Законот за дивечот и ловството е предвидено дека со денот на влегувањето во сила на овој закон престанува да важи Законот за ловството („Службен весник на Република Македонија” број 26/2009, 136/11, 1/12, 69/13, 164/13, 187/13, 33/15, 147/15, 193/15 и 83/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ број 150/21, 283/21 и 91/23). Во член 97 од истиот закон е предвидено дека овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Северна Македонија”.

Со оглед на фактот дека член 92 од Законот за дивечот и ловството предвидува дека започнатите постапки за давање на користење на дивечот во ловиштата на користење (концесија) за цела територија на Република Северна Македонија, до денот на влегувањето во сила на овој закон ќе завршат согласно со Законот за ловството, Судот оцени дека Законот за ловство особено одредбите од истиот, како што е и член 5, се применуваат односно се дел од позитивното право сè до окончувањето на сите започнатите постапки до денот на влегувањето во сила на Законот за дивечот и ловството.

Судот оцени дека се основани наводите на подносителот на иницијативата дека во оспорените ставови 1 и 2 од член 5 од Законот за изменување на Законот за ловството, не се наведени основите за поништување на постапката, туку само е наведено дека започнатите постапки за доделување концесија на дивечот во ловиштата пред влегување во сила на овој закон се поништуваат со влегување во сила на овој закон, што е спротивно на член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот. Ова од причина што вака предвиденото законско решение во себе има контрадикција и не е јаснo, бидејќи во оспорениoт член не се предвидени условите и начинот на поништување на истите, со што се создава правна несигурност за субјектите на правото, што е спротивно на владеењето на правото како темелна вредност на уставниот поредок. Покрај ова, нејасно е како може да се поништува една започната постапка во услови кога истата не е окончана со правосилен правен акт. Имено, постои можност за запирање на започната постапка, но не и поништување на истата. Според Судот, со оспорената одредба, е сторена повреда и на начелото на легитимните очекувања на субјектите на правото, како составен дел на владеењето на правото, бидејќи истите имаат сосема легитимно право да очекуваат започнатата постапка да се оконча со правен акт, а не да се поништува.

Исто така, Судот цени дека се основани наводите на подносителот во однос на став 3 од истиот член, од причина што не може со анекс договор да се продолжи договор којшто престанал да важи.  Имено, со предвиденото законско решение се повредува принципот на правна еднаквост на субјектите пред Уставот и законите, бидејќи на субјектите на кои им истекол договорот им се дава привилегирана положба во однос на оние кои би сакале да започнат постапка за склучување договор. Исто така, според Судот, оспорената одредба е нејасна и создава правна несигурност, бидејќи без да се наведе ниту еден основ или услов, предвидува можност за враќање во правен поредок правно дело кое веќе престанало да важи.

Имено, Судот утврди дека е основан наводот на подносителот на иницијативата дека оспорениот став 5 од член 5 од Законот, во кој се предвидува дека анекс на договор ќе се склучи, по поднесено барање како по ставот 4 од истиот член, со кој би се продолжил периодот на концесија на дивечот во ловиштето за кој бил склучен договорот и тоа за период од една година, односно склучува договор за концесија на дивечот во ловиштето за времетраење од една година доколку претходниот договор за користење (концесија) на дивечот во ловиштето им престанал да важи во текот на 2022 или 2023 година, е спротивен на член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот. Имено, според Судот, со оваа одредба се повредува правната сигурност на субјектите на правото и се создава нееднаквост на истите бидејќи овозможува склучување договор за продолжување концесија на дивечот во ловиштето на субјекти на кои им престанал договорот во 2022 или 2023 година, додека останатите заинтересирани страни се исклучени односно се оневозможени да поднесат барање/предлог за склучување договор за концесија на дивечот во ловиштето.

Врз основа на горенаведената анализа, Судот оцени дека оспорениот член 5 од Законот, е нејасен, непрецизен и неразбирлив и како таков создава правна несигурност и нееднаквост на граѓаните, спротивно на член 8 став 1 алинеја 3 и член 9 од Уставот.

Темелната вредност, владеењето на правото во еден правен систем или поредок треба да се остварува преку доминација на правната норма која треба да биде јасна, прецизна и разбирлива, која нема да остава можност за различно толкување и нејзина различна примена што може да доведе до повреда на принципот на правна сигурност на граѓаните. Во тој конктекст, правната сигурност и владеењето на правото се во функција да го обезбедат и принципот на еднаквост на граѓаните утврден во член 9 од Уставот. Оттука, во околности на нејасни и непрецизни законски одредби, Судот утврди дека односите кои се во тек и кои не се окончани треба по правило да бидат окончани согласно правилата со кои почнале, за да се заштити правната сигурност на субјектите во правото.

Во однос на наводите од иницијативата коишто претставуваат барање за испитување на меѓусебната усогласеност на оспорената законска одредба со други одредби од Законот за концесии и јавно приватно партнерство, тоа е барање коешто излегува надвор од уставно утврдените рамки на надлежности на Уставниот суд, имајќи го предвид уредувањето во член 110 алинеи 1 и 2 од Уставот, според кои Уставниот суд одлучува за согласноста на законите со Уставот и за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и законите.

Имајќи ја предвид претходно изнесената анализа, Судот оцени дека оспорениот член 5 од Законот за изменување на Законот за ловството е спротивен на член 8 став 1 алинеја 3 и член 9 од Уставот на Република Северна Македонија.

IV

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

V

Ова решение произведува правно дејство од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Северна Македонија“.

 

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.67/2023
Shkup, 02.07.2025

 

Gjykata Kushtetue e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 alineja 1 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 73 alineja 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.115/2024), në mbledhjen e mbajtur më 2 korrik 2025, miratoi

A K T V E N D I M

1. СЕ INICOHET procedura për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 5 të Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për gjueti (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” Nr. 91/2023).

2. Ky aktvendim do të publikohet në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut “.

Arsyetim

I

Igorço Toçev nga Shkupi parashtroi iniciativë në Gjykatën Kushtetuese për të vlerësuar kushtetutshmërinë e nenit 5, paragrafët 1 dhe 2, si dhe nenit 5 në tërësi, të Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjueti (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 91/2023).

Sipas pretendimeve, paragrafët 1 dhe 2 të kontestuar të nenit 5, si dhe neni 5 në tërësi, janë në kundërshtim me vlerën themelore të rendit kushtetues – sundimin e së drejtës nga neni 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës.

Në iniciativë theksohet se nuk ka justifikim të mjaftueshëm të përfshirë në nenin 5 të kontestuar të Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjueti (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 91/2023), as në Ligjin për gjueti në tërësi, për anulimin e procedurave të filluara për dhënien e koncesionit për gjah në vendet e gjuetisë para hyrjes në fuqi të këtij ligji. Kjo është veçanërisht e vërtetë nëse marrim në konsideratë paragrafin 1 të nenit 34 të Ligjit për gjuetinë, i cili, kur jep një koncesion, i referohet zbatimit të dispozitave të atij ligji dhe Ligjit për koncesionet dhe Partneritetin Publik-Privat. Kjo nuk përfshihet në Propozim Ligjin për ndryshimin e Ligjit për gjuetinë, i cili u pranua dhe u miratua si propozim, dhe më vonë u botua në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 91/2023.

Në iniciativë thuhet se i gjithë neni 5 i kontestuar i Ligjit nuk përcakton kompetencën se kush do të miratojë vendimin për anulimin e procedurës.

Sipas pretendimeve në iniciativë, Ligji për gjueti (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 26/2009, 136/11, 1/12, 69/13, 164/13, 187/13, 33/15, 147/15, 193/15 dhe 83/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 150/21, 283/21 dhe 91/23), përmban dispozita për ndarjen e koncesioneve për gjah në vendet e gjuetisë, kush e miraton vendimin për ndarjen e koncesioneve për gjah në vendet e gjuetisë, me propozimin e kujt miratohet vendimi, me miratim paraprak për publikimin e një thirrjeje publike për ndarjen e koncesioneve, por nuk përmban dispozita për mënyrën e anulimit të procedurës për ndarjen e koncesioneve.

Për më tepër, në iniciativë theksohrz se dispozitat e kontestuara të nenit 5, paragrafët 1 dhe 2 të Ligjit për ndryshimin e Ligjit të gjuetisë nuk përmbajnë asnjë nga bazat për anulimin e procedurës që janë përcaktuar qartë dhe në mënyrë të padyshimtë në Ligjin për Koncesionet dhe Partneritetin Publik-Privat, por vetëm duke përcaktuar në mënyrë të përgjithshme dispozitat e kontestuara të nenit 5, paragrafët 1 dhe 2 të Ligjit, se procedurat e filluara për dhënien e koncesionit për gjah në zonat e gjuetisë para hyrjes në fuqi të këtij ligji anulohen me hyrjen në fuqi të këtij ligji.

Gjithashtu, iniciativa, në lidhje me paragrafin 3 të nenit 5 të Ligjit për ndryshimin e Ligjit të gjuetisë, thekson se nuk është e qartë pse, nëse marrëveshja e koncesionit ka skaduar gjatë viteve 2022 dhe 2023 ose skadon në vitin 2023, ajo do të vazhdohej në një procedurë dhe në një mënyrë të përcaktuar nga paragrafi 4 i nenit 5 të Ligjit. Kjo do të thoshte që, kur një marrëveshje e lidhur për sa i përket afatit, thelbit të saj është shteruar dhe pushon së qeni e vlefshme, ajo do të vazhdohej me një kërkesë në mënyrën e përcaktuar nga paragrafi 4 i nenit 5, i cili gjithashtu kontestohet me këtë iniciativë si në kundërshtim me sundimin e së drejtës, si një vlerë themelore e rendit kushtetues në Republikën e Maqedonisë së Veriut.

Për më tepër, në iniciativë theksohet se paragrafi 5 i nenit 5 të Ligjit, i cili kontestohet në tërësi, përcakton se do të lidhet një aneks i marrëveshjes, pas kërkesës së paraqitur sipas paragrafit 4, me të cilin do të zgjatej periudha e koncesionit për gjahun në vendin e gjuetisë për të cilin është lidhur marrëveshja, për një periudhë prej një viti, pra, duke lidhur një marrëveshje për koncesionin e gjahut në vendin e gjuetisë për një periudhë prej një viti nëse marrëveshja e mëparshme për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë ka pushuar së qeni e vlefshme gjatë vitit 2022 ose 2023, për shkak të skadimit të afatit për të cilin është lidhur, duke shkelur sigurinë juridike, e cila është pjesë e pandashme e parimit të sundimit të së dsrejtës përcaktuar si vlerë themelore e rendit kushtetues në Republikën e Maqedonisë së Veriut.

Pas pretendimeve të bëra në iniciativë, parashtruesi kërkon që Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut të inicojë procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së paragrafëve 1 dhe 2 të nenit 5 dhe nenit 5 të Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për gjueti (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 91/2023) në tërësi, pas së cilës duhet t’i shfuqizojë ato si në kundërshtim me rendin kushtetues në Republikën e Maqedonisë së Veriut, si dhe në kuptim të nenit 27 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, ai kërkon që Gjykata të miratojë aktvendim për ndalimin e zbatimit të akteve ose veprimeve individuale të ndërmarra në bazë të dispozitës së kontestuar.

II

Në seancë, Gjykata përcaktoi se neni 5, paragrafi 1 i Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjuetinë (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 91/2023) përcakton se procedurat për dhënien e koncesioneve për gjahun në vendet e gjuetisë, të filluara para hyrjes në fuqi të këtij ligji, do të anulohen me hyrjen në fuqi të këtij ligji.

Sipas paragrafit 2, procedurat për dhënien e koncesioneve të gjahut në vendet e gjuetisë të anuluara në përputhje me paragrafin 1 të këtij neni do të fillojnë jo më vonë se një vit nga dita e hyrjes në fuqi të këtij ligji.

Paragrafi 3 përcakton që përdoruesit (koncesionarët) e gjahut në vendet e gjuetisë, kontrata e të cilëve për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë skadon në vitin 2023, si dhe personat juridikë, kontrata e të cilëve për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë ka pushuar së qeni e vlefshme në vitin 2022 ose 2023 për shkak të skadimit të periudhës për të cilën është lidhur dhe gjahu në vendin e gjuetisë i nënshtrohet procedurave të përmendura në paragrafin 1 të këtij neni, mund të paraqesin një kërkesë në Ministrinë e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave për lidhjen e një aneksi të kontratës për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë për zgjatjen e periudhës së përdorimit (koncesionit) për një periudhë prej një viti, pra lidhjen e një kontrate për koncesionin e gjahut në vendin e gjuetisë për një periudhë prej një viti nëse kontrata e mëparshme për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë ka pushuar së qeni e vlefshme gjatë vitit 2022 ose 2023 për shkak të skadimit të afatit për të cilin është lidhur.

Paragrafi 4 përcakton se një kopje e marrëveshjes për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë për të cilën kërkohet një zgjatje ose lidhje e një marrëveshjeje të re për koncesionin e gjahut në vendin e gjuetisë dhe prova e tarifës së koncesionit të paguar deri në datën e parashtrimit të kërkesës, e cila duhet të mblidhet në përputhje me marrëveshjen për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë, duhet të dorëzohet me kërkesën e përmendur në paragrafin 1 të këtij neni.

Në përputhje me paragrafin 5, Ministri i Bujqësisë, Pylltarisë dhe Ekonomisë së Ujërave, brenda 60 ditëve nga dita e marrjes së kërkesës për lidhjen e një aneksi të marrëveshjes për përdorimin (koncesionin) e gjahut në zonën e gjuetisë ose një marrëveshje të re për koncesionin e gjahut në zonën e gjuetisë me provat e përmendura në paragrafin (4) të këtij neni, me pëlqimin paraprak të Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut, do të lidhë një aneks të marrëveshjes për përdorimin (koncesionin) e gjahut në zonën e gjuetisë, me të cilin do të zgjatet periudha e koncesionit të gjahut në zonën e gjuetisë për të cilën është lidhur marrëveshja për një periudhë prej një viti, përkatësisht do të lidhë një marrëveshje për koncesionin e gjahut në zonën e gjuetisë për një periudhë prej një viti nëse marrëveshja e mëparshme për përdorimin (koncesionin) e gjahut në zonën e gjuetisë ka pushuar së qeni e vlefshme gjatë vitit 2022 ose 2023 për shkak të skadimit të periudhës për të cilën është lidhur.

Për më tepër, Gjykata përcaktoi se paragrafi 6 rregullon që për kontratën ose aneksin e kontratës së përmendur në paragrafin (5) të këtij neni, përdoruesi (koncesionari) i gjahut në vendin e gjuetisë paguan një tarifë vjetore për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë në shumën e tarifës vjetore të përcaktuar në bazën e posaçme ekonomike të gjuetisë për vitin e fundit të periudhës ekonomike.

III

Sipas nenit 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, sundimi i së drejtës është një vlerë themelore e rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Qytetarët e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përputhje me nenin 9, paragrafi 1 të Kushtetutës, janë të barabartë në liri dhe të drejta pavarësisht nga gjinia, raca, ngjyra e lëkurës, origjina kombëtare dhe sociale, bindjet politike dhe fetare, statusi pronësor dhe shoqëror. Sipas paragrafit 2 të të njëjtit nen, qytetarët janë të barabartë para Kushtetutës dhe ligjeve.

Sipas nenit 51 të Kushtetutës, në Republikën e Maqedonisë së Veriut, ligjet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën, dhe të gjitha rregullat e tjera me Kushtetutën dhe ligjin. Secili është i detyruar të respektojë Kushtetutën dhe ligjet.

Neni 56, paragrafi 1 i Kushtetutës, përcakton se të gjitha pasuritë natyrore të Republikës, flora dhe fauna, të mirat në përdorim të përgjithshëm, si dhe sendet dhe objektet me rëndësi të veçantë kulturore dhe historike të përcaktuara me ligj janë të mira me interes të përgjithshëm për Republikën dhe gëzojnë mbrojtje të veçantë.

Në përputhje me paragrafin 3 të këtij neni të Kushtetutës, ligji rregullon mënyrën dhe kushtet sipas të cilave disa të mira me interes të përgjithshëm për Republikën mund të hiqen nga përdorimi.

Operacionalizimi i normës kushtetuese se jeta e kafshëve të egra është një e mirë me interes të përgjithshëm për Republikën dhe gëzon mbrojtje të veçantë gjendet në Ligjin për Mbrojtjen e natyrës dhe Ligjin për kafshët e egra dhe gjuetinë.

Sipas nenit 110, paragrafët 1 dhe 2 të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën, si dhe për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe ligjet.

Nga dispozitat kushtetuese të paraqitura rrjedh se sundimi i së drejtës është një vlerë themelore e rendit kushtetues të Republikës, në të cilin kuptim ligjvënësi ka për detyrë të formulojë norma të sakta dhe të qarta që do të garantojnë sigurinë juridike të subjekteve në pozicionin e tyre juridik dhe parashikueshmërinë ligjore në pritjet e tyre legjitime.

Siç mund të shihet nga neni 1 i Ligjit të gjahut dhe gjuetisë (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 263/2023, 170/2024 dhe 132/2025), rrjedh se ky ligj rregullon mbarështimin, mbrojtjen, gjuetinë dhe përdorimin e gjahut dhe pjesëve të tij, mbrojtjen, ruajtjen dhe përmirësimin e habitateve të gjahut, krijimin, rregullimin dhe mirëmbajtjen e vendeve të gjuetisë, mënyrën e dhënies së gjahut për përdorim, si dhe çështje të tjera me rëndësi për gjahun dhe gjuetinë.

Në përputhje me nenin 2 të këtij ligji, qëllimi i këtij ligji është menaxhimi dhe përdorimi i qëndrueshëm i gjahut, si dhe përmirësimi i vitalitetit të popullatave dhe habitateve të tij.

Neni 3, paragrafi 1 i Ligjit përcakton se gjahu është pronë shtetërore dhe, si një e mirë me interes të përgjithshëm për Republikën e Maqedonisë së Veriut, gëzon mbrojtje të veçantë në mënyrën dhe kushtet e përcaktuara me këtë Ligj dhe Ligjin për mrojtjen e natyrës, dhe paragrafi 2 i të njëjtit nen thotë se, si përjashtim nga paragrafi 1 i këtij neni, gjahu i vendosur në një zonë të rrethuar për mbarështim, riprodhim dhe mbrojtje të gjahut (vend mbarështimi), një zonë të rrethuar për mbarështim intensiv dhe gjuajtje të gjahut (vend gjuetie i rrethuar), poligone gjuetie dhe ferma gjahu është në pronësi të personave juridikë dhe fizikë që posedojnë dokumentacion përkatës për origjinën dhe hyrjen e gjahut në mjediset e caktuara dhe gëzon mbrojtje të veçantë në përputhje me paragrafin 1 të këtij neni.

Me iniciativën kontestohet neni 5, paragrafët 1 dhe 2, si dhe neni 5 në tërësi, të Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjuetinë (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 91/2023), i cili, sipas parashtruesit, është në kundërshtim me vlerën themelore të rendit kushtetues – sundimin e së drejtës nga neni 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës.

Në rastin konkret, Gjykata konstatoi se në seancën e Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut të mbajtur më 11 dhjetor 2023, u miratua Ligji i gjahut dhe gjuetisë, i cili u botua në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 263/2023 më 12.12.2023.

Në Kapitullin XI të titulluar “Dispozita kalimtare dhe përfundimtare”, neni 92 thotë se procedurat e filluara për dhënien e përdorimit të gjahut në vendet e gjuetisë për përdorim (koncesion) për të gjithë territorin e Republikës së Maqedonisë së Veriut, deri në datën e hyrjes në fuqi të këtij Ligji, do të përfundojnë në përputhje me Ligjin për gjueti (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 26/2009, 136/11, 1/12, 69/13, 164/13, 187/13, 33/15, 147/15, 193/15 dhe 83/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 150/21, 283/21 dhe 91/23).

Neni 96 i Ligjit të gjahut dhe gjuetisë parashikon që në ditën e hyrjes në fuqi të këtij ligji, Ligji për gjuetinë pushon së vlejturi (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 26/2009, 136/11, 1/12, 69/13, 164/13, 187/13, 33/15, 147/15, 193/15 dhe 83/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 150/21, 283/21 dhe 91/23). Neni 97 i të njëjtit ligj parashikon që ky ligj hyn në fuqi në ditën e tetë nga dita e publikimit në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut”.

Duke pasur parasysh faktin se neni 92 i Ligjit të gjahut dhe gjuetisë parashikon që procedurat e filluara për dhënien e të drejtës së përdorimit të gjahut në vendet e gjuetisë (koncesion) për të gjithë territorin e Republikës së Maqedonisë së Veriut, deri në datën e hyrjes në fuqi të këtij Ligji, do të përfundojnë në përputhje me Ligjin për gjuetinë, Gjykata vlerësoi se Ligji për gjuetinë, veçanërisht dispozitat e tij, siç është neni 5, zbatohen, përkatësisht janë pjesë e së drejtës pozitive deri në përfundimin e të gjitha procedurave të filluara deri në datën e hyrjes në fuqi të Ligjit për gjahun dhe gjuetisë.

Gjykata vlerësoi se pretendimet e iniciatorit se paragrafët 1 dhe 2 të kontestuar të nenit 5 të Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjuetinë janë të bazuara, se bazat për anulimin e procedurës nuk janë përmendur në paragrafët 1 dhe 2 të kontestuar të nenit 5 të Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjueti, por vetëm është thënë se procedurat e filluara për dhënien e koncesioneve për gjah në vendet e gjuetisë para hyrjes në fuqi të këtij ligji anulohen me hyrjen në fuqi të këtij ligji, gjë që është në kundërshtim me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës. Kjo për shkak se zgjidhja ligjore e parashikuar në këtë mënyrë përmban një kontradiktë dhe nuk është e qartë, pasi neni i kontestuar nuk parashikon kushtet dhe mënyrën e anulimit të saj, gjë që krijon pasiguri juridike për subjektet e së drejtës, gjë që është në kundërshtim me sundimin e ligjit si vlerë themelore e rendit kushtetues. Përveç kësaj, është e paqartë se si një procedurë e filluar mund të anulohet në kushte kur ajo nuk është përfunduar me një akt juridik ligjërisht të detyrueshëm. Përkatësisht, ekziston mundësia e ndalimit të një procedure të filluar, por jo e anulimit të saj. Sipas Gjykatës, dispozita e kontestuar shkel edhe parimin e pritjeve legjitime të subjekteve juridike, si pjesë integrale e sundimit të së drejtës, sepse ata kanë një të drejtë plotësisht legjitime të presin që procedura e filluar të përfundojë me një akt juridik, dhe jo të anulohet.

Gjykata gjithashtu vlerëson se pretendimet e parashtruesit në lidhje me paragrafin 3 të të njëjtit nen janë të bazuara, me arsyetimin se një marrëveshje që ka pushuar së qeni e vlefshme nuk mund të zgjatet me një marrëveshje aneks. Konkretisht, zgjidhja ligjore e parashikuar shkel parimin e barazisë ligjore të subjekteve para Kushtetutës dhe ligjeve, pasi subjekteve, marrëveshjet e të cilave kanë skaduar, u jepet një pozicion i privilegjuar në raport me ata që dëshirojnë të fillojnë një procedurë për lidhjen e një marrëveshjeje. Gjithashtu, sipas Gjykatës, dispozita e kontestuar është e paqartë dhe krijon pasiguri ligjore, pasi pa deklaruar asnjë bazë ose kusht, ajo parashikon mundësinë e rivendosjes në rendin juridik të një akti juridik që tashmë ka pushuar së qeni i vlefshme.

Konkretisht, Gjykata konstatoi se pretendimi i parashtruesit se paragrafi 5 i kontestuar i nenit 5 të Ligjit, i cili parashikon që do të lidhet një aneks i marrëveshjes, mbi bazën e një kërkese të paraqitur sipas paragrafit 4 të të njëjtit nen, me të cilin do të zgjatej periudha e koncesionit për gjahun në vendin e gjuetisë për të cilin është lidhur marrëveshja, për një periudhë prej një viti, pra lidh një marrëveshje për koncesion për gjahun në vendin e gjuetisë për një periudhë prej një viti nëse marrëveshja e mëparshme për përdorimin (koncesionin) e gjahut në vendin e gjuetisë ka pushuar së qeni e vlefshme gjatë vitit 2022 ose 2023, është i bazuar, është në kundërshtim me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës. Konkretisht, sipas Gjykatës, kjo dispozitë shkel sigurinë juridike të subjekteve të së drejtës dhe krijon pabarazi midis tyre, sepse lejon lidhjen e një marrëveshjeje për zgjatjen e koncesionit të gjahut në vendin e gjuetisë për subjektet, marrëveshja e të cilave ka skaduar në vitin 2022 ose 2023, ndërsa palët e tjera të interesuara përjashtohen, pra pengohen të paraqesin një kërkesë/propozim për lidhjen e një marrëveshjeje për koncesionin e gjahut në vendin e gjuetisë.

Bazuar në analizën e mësipërme, Gjykata vlerësoi se neni 5 i kontestuar i Ligjit është i paqartë, i pasaktë dhe i pakuptueshëm dhe si i tillë krijon pasiguri juridike dhe pabarazi për qytetarët, në kundërshtim me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 dhe nenin 9 të Kushtetutës.

Vlera themelore, sundimi i së drejtës në një sistem ose rend juridik, duhet të arrihet përmes dominimit të normës juridike, e cila duhet të jetë e qartë, precize dhe e kuptueshme, e cila nuk do të lërë hapësirë për interpretime dhe zbatime të ndryshme që mund të çojnë në shkelje të parimit të sigurisë juridike të qytetarëve. Në këtë kontekst, siguria juridike dhe sundimi i ligjit janë në funksion të sigurimit të parimit të barazisë së qytetarëve të përcaktuar në nenin 9 të Kushtetutës. Prandaj, në rrethana të dispozitave ligjore të paqarta dhe të pasakta, Gjykata përcaktoi që marrëdhëniet e vazhdueshme dhe të pandërprera, si rregull, duhet të ndërpriten në përputhje me rregullat me të cilat ato kanë filluar, me qëllim mbrojtjen e sigurisë juridike të subjekteve në ligj

Lidhur me pretendimet në iniciativë, të cilat përbëjnë një kërkesë për shqyrtimin e përputhshmërisë së ndërsjellë të dispozitës ligjore të kontestuar me dispozita të tjera të Ligjit për Koncesionet dhe Partneritetin Publik-Privat, kjo është një kërkesë që shkon përtej kornizës së përcaktuar kushtetuese të kompetencave të Gjykatës Kushtetuese, duke marrë parasysh dispozitat e nenit 110, paragrafët 1 dhe 2 të Kushtetutës, sipas të cilave Gjykata Kushtetuese vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën dhe për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe ligjet.

Duke marrë parasysh analizën e paraqitur më parë, Gjykata konstatoi se neni 5 i kontestuar i Ligjit për ndryshimin e Ligjit për gjuetinë është në kundërshtim me nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 dhe nenin 9 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut.

IV

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

V

Ky aktvendim hyn në fuqi nga dita e publikimit në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut”.

 

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski