Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.213/2024
Скопје, 05.03.2025 година
Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, Елизабета Дуковска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска и д-р Ана Павловска-Данева, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија, член 38 алинеја 3 и член 73 алинеja 3 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 5 март 2025 година, донесе
Р Е Ш Е Н И Е
СЕ ОТФРЛA иницијативата за поведување постапка за оценување на уставноста на член 8 став 3 во делот „за државните службеници“ од Законот за санитарната и здравствената инспекција („Службен весник на Република Македонија“ број 71/2006, 139/2008,88/2010, 18/2011, 53/2011, 164/2013, 43/2014, 144/2014, 51/2015, 150/2015, 37/2016, 83/2018 и 16/2025).
Образложение
I
Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија, поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста на член 8 став 3 во делот „за државните службеници“ од Законот за санитарната и здравствената инспекција („Службен весник на Република Македонија“ бр.71/2006, 139/2008,88/2010, 18/2011, 53/2011, 164/2013, 43/2014, 144/2014, 51/2015, 150/2015, 37/2016 и 83/2018).
Според наводите во иницијативата, оспорениот дел од одредбата не е во согласност со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот, односно начелото на владеење на правото.
Во иницијативата се наведува дека со оспорениот дел „за државните службеници“ од член 8 став 3 од Законот за санитарната и здравствената инспекција, се упатува на примена на одредби од пропис, кој како пропис сметано од 13.02.2015 година не е во правниот поредок.
Подносителот наведува дека согласно член 112 став 1 од Законот за административни службеници („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.27/2014), со денот на започнувањето на примената на овој закон, престанува да важи Законот за државните службеници („Службен весник на Република Македонија“ бр.59/2000, 112/00, 34/01, 103/01, 43/02, 98/02, 17/03, 40/03, 85/03, 17/04, 69/04, 81/05, 61/06, 36/07, 161/08, 6/09, 114/09, 35/10, 167/10, 36/11, 6/12, 24/12, 15/13, 82/13 и 106/13) и Законот за јавните службеници („Службен весник на Република Македонија“ број 52/10, 36/11, 6/12, 24/12, 15/13, 82/13 и 106/13).
Согласно член 113, овој закон влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во „Службен весник на Република Македонија”, а ќе започне да се применува една година од денот на влегувањето во сила.
Законот за административни службеници влегува во сила на 05.02.2014 година, а отпочнува да се применува од 13.02.2015 година.
Според подносителот, кога една одредба упатува на примена на друга одредба или на одредби од прописи како целина кон чија примена се упатува, неминовно мора да се дел од правниот поредок. Имајќи предвид дека Законот за државните службеници престанал да важи на 13.02.2015 година, со оспорениот дел „за државните службеници“ од член 8 став 3 од Законот за санитарната и здравствената инспекција, се упатува на примена на одредба од пропис кој не е дел од правниот поредок.
Со иницијативата се предлага, Уставниот суд да поведе постапка за оценување на уставноста на оспорениот дел „за државните службеници “ од член 8 став 3 од Законот за санитарната и здравствената инспекција и истиот да го укине како спротивен на Уставот.
II
На седницата Судот утврди дека оспорениот член 8 став 3 од Законот за санитарната и здравствената инспекција („Службен весник на Република Македонија“ бр.71/2006, 139/2008,88/2010, 18/2011, 53/2011, 164/2013, 43/2014, 144/2014, 51/2015, 150/2015, 37/2016 и 83/2018) е изменет со Законот за изменување и дополнување на Законот за санитарната и здравствената инспекција кој е објавен на 24.01.2025 година, во „Службен весник на Република Северна Македонија” број 16/2025 и има нова содржина којашто уредува дека „Инспектор може да биде лице кое покрај општите услови утврдени со Законот за инспекциски надзор, го исполнува и посебниот услов да има стекнато најмалку 300 кредити според EKTC или завршен VII/1 степен од областа на медицината или стоматологијата и положен стручен испит”.
III
Според член 110 алинеи 1 и 2 од Уставот, Уставниот суд на Република Северна Македонија одлучува за согласноста на законите со Уставот, како и за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и со законите.
Согласно со член 38 алинеја 3 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, Уставниот суд ќе ја отфрли иницијативата ако постојат процесни пречки за одлучување по иницијативата.
Со иницијативата се оспорува член 8 став 3 во делот „за државните службеници” од Законот за санитарната и здравствената инспекција, кој според подносителот ја има следната содржина „Инспекторите ги назначува министерот за здраство во согласност со одредбите од Законот за државните службеници”.
Во конкретниот случај се утврди дека на 17 јануари 2025 година, е донесен Закон за изменување и дополнување на Законот за санитарната и здравствената инспекција кој е објавен на 24.01.2025 година, во „Службен весник на Република Северна Македонија” број 16/2025. Во член 3 од Законот се наведува дека во член 8 ставот 3 се менува и гласи „Инспектор може да биде лице кое покрај општите услови утврдени со Законот за инспекциски надзор, го исполнува и посебниот услов да има стекнато најмалку 300 кредити според EKTC или завршен VII/1 степен од областа на медицината или стоматологијата и положен стручен испит“, што значи дека оспорениот член 8 став 3 од Законот е изменет и има нова содржина различна од она што се оспорува со предметната иницијатива.
Тргнувајќи од фактот дека причините наведени во иницијативата законодавецот ги надминал со донесувањето на споменатиот Закон за изменување и дополнување на Законот за санитарната и здравствената инспекција во месец јануари 2025 година, објавен во „Службен весник на Република Македонија“ бр.16/25 , Судот оцени дека во конкретниот случај постојат процесни пречки за одлучување по иницијативата, согласно со член 38 алинеја 3 од Актот на Уставниот суд, поради што истата се отфрла.
IV
Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.
ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски
* * *
Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.213/2024
Shkup, 05.03.2025
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të dr. Darko Kostadinovski kryetar i Gjykatës dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, Elizabeta Dukovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska dhe dr. Ana Pavllovska-Daneva në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, nenit 38 alinesë 3 dhe nenit 73 alinesë 3 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.115/2024), në seancën e mbajtur më 5 mars 2025, miratoi
A K T V E N D I M
HIDHET POSHTË iniciativa për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 8 paragrafit 3 në pjesën “për nëpunësit shtetërorë” të Ligjit për Inspektim Sanitar dhe Shëndetësor („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë“ numër 71/2006, 139/2008,88/2010, 18/2011, 53/2011, 164/2013, 43/2014, 144/2014, 51/2015, 150/2015, 37/2016, 83/2018 dhe 16/2025).
Arsyetim
I
Igorço Toçev nga Shkupi, Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, i parashtroi iniciativë për të filluar procedurën për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 8 paragrafi 3 në pjesën “për nëpunësit shtetërorë” të Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 71/2006, 139/2008, 88/2010, 18/2011, 53/2011, 164/2013, 43/2014, 144/2014, 51/2015, 150/2015, 37/2016 dhe 83/2018).
Sipas pretendimeve në iniciativë, pjesa e kontestuar e dispozitës nuk është në përputhje me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës, përkatësisht me parimin e sundimit të ligjit.
Në iniciativë thuhet se pjesa e kontestuar “për nëpunësit shtetërorë” i nenit 8 paragrafi 3 të Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor i referohet zbatimit të dispozitave të një rregulli, që si rregull nuk është në rendin juridik që nga 13 shkurti 2015.
Në iniciativë thuhet se pjesa e kontestuar “për nëpunësit shtetërorë” të nenit 8 paragrafi 3 i Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor i referohet zbatimit të dispozitave të një rregulli, që si rregull nuk është në rendin juridik që nga 13 shkurti 2015.
Parashtruesi thekson se në pajtim me nenin 112 paragrafi 1 i Ligjit për Nëpunës Administrativë („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.27/2014), me ditën e fillimit të zbatimit të këtij ligji, ndalon së qeni në fuqi Ligji për Nëpunësit Shtetërorë („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë“ nr.59/2000, 112/00, 34/01, 103/01, 43/02, 98/02, 17/03, 40/03, 85/03, 17/04, 69/04, 81/05, 61/06, 36/07, 161/08, 6/09, 114/09, 35/10, 167/10, 36/11, 6/12, 24/12, 15/13, 82/13 dhe 106/13) dhe Ligji për Nëpunësit Publikë („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë“ numër 52/10, 36/11, 6/12, 24/12, 15/13, 82/13 dhe 106/13).
Sipas nenit 113, ky Ligj hyn në fuqi në ditën e tetë nga dita e publikimit të tij në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë” dhe zbatohet një vit nga dita e hyrjes në fuqi.
Ligji për Nëpunësit Administrativë hyn në fuqi më 05.02.2014 dhe zbatohet nga 13.02.2015.
Sipas parashtruesit, kur një dispozitë i referohet zbatimit të një dispozite tjetër, zbatimit të dispozitave të tjera ose dispozitave të rregullave në tërësi për të cilat bëhet fjalë, ajo duhet të jetë domosdoshmërisht pjesë e rendit juridik. Duke e marrë parasysh se Ligji për Nëpunësit Shtetërorë pushoi së qeni i vlefshëm më 13.02.2015, pjesa e kontestuar “për nëpunësit shtetërorë” e nenit 8 paragrafi 3 i Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor i referohet zbatimit të një dispozite të një rregulli që nuk është pjesë e rendit juridik.
Me iniciativën propozohet që Gjykata Kushtetuese të inicojë procedurë për të vlerësuar kushtetutshmërinë e nenit të kontestuar “për nëpunësit shtetërorë” të nenit 8 paragrafi 3 i Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor dhe ta shfuqizojë atë si në kundërshtim me Kushtetutën.
II
Në seancë, Gjykata vendosi që neni 8 i kontestuar paragrafi 3 i Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë“ nr.71/2006, 139/2008,88/2010, 18/2011, 53/2011, 164/2013, 43/2014, 144/2014, 51/2015, 150/2015, 37/2016 dhe 83/2018) u ndryshua me Ligjin për ndryshimet në Ligjin për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor, i cili u botua më 24.01.2025, në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 16/2025 dhe ka një përmbajtje të re që përcakton se “Inspektor mund të jetë një person i cili, përveç kushteve të përgjithshme të përcaktuara me Ligjin për Mbikëqyrje Inspektuese, e plotëson edhe kushtin e veçantë për të pasur të paktën 300 kredite sipas EKTS ose të përfunduar shkallën VII/1 në fushën e mjekësisë ose stomatologjisë dhe dhënien e provimit profesional”.
III
Sipas nenit 110 alinetë 1 dhe 2 të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën, si dhe për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe me ligjet.
Sipas nenit 38 alineja 3 e Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese e hedh poshtë iniciativën nëse ka pengesa procedurale për të vendosur mbi iniciativën.
Me iniciativën kontestohet neni 8 paragrafi 3, në pjesën “për nëpunësit shtetërorë” të Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor, i cili sipas parashtruesit ka përmbajtjen e mëposhtme: “Inspektorët emërohen nga ministri i Shëndetësisë në përputhje me dispozitat e Ligjit për Nëpunësit Shtetërorë”.
Në rastin konkret, u përcaktua se më 17 janar 2025 është miratuar Ligj për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor, i cili është botuar më 24 janar 2025 në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 16/2025. Në nenin 3 të Ligjit thuhet se neni 8 paragrafi 3 ndryshohet për të lexuar “Inspektor mund të jetë një person i cili, përveç kushteve të përgjithshme të përcaktuara në Ligjin për Mbikëqyrjen e Inspektimit, e plotëson edhe kushtin e veçantë për të pasur të paktën 300 kredite sipas EKTS ose diplomë të përfunduar VII/1 në fushën e mjekësisë ose stomatologjisë dhe të ketë dhënë një provim profesional”, që do të thotë se neni 8 paragrafi 3 i kontestuar i Ligjit është ndryshuar dhe ka një përmbajtje të re të ndryshme nga ajo që kontestohet në iniciativën në fjalë.
Duke u nisur nga fakti se ligjvënësi i ka kapërcyer arsyet e përmendura në iniciativë duke e miratuar Ligjin e lartpërmendur për ndryshimet në Ligjin për Inspektimin Sanitar dhe Shëndetësor në janar 2025, “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 16/25, Gjykata vlerësoi se në rastin konkret ekzistojnë pengesa procedurale për të vendosur mbi iniciativën, në përputhje me nenin 38 alineja 3 e Aktit të Gjykatës Kushtetuese, për këtë arsye e njëjta hidhet poshtë.
IV
Bazuar në sa më sipër, Gjykata, vendosi si në dispozitiv të këtij aktvendimi.
KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski