У.бр.98/2023 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.98/2023
Скопје, 11.06.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 и член 112 од Уставот на Република Северна Македонија и член 72 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” број 115/2024), на седницата одржана на 11.06.2025 година, донесе

О Д Л У К А

1. СЕ УКИНУВААТ член 1 во делот „и јавнообвинителските службеници“, член 4, член 5, член 6 став 1 во делот „и јавнообвинителските службеници од член 4 на овој Правилник“, член 6 став 3 и член 7 став 2 од Правилникот за додаток на плата, негова висина и начинот на утврдување во Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција А бр.26/16-1 од 13.02.2017 година.

2. Оваа одлука ќе се објави во „Службен весник на Република Северна Македонија”.

Образложение

Уставниот суд на Република Северна Македонија, по повод поднесените иницијативи од Алмедин Куртановиќ и други јавнообвинителски службеници од Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција, застапувани од полномошникот, Адвокатско друштво Давидовиќ & Јанковиќ од Скопје, го донесе Решението У.бр.98/2023 од 12 март 2025 година, со кое поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на одредбите од Правилникот за додаток на плата, негова висина и начинот на утврдување во Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција А бр.26/16-1 од 13.02.2017 година, на Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција, означени во точката 1 од оваа одлука, затоа што пред Судот со основ се постави прашањето за нивната согласност со Уставот и Законот за јавнообвинителската служба.

На седницата Судот утврди дека врз основа на член 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за платите на јавните обвинители („Службен весник на Република Македонија“ бр.231/15) и член 1 и член 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за јавнообвинителска служба („Службен весник на Република Македонија“ бр.231/15), јавниот обвинител на Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција (во понатамошниот текст за називот ќе се користи кратенката ОЈОГОКК), на ден 13.02.2017 година, донел Правилник за додатоци на плата, нивната висина и начинот на утврдување во Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција.

Правилникот содржи вкупно 8 члена. Според членот 1, со овој правилник се утврдуваат додатоците на плата, нивната висина и начинот на нивното утврдување за јавните обвинители и јавнообвинителските службеници во ОЈОГОКК. Во член 2 од Правилникот се утврдува висината на додаток на плата за јавниот обвинител. Со член 3 се утврдуваат правата и надлежностите на јавниот обвинител. Според член 4, јавнообвинителските службеници имаат право за додаток на плата за: посебни услови за работа во висина до 10%, за постоење на висок ризик во висина до 10 % и за доверливост во висина до 15 %. Во член 5 се наведени правата и должностите на јавнообвинителските службеници. Во член 6 од Правилникот се наведува дека висината на додатоци на плата на јавниот обвинител и на јавнообвинителските службеници се утврдува со посебна Одлука на ОЈОГОКК во зависност од обезбедените финансиски средства во Буџетот на Јавното обвинителство на Република Северна Македонија во тековната година и Одлуката се носи за секој поединечен месец во текот на годината. Врз основа на Одлуката за секој поединечен јавнообвинителски службеник согласно закон се носи посебно решение. Со член 7, меѓу другото, е уредено дека основица за пресметка на додатоците од член 4 од овој правилник се зема платата на јавнообвинителскиот службеник утврдена со член 69 од Законот за јавнообвинителска служба, а исплатата на додатоците утврдени со Одлуката од член 6 од Правилникот, ќе се врши еднаш месечно и тоа во тековниот за претходниот месец при исплатата на плата. Во членот 8 е определено дека овој правилник влегува во сила со денот на донесувањето, а ќе започне да се применува од 01.02.2017 година и со влегувањето во сила на овој правилник престанува да важи Правилникот А бр.26/16 од 01.03.2016 година.

Врз основа на член 6 од Правилникот за додаток на плата, неговата висина и начинот на утврдување во ОЈОГОКК А бр.26/16-1 од 13.02.2017 година, Основниот јавен обвинител на ОЈОГОКК на ден 05.05.2023 година, донел Одлука за месец април 2023 година. Со оваа одлука, за месец април 2023 година не се утврдува висина на додатоците на плата (додаток за посебни услови за работа, додаток за постоење на висок ризик и додаток за доверливост), за јавните обвинители и јавнообвинителските службеници во ова обвинителство и за овој месец истите не се пресметани и исплатени согласно добиеното Известување за плата за месец април 2023 година, на Министерството за финансии, заведено под бр. А.бр.158/23 од 05.05.2023 година, во кое е наведено дека доставеното барање за исплата на платата со додатоци го надминува планираното месечно право за исплата на месечно ниво, па Министерството за финансии – Сектор за буџет нема да одобри исплата на додаток на плата.

Одлуката за месец април 2023 година А бр.46/2023-6 од 05.05.2023 година, на ОЈОГОКК стапува на сила од денот на нејзиното донесување, а со тоа престанува да важи Одлуката А бр.46/2023-3 од 27.04.2023 година.

III

Согласно со член 8 став 1 алинеи 3 и 8 од Уставот на Република Северна Македонија, владеењето на правото и хуманизмот, социјалната правда и солидарноста, се темелни вредности на уставниот поредок на Република Северна Македонија.

Според член 9 став 1 од Уставот, граѓаните на Република Северна Македонија се еднакви во слободите и правата независно од полот, расата, бојата на кожата, националното и социјалното потекло, политичкото и верското уверување, имотната и општествената положба. Според став 2 од овој член, граѓаните пред Уставот и законите се еднакви.

Согласно со член 32 став 3 од Уставот, секој вработен има право на соодветна заработувачка, а според став 5 од истиот член остварувањето на правата на вработените и нивната положба се уредуваат со закон и со колективни договори.

Според член 51 од Уставот, во Република Северна Македонија законите мораат да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и со закон и секој е должен да ги почитува Уставот и законите.

Согласно член 38 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд, Судот ќе ја отфрли иницијативата ако не е надлежен да одлучува за барањето.

Правата, должностите и одговорностите, како и системот на плати и надоместоци на плати на јавнообвинителските службеници, е уреден со Законот за јавнообвинителска служба („Службен весник на Република Македонија” број 62/15, 231/15, 11/16, 21/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија” број 235/22).

Јавнообвинителската служба ја сочинуваат јавнообвинителските службеници вработени во јавните обвинителства и лицата вработени во јавните обвинителства кои вршат технички и помошни работи. Јавнообвинителската служба ја сочинуваат и стручните лица вработени во јавните обвинителства за вршење на стручни работи поврзани со следење, откривање и истражување на криминалитетот.

Јавнообвинителските службеници правата од работен однос ги остваруваат согласно со Законот за јавнообвинителската служба, колективните договори и другите прописи што ги уредуваат правата од работен однос.

Во зависност од службените задачи што ги извршуваат, јавнообвинителските службеници се класифицираат во следните групи и звања: категорија А-секретар; категорија Б-раководни јавнообвинителски службеници; категорија В-стручни јавнообвинителски службеници и категорија Г-помошни стручни јавнообвинителски службеници.

Според член 67 од Законот, вработените во јавнообвинителската служба имаат право на плата и надоместоци на плата, којашто одговара на работното место на кое работникот е распореден според услови и критериуми утврдени со Законот за јавнообвинителската служба или колективен договор. Платите и надоместоците од плата на вработените во јавнообвинителската служба се обезбедуваат од Буџетот на Јавното обвинителство на Република Северна Македонија.

Платата на јавнообвинителскиот службеник се состои од основна компонента и исклучителна компонента.

Согласно со член 69 од истиот закон, основната компонента ја сочинуваат: минимална плата, дел од плата за степен на образование, утврден со актот за систематизација на работните места, за работното место на кое е распореден, дел на плата за звање и дел на плата за стаж.

Според член 71 од Законот за јавнообвинителска служба, исклучителната компонента ја сочинуваат: додаток на плата за посебни услови за работа, додаток на плата за постоење на висок ризик, додаток на плата за доверливост и додаток на плата за ноќна работа, работа во смени и прекувремена работа.

Во Законот под називот „Додатоци на плата“, е содржан член 72, според кој:

1) Јавнообвинителскиот службеник има право на додатоци од член 71 кумулативно во висина од 35% од износот на основната плата.
2) Јавниот обвинител со решение утврдува кај кој од јавнообвинителските службеници постојат посебни услови за работа, висок ризик или доверливост, како и процентот на додатокот/додатоците но најмногу до кумулативно утврдениот процент од ставот (1) на овој член.
3) Јавниот обвинител на Јавното обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција со решение утврдува кај кој од јавнообвинителските службеници од Јавното обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција постојат посебни услови за работа, висок ризик или доверливост, како и процентот на надоместокот/надоместоците но најмногу до кумулативно утврдениот процент од ставот (1) на овој член.

Во член 6-б став 5 од Законот за платите на јавните обвинители се наведува дека додатоците од ставот 1 на овој член, нивната висина и начинот на утврдување во Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција се уредуваат со акт на јавниот обвинител кој раководи со тоа јавно обвинителство.

Имено, оспорениот правилник е подзаконски пропис донесен врз основа на законско овластување, а оспорената одлука има карактер на интерен акт со кој се уредуваат поединечно за секој месец додатоците на плата, нивната висина и начинот на нивното утврдување за јавните обвинители и јавнообвинителските службеници во ОЈОГОКК.

Согласно со уставната определба од член 32 став 3 од Уставот, секој вработен има право на соодветна заработувачка и според став 5 од истиот член, остварувањето на правата на вработените и нивната положба се уредуваат со закон и колективен договор.

Оспорениот правилник бил донесен врз основа на член 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за платите на јавните обвинители („Службен весник на Република Македонија“ број 231/15) и членовите 1 и 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за јавнообвинителска служба („Службен весник на Република Македонија“ број 231/15) и покрај определбата утврдена во наведените членови, Судот оцени дека не постои правен основ за донесување на овој правилник.

Фактот дека не постои правен основ за донесување на делот за јавнообвинителските службеници од оспорениот правилник, од страна на јавниот обвинител на ОЈОГОКК, може да се утврди од член 72 став 3 од Законот за јавнообвинителска служба во кој јасно се наведува дека јавниот обвинител на ОЈОГОКК со решение утврдува кај кој од јавнообвинителските службеници од ОЈОГОКК постојат посебни услови за работа, висок ризик или доверливост, како и процентот на надоместокот/надоместоците, но најмногу до кумулативно во висина до 35% од износот на основната плата.

Од ова произлегува дека врз основа на одредбите од Законот за јавнообвинителската служба, јавниот обвинител на ОЈОГОКК, може да донесе само решение за додатоци од плата за јавнообвинителските службеници наведени во член 71 од Законот, а не правилник за додатоци за плата, нивната висина и начинот на утврдување во тоа обвинителство и за јавнообвинителската служба на тоа обвинителство. Oспорената Одлука за месец април 2023 година, е донесена врз основа на член 6 од Правилникот за додатоци на плата, нивната висина и начинот за утврдување во ОЈОГОКК А бр. 26/16-1 од 13.02.2016 година. Основниот јавен обвинител на ОЈОГОКК на ден 05.05.2023 година, донел Одлука за месец април 2023 година со која не била утврдена висината на додатоците на плата за јавните обвинители и јавнообвинителските службеници во наведеното обвинителство и за месец април истите не биле пресметани ниту исплатени, согласно со добиеното Известување за плата за месец април 2023 година, од страна на Министерството за финансии. Како причина за ова било наведено дека доставеното барање за исплата на плата со додатоци го надминува планираното месечно право за исплата на месечно ниво, поради што Министерството за финансии – Сектор за буџет не ја одобрил исплатата на додатоци на плата за јавнообвинителските службеници за конкретниот месец.

Врз основа на наведеното, Судот оцени дека со ваквото постапување Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција како работодавач, без законско овластување дополнително го регулирал прашањето за исклучителната компонента од плата – додатоци на плата и нивната висина на јавнообвинителските службеници, што е уредено со закон. Во овој случај донесувањето Правилник како подзаконски акт има правен основ за платите и додатоците на плати на јавните обвинители, согласно со Законот за плати на јавните обвинители, но не и за јавнообвинителските службеници за кои во Законот за јавнообвинителската служба е утврдено дека висината и исплатата на додатоците на плата се утврдуваат со решение, а не врз основа на правилници, одлуки и други подзаконски акти на работодавачот.

Согласно со член 72 став 2 од Законот за јавнообвинителска служба, јавниот обвинител со решение треба да утврди кај кој од јавнообвинителските службеници постојат посебни услови за работа, висок ризик и доверливост, што значи не на секој јавнообвинителски службеник му следуваат надоместоци предвидени со Законот и во иста висина. Со Законот се утврдени условите кога, на кого и во колкав износ на јавнообвинителскиот службеник му следуваат додатоци на плата.

Врз основа на изнесеното, Судот утврди дека јавниот обвинител носи решение за додатоци на плата за јавнообвинителските службеници врз основа на закон. Правилникот е подзаконски пропис донесен врз основа на законско овластување и има законски основ во член 6-б став 5 од Законот за платите на јавните обвинители, според кој додатоците на плата на јавниот обвинител, нивната висина и начинот на утврдување за Основното јавно обвинителство за гонење на организиран криминал и корупција се уредуваат со акт на јавниот обвинител кој раководи со тоа јавно обвинителство. Неспорно е дека јавниот обвинител носи Правилник за додаток на плата на јавните обвинители, но не и за додаток на плата за јавнообвинителската служба, како што е наведено во член 1 во делот „и јавнообвинителските службеници“, член 4, член 5, член 6 став 1 во делот „и јавнообвинителските службеници од член 4 на овој Правилник“, став 3 и член 7 став 2 од Правилникот за додаток на плата, негова висина и начинот на утврдување во ОЈОГОКК А бр.26/16-1 од 13.02.2017 година.

Според член 110 алинеја 2 од Уставот на Република Северна Македонија, Уставниот суд одлучува за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и со законите.

Со оглед на тоа што оспорената Одлука за месец април 2023 година А бр. 46/2023-6 од 05.05.2023 година, не е пропис во смисла на означената уставна одредба, туку акт со кој се уредува прашањето за пресметување на додатоци на плата, за јавните обвинители и јавнообвинителските службеници за месец април 2023 година, Судот оцени дека не е надлежен да одлучува за нејзината уставност и законитост.

Имајќи го предвид наведеното, Судот оцени дека со оспорените одредби од наведениот правилник се повредува темелната вредност на уставниот поредок на Република Северна Македонија -владеењето на правото од член 8 став 1 алинеи 3 и 8, член 51 од Уставот и член 72 став 3 од Законот за јавнообвинителска служба („Службен весник на Република Македонија” број 62/15, 231/15, 11/16, 21/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија” број 235/22).

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на оваа одлука.

Оваа одлука произведува правно дејство од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Северна Македонија“.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.98/2023
Shkup, 11.06.2025

Gjykata Kushtetue e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 dhe nenit 112 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 72 alineja 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.115/2024), në mbledhjen e mbajtur më 11.06.2025, miratoi

A K T V E N D I M

1. ANULOHET neni 1 në pjesën “dhe nëpunësit e prokurorisë publike”, neni 4, neni 5, neni 6 paragrafi 1 në pjesën “dhe nëpunësit e prokurorisë publike nga neni 4 i kësaj Rregulloreje”, neni 6 paragrafi 3 dhe neni 7 paragrafi 2 i Rregullores për shtesën e pagës, lartësia e saj dhe mënyra e përcaktimit të saj në Prokurorinë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit A nr. 26/16-1 të datës 13.02.2017.

2. Ky vendim do të publikohet në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut”.

Arsyetim

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, mbi iniciativat e paraqitura nga Almedin Kurtanoviq dhe nëpunës të tjerë të Prokurorisë Publike nga Prokuroria Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, të përfaqësuar nga Shoqëria e autorizuar e Avokatëve & Jankoviq nga Shkupi, miratoi Aktvendimin u.br.98/2023 të datës 12 mars 2025, me të cilin filloi procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së dispozitave të Rregullores për shtesat në pagë, lartësinë e saj dhe mënyrën e përcaktimit të saj në Prokurorinë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit A nr.26/16-1 të datës 13 shkurt 2017, të Prokurorisë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, të shënuar në pikën 1 të këtij vendimi, sepse para Gjykatës me bazë u shtrua çështja e përputhshmërisë së tyre me Kushtetutën dhe Ligjin për shërbimin e Prokurorisë Publike.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se, bazuar në nenin 2 të Ligjit për ndryshimet në Ligjin për pagat e prokurorëve publikë (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 231/15) dhe nenin 1 dhe nenin 2 të Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për shërbimin e Prokurorisë Publike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 231/15), prokurori publik i Prokurorisë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit (në tekstin e mëtejmë shkurtesa PTHPNKOK), më 13.02.2017, miratoi një Rregullore për shtesat në paga, shumën e tyre dhe mënyrën e përcaktimit të tyre në Prokurorinë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit.

Rregulloreja përmban gjithsej 8 nene. Sipas nenit 1, me këtë Rregullore përcaktohen shtesat në paga, shuma e tyre dhe mënyra e përcaktimit të tyre për prokurorët publikë dhe nëpunësit e prokurorisë publike në PTHPNKOK. Neni 2 i Rregullores përcakton shumën e shtesës në pagë për prokurorin publik. Neni 3 përcakton të drejtat dhe kompetencat e prokurorit publik. Sipas nenit 4, prokurorët publikë kanë të drejtë për shtesë page për: kushte të veçanta pune në shumë deri në 10%, për ekzistencën e rrezikut të lartë në shumë deri në 10% dhe për konfidencialitet në shumë deri në 15%. Në nenin 5 theksohen të drejtat dhe detyrat e prokurorëve publikë. Në nenin 6 të Rregullores theksohet se shuma e shtesave të pagave për prokurorin publik dhe nëpunëpsve të Prokurorisë Publike përcaktohet me Vendim të veçantë të PTHPNKOK në varësi të burimeve financiare të siguruara në Buxhetin e Prokurorisë Publike të Republikës së Maqedonisë së Veriut në vitin aktual dhe Vendimi merret për çdo muaj individual gjatë vitit. Bazuar në Vendim, merret një aktvendim i veçantë për secilin prokuror publik individual në përputhje me ligjin. neni 7, ndër të tjera, përcakton se baza për llogaritjen e shtesave nga neni 4 i kësaj Rregulloreje do të jetë paga e nëpunësve të Prokurorisë Publike e përcaktuar me nenin 69 të Ligjit për Shërbimin e Prokurorisë Publike, dhe pagesa e shtesave të përcaktuara me Vendimin nga neni 6 i Rregullores do të bëhet një herë në muaj, në muajin aktual për muajin paraprak, me rastin e pagesës së pagës. Neni 8 përcakton se këto Rregulla hyjnë në fuqi në ditën e miratimit të tyre dhe do të fillojnë të zbatohen nga 01.02.2017 dhe me hyrjen në fuqi të këtyre Rregullave, Rregulloreja A nr. 26/16 e datës 01.03.2016 pushon së vlejturi.

Bazuar në Nenin 6 të Rregullores për shtesat e pagave, shumën e tyre dhe metodën e përcaktimit në PTHPNKOK A nr. 26/16-1 të datës 13.02.2017, Prokurori Themelor Publik i PTHPNKOK më 05.05.2023, miratoi Vendim për muajin Prill 2023. Me këtë vendim, shuma e shtesave të pagave (shtesa për kushte të veçanta pune, shtesa me rrezik të lartë dhe shtesa e konfidencialitetit) nuk përcaktohet për muajin Prill 2023, për prokurorët publikë dhe nëpunësit e prokurorive publike në këtë prokurori dhe për këtë muaj ato nuk janë llogaritur dhe paguar në përputhje me Njoftimin e Pagave të pranuara për muajin Prill 2023, nga Ministria e Financave, e regjistruar me nr. A. nr. 158/23 të datës 05.05.2023, ku thuhet se kërkesa e dërguar për pagesën e pagës me shtesa tejkalon të drejtën mujore të planifikuar për pagesë në bazë mujore, prandaj Ministria e Financave – Sektori i Buxhetit nuk do të miratojë pagesën e shtesës së pagës.

Vendimi për muajin prill 2023 A nr. 46/2023-6 të datës 05.05.2023, të PTHPNKOK hyn në fuqi në ditën e miratimit të tij, dhe kështu Vendimi A nr. 46/2023-3 i datës 27.04.2023 pushon së vlejturi.

III

Sipas nenit 8, paragrafi 1, alinetë 3 dhe 8 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, sundimi i së drejtës dhe humanizmit, drejtësia sociale dhe solidariteti janë vlera themelore të rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Sipas nenit 9, paragrafi 1 të Kushtetutës, qytetarët e Republikës së Maqedonisë së Veriut janë të barabartë në liri dhe të drejta pavarësisht nga gjinia, raca, ngjyra e lëkurës, origjina kombëtare dhe sociale, bindjet politike dhe fetare, statusi pronësor dhe shoqëror. Sipas paragrafit 2 të këtij neni, qytetarët janë të barabartë para Kushtetutës dhe ligjeve.

Në pajtim me nenit 32, paragrafi 3 të Kushtetutës, çdo punonjës ka të drejtë për të ardhura të përshtatshme, dhe sipas paragrafit 5 të të njëjtit nen, ushtrimi i të drejtave të punonjësve dhe statusi i tyre rregullohen me ligj dhe marrëveshje kolektive.

Sipas nenit 51 të Kushtetutës, në Republikën e Maqedonisë së Veriut, ligjet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën, dhe të gjitha rregullat tjera me Kushtetutën dhe ligjin, dhe secili është i detyruar të respektojë Kushtetutën dhe ligjet.

Në përputhje me nenin 38, paragrafi 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese, Gjykata do ta refuzojë iniciativën nëse nuk është kompetente të vendosë për kërkesën.

Të drejtat, detyrat dhe përgjegjësitë, si dhe sistemi i pagave dhe shtesave të nëpunësve të Prokurorisë Publike, rregullohen me Ligjin për Shërbimin e Prokurorisë Publikë (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 62/15, 231/15, 11/16, 21/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 235/22).

Shërbimi i Prokurorisë Publike përbëhet nga prokurorë publikë të punësuar në prokuroritë publike dhe persona të punësuar në prokuroritë publike që kryejnë punë teknike dhe ndihmëse. Shërbimi i Prokurorisë Publike përbëhet gjithashtu nga ekspertë të punësuar në prokuroritë publike për të kryer punë ekspertize në lidhje me monitorimin, zbulimin dhe hetimin e krimit.

Nëpunësit e Prokurorisë Publikë i ushtrojnë të drejtat e tyre të punësimit në përputhje me Ligjin për Prokurorinë Publike, marrëveshjet kolektive dhe rregullat tjera që rregullojnë të drejtat e marrëdhënies së punës.

Në varësi të detyrave zyrtare që kryejnë, nëpunësit e Prokurorisë Publike klasifikohen në grupet dhe titujt e mëposhtëm: kategoria A – sekretar; kategoria B – nëpunë udhëheqës të Prokurorisë Publike; kategoria C – nëpunës profesionistë të Prokurorisë Publike dhe kategoria G – nëpunës profesionist ndimës të Prokurorisë Publike.

Sipas nenit 67 të Ligjit, punonjësit e shërbimit të Prokurorisë Publike kanë të drejtë për pagë dhe shtesa që korrespondojnë me pozicionin e punës në të cilin punonjësi është caktuar sipas kushteve dhe kritereve të përcaktuara me Ligjin për shërbimin e Prokurorisë Publike ose një marrëveshje kolektive. Pagat dhe shtesat e punonjësve në shërbimin e Prokurorisë Publike sigurohen nga Buxheti i Prokurorisë Publike të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Paga e nëpunësit të Prokurorisë Publike përbëhet nga një komponent bazë dhe një komponent i jashtëzakonshëm.

Sipas nenit 69 të të njëjtit ligj, komponrnti bazë përbëhet nga: paga minimale, një pjesë e pagës për nivelin e arsimit, e përcaktuar me aktin për sistematizimin e vendeve të punës, për punën në të cilën është caktuar, një pjesë e pagës për titullin dhe një pjesë e pagës për stazh.

Sipas nenit 71 të Ligjit për shërbimin e Prokurorisë Publike, komponentin kryesor përbëhet nga: shtesa e pagës për kushte të veçanta pune, shtesa e pagës për rrezik të lartë, shtesa e pagës për konfidencialitet dhe shtesa e pagës për punën e natës, punën me turne dhe punën jashtë orarit.

Ligji i titulluar “Shtesa të Pagës” përmban nenin 72, sipas të cilit:

1) Punonjësi i Prokurorisë Publike ka të drejtë për shtesat nga neni 71 në mënyrë kumulative në shumën prej 35% të pagës bazë.

2) Prokurori publik përcakton me aktvendim se cilët nga nëpunësit e Prokurorisë Publike kanë kushte të veçanta pune, rrezik të lartë ose konfidencialitet, si dhe përqindjen e shtesës/shpenzimeve, por jo më shumë se përqindja kumulative e përcaktuar në paragrafin (1) të këtij neni.

3) Prokurori publik i Prokurorisë Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit përcakton me vendim se cilët nga nëpunësit e Prokurorisë Publike të Prokurorisë Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit kanë kushte të veçanta pune, rrezik të lartë ose konfidencialitet, si dhe përqindjen e kompensimit/kompensimeve, por jo më shumë se përqindja kumulative e përcaktuar në paragrafin (1) të këtij neni.

Në nenin 6-b paragrafi 5 i Ligjit për pagat e prokurorëve publikë përcakton se shtesat nga paragrafi 1 i këtij neni, shuma e tyre dhe mënyra e përcaktimit në Prokurorinë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit rregullohen me akt të prokurorit publik që drejton atë prokurori publike.

Në fakt, rregulloreja e kontestuar është një akt nënligjor i miratuar në bazë të autorizimit ligjor, dhe vendimi i kontestuar ka karakterin e një akti të brendshëm që rregullon individualisht për çdo muaj shtesat e pagave, shumën e tyre dhe mënyrën e përcaktimit të tyre për prokurorët publikë dhe nëpunësit e Prokurorisë Publike në PTHPNKOK.

Në përputhje me dispozitën kushtetuese të nenit 32, paragrafi 3 të Kushtetutës, çdo punonjës ka të drejtë për të ardhura të mjaftueshme dhe sipas paragrafit 5 të të njëjtit nen, ushtrimi i të drejtave të punonjësve dhe pozita e tyre rregullohen me ligj dhe marrëveshje kolektive.

Rregulloreja e kontestuar është miratuar në bazë të nenit 2 të Ligjit për ndryshimin dje plotësimin e Ligjin për pagat e prokurorëve publikë (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 231/15) dhe neneve 1 dhe 2 të Ligjit për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për shërbimin e Prokurorisë Publike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 231/15) dhe pavarësisht përcaktimit të përcaktuar në nenet e lartpërmendura, Gjykata vlerësoi se nuk ka bazë juridike për miratimin e kësaj rregulloreje.

Fakti që nuk ka bazë ligjore për miratimin e pjesës mbi nëpunësit e Prokurorisë Publike nga rregulloreja e kontestuar nga prokurori publik i PTHPNKOK-së mund të përcaktohet nga neni 72 paragrafi 3 i Ligjit për Shërbimin e Prokurorisë Publike, i cili thotë qartë se prokurori publik i PTHPNKOK-së përcakton me vendim se cilët nga nëpunësit e Prokurorisë Publike nga PTHPNKOK-ja kanë kushte të veçanta pune, rrezik të lartë ose konfidencialitet, si dhe përqindjen e kompensimit/kompensimeve, por më së shumti deri në një shumë kumulative deri në 35% të shumës së pagës bazë.

Nga kjo rrjedh se, bazuar në dispozitat e Ligjit për Shërbimin e Prokurorisë Publike, prokurori publik i PTHPNKOK-së mund të marrë vetëm një vendim për shtesat e pagave për nëpunësit e Prokurorisë Publike të theksuar në nenin 71 të Ligjit, dhe jo rregullore për shtesat e pagave, shumën e tyre dhe mënyrën e përcaktimit në atë prokurori dhe për shërbimin e Prokurorisë Publike të asaj prokurorie. Vendimi i kontestuar për muajin prill 2023 është miratuar në bazë të nenit 6 të Rregullores për shtesat në paga, shumën e tyre dhe metodën e përcaktimit në PTHPNKOK A nr. 26/16-1 të datës 13.02.2016. Kryeprokurori Publik i PTHPNKOK më 05.05.2023 ka miratuar Vendim për muajin prill 2023 me të cilin nuk është përcaktuar shuma e shtesave në paga për prokurorët publikë dhe nëpunësit e Prokurorisë Publike në prokurorinë e lartpërmendur dhe për muajin prill ato nuk janë llogaritur ose paguar, në përputhje me Njoftimin e Pagave të pranuara për muajin prill 2023, nga Ministria e Financave. Arsyeja për këtë është deklaruar se kërkesa e paraqitur për pagesën e pagës me shtesa tejkalon të drejtën mujore të planifikuar për pagesë në bazë mujore, prandaj Ministria e Financave – Sektori i Buxhetit nuk e ka miratuar pagesën e shtesave në paga për nëpunësit e Prokurorisë Publike për muajin konkret.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vlerësoi se duke vepruar në këtë mënyrë, Prokuroria Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit, si punëdhënës, pa autorizim ligjor, ka rregulluar në mënyrë plotësuese çështjen e komponentës kryesore të pagës – shtesave në paga dhe shumën e tyre për nëpunësit e Prokurorisë Publike, e cila është e rregulluar me ligj. Në këtë rast, miratimi i Rregullores si akt nënligjor ka bazë ligjore për pagat dhe shtesat në paga të prokurorëve publikë, në përputhje me Ligjin për Pagat e Prokurorëve Publikë, por jo për nëpunësit e Prokurorisë Publike për të cilët Ligji për Shërbimin e Prokurorisë Publike përcakton se shuma dhe pagesa e shtesave në paga përcaktohen me aktvendim, e jo në bazë të rregulloreve, vendimeve dhe akteve të tjera nënligjore të punëdhënësit.

Në përputhje me nenin 72, paragrafi 2 të Ligjit për Shërbimin e Prokurorisë Publike, prokurori publik përcakton me aktvendim se cilët nga nëpunësit e Prokurorisë Publike kanë kushte të veçanta pune, rrezik të lartë dhe konfidencialitet, që do të thotë se jo çdo nëpunës i Prokurorisë Publike ka të drejtë për shtesat e parashikuara nga Ligji dhe në të njëjtën shumë. Ligji përcakton kushtet kur, kujt dhe në çfarë shume nëpunësi i Prokurorisë Publike ka të drejtë për shtesa në pagë.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata përcaktoi që prokurori publik të miratojë aktvendim për shtesat në pagë për nëpunësit ve Prokurorisë Publike në bazë të ligjit. Rregulloreja është një akt nënligjor i miratuar në bazë të autorizimit ligjor dhe ka një bazë ligjore në nenin 6-b, paragrafi 5 të Ligjit për pagat e prokurorëve publikë, sipas të cilit shtesat në pagë të prokurorit publik, shuma e tyre dhe mënyra e përcaktimit për Prokurorinë Themelore Publike për Ndjekjen e Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit rregullohen me një akt të prokurorit publik që drejton atë prokurori publike. Është e padiskutueshme që prokurori publik miraton Rregullore për shtesat e pagave për prokurorët publikë, por jo për shtesat e pagave për shërbimin e Prokurorisë Publike, siç thuhet në nenin 1 në pjesën “dhe nëpunësit e Prokurorisë Publike”, nenin 4, nenin 5, nenin 6 paragrafi 1 në pjesën “dhe nëpunësit e Prokurorisë Publike nga neni 4 i këtij Rregulloreje”, paragrafi 3 dhe nenin 7 paragrafi 2 të Rregullores për shtesat e pagave, shumën e tyre dhe mënyrën e përcaktimit në PTHPNKOK A nr. 26/16-1 të datës 13.02.2017.

Sipas nenit 110 alineja 2 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese vendos për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe ligjet.

Duke marrë parasysh se Vendimi i kontestuar për prill 2023 A nr. 46/2023-6 të datës 05.05.2023, nuk është një rregullore në kuptimin e dispozitës së shënuar kushtetuese, por një akt që rregullon çështjen e llogaritjes së shtesave në paga për prokurorët publikë dhe nëpunësit e Prokurorisë Publike për muajin prill 2023, Gjykata konstatoi se nuk është kompetente për të vendosur për kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e saj.

Duke marrë parasysh sa më sipër, Gjykata vlerësoi se dispozitat e kontestuara të rregullores së lartpërmendur shkelin vlerën themelore të rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut – sundimin e lsë drejtës nga neni 8 paragrafi 1 alinetë 3 dhe 8, neni 51 të Kushtetutës dhe neni 72 paragrafi 3 të Ligjit për shërbimin e Prokurorisë Publike (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 62/15, 231/15, 11/16, 21/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 235/22).

Bazuar në sa më sipër, Gjykata, vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

Ky vendim hyn në fuqi nga dita e publikimit në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut”.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski