У.бр.263/2024 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.263/2024
Скопје, 26.02.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, Елизабета Дуковска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија и член 71 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Македонија” бр.70/1992 и „Службен весник на Република Северна Македонија” бр.202/2019, 256/2020 и 65/2021), на седницата одржана на 26 февруари 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

СЕ ОТФРЛА барањето на Живко Петрушевски, за заштита на слободите и правата на човекот и граѓанинот од член 110 алинеја 3 од Уставот на Република Северна Македонија, повредени со Пресудата ГЖ бр. 3/2024 од 15.05.2024 година, донесена од Апелациониот суд во Гостивар.

Образложение

Живко Петрушевски од Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија поднесе барање за заштита на слободите и правата на граѓанинот со која се оспорува законитоста на Пресудата ГЖ бр. 3/2024 од 15.05.2024 година, донесена од Апелациониот суд во Гостивар.

Според тоа што е наведено во барањето подносителот всушност бара преиспитување на оспорената пресуда, повикувајќи се на правото на правично судење.

Имено, во барањето се наведува дека со наведената пресуда на подносителот му се повредени правото на правичен процес и правото на еднаков третман на сопственоста.

Во продолжение на барањето, подносителот го наведува хронолошкиот тек на настаните, дека на 20.07.1995 година станал сопственик на КП 739/2, којашто од 1965 година се до 1995 година претставувала општонароден имот.

Соседите на барателот пред да станат сопственици на соседната КП 738 во негово отсуство насилно ги отстраниле меѓите, така што настанала нова состојба, која резултирала на начин што на крај на 14.10.2016 година помеѓу КП 739/2 и КП 738 се започнало со градба на нов ограден ѕид. Притоа една од катастарските точки на КП 739/2 била поместена за околу 3 метри. Барателот наведува дека сосетката користејќи ја својата позиција и моќ после две и пол години поднела и две тужби пред Основниот суд во Дебар по основ на одржувачка.

Барателот пријавил во Градежната инспекција во Дебар, Полициската станица Дебар, како и во Основното јавно обвинителство во Дебар.

Од страна на Градежната инспекција во Општина Дебар било донесено Решението бр.10-17 со кое се задолжува непознат инвеститор, во рок од 10 дена да ја отстрани градбата на објектот, ограден камен ѕид, но истиот не е срушен.

Од страна на ОЈО Дебар, пријавата на барателот била отфрлена и истиот со КО. бр.62/2016 бил упатен да се обрати во ОЈО Гостивар. Барателот поднел кривична пријава на 30.08.20219 год и ја надополнил истата на 07.05 20221 год. На 21.01 2020 год, бил повикан на распит во Полициска станица во Македонска телевизија, но во однос на оваа пријава нема никакви дополнителни информации за текот на постапката.

Против барателот била поднесена тужба, и постапката била завршена на едно рочиште, од причина што тужителката не се појавила и од страна на судот било донесено Решение со кое тужбата се смета за повлечена. Сосетката поднела втора тужба за утврдување право на сопственост по основ на одржувачка.

Подносителот на барањето, во продолжение на истото појаснува како се водела постапката пред суд, особено во однос на оценката на Вештиот наод од страна на надлежниот суд.

Првата пресуда, од страна на Основниот суд Дебар била донесена на 03.12.2021 година во корист на барателот. По поднесената жалба од страна на тужителката, Апелациониот суд го вратил предметот на повторно судење. Потоа, Основниот суд Дебар по втор пат донел пресуда во корист на барателот.
Ha 28.06.2023 год. тужителката Јосифовска Ружица починала. Адвокатот на барателот го известил Основниот Суд Дебар за смртта на тужителката, како и за тоа кои се нејзините потомци.

За подносителот на барањето нејасно е како се случило до неговиот адвокат да биде доставена опомена за плаќање такса на име на тужителката, меѓутоа самиот наведува во барањето, а исто така во прилог има доставено примерок од новата жалба поднесена од страна на тужителката и по истата има Пресуда, донесена од страна на Апелациониот суд со која жалбата била уважена.

Барателот ја оспорува пресудата на Апелациониот суд од причини што истата била донесена на незаконски начин. Истиот не се согласува со оценувањето на доказите од страна на надлежниот суд.

Понатаму цитира одредби од Законот за сопственост и други стварни права, наведувајќи дека истите биле погрешно применети од страна на судот.

Исто така, барателот го наведува своето незадоволство и во однос на примената на процесните законски одредби, навлегувајќи во подетална содржина на оспорената Пресуда.

Оспорената Пресуда донесена од Апелациониот суд, подносителот на барањето ја подигнал од Основниот суд Дебар на 08.10.2024 година.

Имајќи го предвид наведеното, а со тоа и дека според барателот Апелациониот суд донел негативна одлука, наспроти сите релевантни докази доставени од негова страна, а дал верба на, според барателот, лажен елаборат, лажни искази на сведоци, истиот бара Уставниот суд да ја оцени уставноста и законитоста на донесената одлука на Апелациониот суд Гостивар и да преземе мерки за заштита на неговите права.

На седницата Судот утврди дека Основниот суд Дебар постапувајќи по тужбата на Ружица Јосифовска од Скопје, против Живко Петрушевски од Дебар, на ден 03.12.2021 година донел Пресуда П1.бр.18/2019 со која ја одбил истата како неоснована.

Апелациониот суд Гостивар постапувајќи по жалбата на Ружица Јосифовска од Скопје, против пресудата на Основниот суд Дебар од 03.12.2021 година, на ден 28.12.2022 година донел Решение ГЖ.бр.692/2022 со кое ја уважил жалбата и ја укинал првостепената пресуда.

Основниот суд Дебар постапувајќи по тужбата на Ружица Јосифовска од Скопје, против Живко Петрушевски од Дебар, по втор пат на ден 19.05.2023 година донел Пресуда П1.бр.6/2023 со која ја одбил истата како неоснована.

Апелациониот суд Гостивар постапувајќи по жалбата на Ружица Јосифовска од Скопје, против пресудата на Основниот суд Дебар од 19.05.2023 година, на ден 15.05.2024 година донел Пресуда ГЖ.бр.3/2024 со која ја уважил жалбата и првостепената пресуда ја преиначил на начин што го усвоил тужбеното барање. Оваа пресуда станала правосилна и извршна.

III

Согласно со член 110 алинеја 3 од Уставот, Уставниот суд на Република Македонија ги штити слободите и правата на човекот и граѓанинот што се однесуваат на слободата на уверувањето, совеста, мислата и јавното изразување на мислата, политичкото здружување и дејствување и забрана на дискриминација на граѓаните по основ на пол, раса, верска, национална, социјална и политичка припадност.

Според член 28 алинеја 1 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, Уставниот суд ќе ја отфрли иницијативата ако не е надлежен да одлучува за барањето.

Според член 51 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, секој граѓанин што смета дека со поединечен акт или дејство му е повредено право или слобода утврдени со член 110 алинеја 3 од Уставот на Република Северна Македонија, може да бара заштита од Уставниот суд во рок од 2 месеци од денот на доставувањето на конечен или правосилен поединечен акт, односно од денот на дознавањето за преземање на дејство, но не подоцна од 5 години од денот на неговото преземање.

Имено, оспорената пресуда била донесена на 15.05.2024 година, а од податокот за достава произлегува дека била примена на 08.10.2024 година, барањето до Уставниот суд доставено на 03.12.2024 година. Според тоа исполнет е рокот од 2 месеци за истакнување на барање за заштита на слобода и право согласно Уставот во однос на предметната пресуда.

Од означените уставни одредби произлегува дека Уставниот суд не е надлежен да одлучува за примената на законите и другите прописи од страна на судовите и другите органи, а во таа смисла Уставниот суд не претставува инстанционо повисок суд во системот на редовното судство за да ја оценува законитоста на постапката и одлуките донесени од овие органи по конкретни предмети на граѓаните.

Исто така, од цитираните уставни одредби, произлегува дека Уставниот суд не е надлежен да одлучува за заштита на сите права на човекот и граѓанинот, туку само на оние кои се децидно утврдени во членот 110 алинеја 3 од Уставот.

Тргнувајќи од барањето, произлегува дека од Уставниот суд се бара оценка на примена на законите, односно оценка на законитоста на судска одлука донесена од редовен суд, за што Уставниот суд не е надлежен. Воедно, Уставниот суд не може да се впушти ниту во оценка за заштита на слободите и правата со оглед на фактот што барањето нема елементи на такво барање и не се однесува на корпусот на слободи и права, утврдени во член 110 алинеја 3 од Уставот, коишто Уставниот суд има надлежност да ги штити.

Поради наведеното, Судот оцени дека се исполнети условите од член 28 алинеја 1 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија за отфрлање на барањето.

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.263/2024
Shkup, 26.02.2025

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të dr. Darko Kostadinovski, kryetar i Gjykatës dhe gjykatësit Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr. Jadranka Daboviq-Anastasovska, Elizabeta Dukovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska , dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr.Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 71 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 70/1992 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 202/2019, 256/2020 dhe 65/2021), në seancën e mbajtur më 26 shkurt 2025, miratoi

A K T V E N D I M

HIDHET POSHTË kërkesa e Zhivko Petrushevskit për mbrojtjen e lirive dhe të drejtave të njeriut dhe qytetarit sipas nenit 110 alineja 3 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, e shkelur me Aktvendimin GZH nr. 3/2024 të datës 15.05.2024, të miratuar nga Gjykata e Apelit në Gostivar.

Arsyetim

Zhivko Petrushevski nga Shkupi parashtroi kërkesë në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut për mbrojtjen e lirive dhe të drejtave të qytetarëve, me të cilën kontestohet ligjshmëria e Aktvendimit GZh nr.3/2024 të datës 15.05.2024, miratuar nga Gjykata e Apelit në Gostivar.

Sipas asaj që është dhënë në kërkesë, parashtruesi kërkon rishikim të aktgjykimit të kontestuar, duke cituar të drejtën për një gjykim të drejtë.

Konkretisht, në kërkesë thuhet se me aktgjykimin e dhënë i janë shkelur e drejta e parashtruesit për gjykim të drejtë dhe e drejta për trajtim të barabartë të pronës.

Në vazhdim të kërkesës, parashtruesi e jep rrjedhën kronologjike të ngjarjeve, se më 20.07.1995 ai u bë pronar i KP 739/2, i cili nga viti 1965 deri në vitin 1995 ka qenë pronë publike.

Fqinjët e parashtruesit përpara se të bëheshin pronarë të KP 738 fqinje në mungesë të tij i kanë hequr kufijtë me forcë, kështu që është krijuar një situatë e re, e cila rezultoi në ndërtimin e një muri të ri rrethues midis KP 739/2 dhe KP 738 në fund të datës 14.10.2016. Në të njëjtën kohë, një nga pikat kadastrale të KP 739/2 u zhvendos me rreth 3 metra. Parashtruesja potencon se fqinja, duke e përdorur pozicionin dhe pushtetin e saj, ngriti dy padi në Gjykatën Themelore në Dibër për arsye mirëmbajtjeje.

Parashtruesi i kërkesës e raportoi incidentin në Inspektoratin e Ndërtimit në Dibër, në Stacionin e Policisë në Dibër si dhe në Prokurorinë Themelore Publike në Dibër.

Inspektorati i Ndërtimit në Komunën e Dibrës e miratoi Aktvendimin nr. 10-17 , i cili detyron një investitor të panjohur të heqë ndërtimin e objektit, një mur guri, brenda 10 ditëve, por i njëjti nuk është shembur.

Prokuroria Publike e Dibrës e hodhi poshtë kërkesën e parashtruesit dhe me KO. nr. 62/2016 ai u udhëzua të drejtohet në Prokurorinë Publike të Gostivarit. Parashtruesi ka parashtruar kallëzim penal më 30.08.20219 dhe e ka plotësuar atë më 07.05.20221. Më 21.01.2020, ai u thirr për t’u marrë në pyetje në Stacionin e Policisë në Televizionin e Maqedonisë , por nuk ka informacione shtesë në lidhje me këtë kallëzim rreth rrjedhës së procedurës.

Kundër parashtruesit u ngrit padi dhe procedura ka përfunduar në një seancë, për shkak të faktit se paditësja nuk u paraqit dhe gjykata mori Aktvendim me të cilin padia u konsiderua e tërhequr. Fqinja ka ngritur një padi të dytë për të përcaktuar të drejtën e pronësisë në bazë të mirëmbajtjes.

Parashtruesi i kërkesës, në vazhdim të së njëjtës, sqaron se si është zhvilluar procedura para gjykatës, veçanërisht në lidhje me vlerësimin e Konstatimit të ekspertit nga gjykata kompetente.

Aktgjykimi i parë nga Gjykata Themelore e Dibrës u dha më 03.12.2021 në favor të parashtruesit. Pas ankesës së paraqitur nga paditësi, Gjykata e Apelit e ktheu çështjen për rigjykim. Më pas, Gjykata Themelore e Dibrës dha vendimin për herë të dytë në favor të parashtruesit.

Më 28.06.2023, paditësja Josifovska Ruzhica ndërroi jetë. Avokati i paditëses e informoi Gjykatën Themelore të Dibrës për vdekjen e paditëses si dhe për pasardhësit e saj.

Për parashtruesin nuk është e qartë se si ndodhi që avokatit të tij iu dërgua një njoftim për të paguar taksë në emër të paditëses, megjithatë, ai vetë e deklaron këtë në kërkesë dhe gjithashtu ka bashkëngjitur një ekzemplar të ankimit të ri të paraqitur nga paditësja dhe për të njëjtin ka Aktgjykim të miratuar nga Gjykata e Apelit në të cilin ankimimi është mbështetur.

Parashtruesi e konteston Aktgjykimin e Gjykatës së Apelit me arsyetimin se është dhënë në mënyrë të paligjshme. Ai nuk pajtohet me vlerësimin e provave nga gjykata kompetente.

Më tej citon dispozita të Ligjit për Pronësinë dhe të Drejtat e tjera Sendore, duke deklaruar se ato janë zbatuar gabimisht nga gjykata.

Parashtruesi, shpreh gjithashtu pakënaqësinë e tij me zbatimin e dispozitave ligjore procedurale, duke hyrë në përmbajtjen më të detajuar të Aktgjykimit të kontestuar.

Aktgjykimi i kontestuar i lëshuar nga Gjykata e Apelit është tërhequr nga parashtruesi nga Gjykata Themelore në Dibër më 08.10.2024.

Duke e marrë parasysh sa më sipër dhe rrjedhimisht faktin se, sipas parashtruesit, Gjykata e Apelit ka marrë vendim negativ, pavarësisht të gjitha provave relevante të paraqitura prej tij dhe i ka dhënë besim, sipas parashtruesit të kërkesës, një elaborati të rremë, deklaratave të rreme të dëshmitarëve, ai kërkon që Gjykata Kushtetuese ta vlerësojë kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e vendimit të Gjykatës së Apelit Gostivar dhe të marrë masa për të mbrojtur t’i drejtat e tij.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se Gjykata Themelore e Dibrës, duke vepruar sipas padisë së Ruzhica Josifovskës nga Shkupi, kundër Zhivko Petrushevskit nga Dibra, më 03.12.2021, e ka miratuar Aktgjykimin P1.nr.18/2019, me të cilin e ka refuzuar si të pabazë.

Gjykata e Apelit në Gostivar, duke vepruar sipas ankesës së Ruzhica Josifovskës nga Shkupi, kundër aktgjykimit të Gjykatës Themelore në Dibër të datës 03.12.2021, më 28.12.2022 ka miratuar Aktvendimin GZH.br.692/2022, me të cilin e ka pranuar ankesën dhe e ka rrëzuar aktgjykimin e shkallës së parë.

Gjykata Themelore e Dibrës, duke vepruar sipas padisë së Ruzhica Josifovskës nga Shkupi, kundër Zhivko Petrushevskit nga Dibra, për herë të dytë më 19 maj 2023, e ka miratuar Aktgjykimin P1.nr.6/2023, me të cilin e ka refuzuar si të pabazë.

Gjykata e Apelit në Gostivar, duke vepruar sipas ankesës së Ruzhica Josifovskës nga Shkupi, kundër aktgjykimit të Gjykatës Themelore të Dibrës të datës 19.05.2023, më 15.05.2024, e ka miratuar Aktgjykimin GZh.nr.3/2024, me të cilin e ka mbështetur ankesën dhe e ka ndryshuar aktgjykimin e shkallës së parë në mënyrë që e ka miratuar kërkesëpadinë. Ky aktgjykim është bërë i formës së prerë dhe i ekzekutueshëm.

III

Në përputhje me nenin 110 alineja 3 të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë mbron liritë dhe të drejtat e njeriut dhe qytetarit që lidhen me lirinë e besimit, ndërgjegjes, mendimit dhe shprehjes publike të mendimit, shoqërimit dhe veprimit politik, si dhe ndalimin e diskriminimit të qytetarëve në bazë të gjinisë, racës, përkatësisë fetare, kombëtare, sociale dhe politike.

Sipas nenit 28 alineja 1 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut , Gjykata Kushtetuese do ta hedhë poshtë iniciativën nëse nuk është kompetente të vendosë për kërkesën.

Sipas nenit 5 1 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut , çdo qytetar që beson se një akt ose veprim individual i ka shkelur të drejtën ose lirinë e tij ose të saj, siç përcaktohet në nenin 110 alineja 3 e Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, mund të kërkojë mbrojtje nga Gjykata Kushtetuese brenda 2 muajve nga data e dorëzimit të një akti individual përfundimtar ose të plotfuqishëm, përkatësisht nga data e njoftimit për ndërmarrjen e veprimit, por jo më vonë se 5 vjet nga data e ndërmarrjes së tij.

Vendimi i kontestuar është dhënë më 15.05.2024 ndërsa nga të dhënat e dorëzimit duket se është pranuar më 08.10.2024 , kërkesa drejtuar Gjykatës Kushtetuese është paraqitur më 03.12.2024. Prandaj, afati dymujor për paraqitjen e kërkesës për mbrojtjen e lirive dhe të drejtave në përputhje me Kushtetutën në lidhje me vendimin në fjalë është respektuar.

Nga dispozitat e dhëna kushtetuese rrjedh se Gjykata Kushtetuese nuk është kompetente të vendosë për zbatimin e ligjeve dhe rregullave të tjera nga gjykatat dhe organet e tjera dhe në këtë kuptim Gjykata Kushtetuese nuk përfaqëson një gjykatë të shkallës më të lartë në sistemin e rregullt gjyqësor për të vlerësuar ligjshmërinë e procedurës dhe vendimeve të miratuara nga këto organe në raste specifike të qytetarëve.

Gjithashtu, nga dispozitat kushtetuese të cituara, rrjedh se Gjykata Kushtetuese nuk është kompetente të vendosë për mbrojtjen e të gjitha të drejtave të njeriut dhe të qytetarit, por vetëm për ato që janë të përcaktuara shprehimisht në nenin 110 alineja 3 të Kushtetutës.

Bazuar në kërkesë, rrjedh se Gjykatës Kushtetuese i kërkohet të vlerësojë zbatimin e ligjeve, pra të vlerësojë ligjshmërinë e një vendimi gjyqësor të marrë nga një gjykatë e rregullt, për të cilin Gjykata Kushtetuese nuk është kompetente. Në të njëjtën kohë , Gjykata Kushtetuese nuk mund të angazhohet në një vlerësim të mbrojtjes së lirive dhe të drejtave, duke e pasur parasysh faktin se kërkesa nuk përmban elementë të një kërkese të tillë dhe nuk i referohet korpusit të lirive dhe të drejtave, të përcaktuara në nenin 110 alineja 3 e Kushtetutës, të cilat Gjykata Kushtetuese ka juridiksion t’i mbrojë.

Për shkak të sa më sipër, Gjykata vlerësoi se janë përmbushur kushtet e nenit 28 alineja 1 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut për ta hedhur poshtë kërkesën.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitiv të këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski