У.бр.30/2024 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.30/2024
Скопје, 02.07.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија и член 71 алинеја 3 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Македонија” бр.70/1992 и „Службен весник на Република Северна Македонија” бр.202/2019, 256/2020 и 65/2021), на седницата одржана на 2 јули 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

1. СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста и законитоста на член 15 алинеја 3 од Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје бр.08-4264/1 од 01.10.2020 година.

2. СЕ ЗАПИРА извршувањето на поединечните акти и дејствија што се преземени врз основа на член 15 алинеја 3 од Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје бр.08-4264/1 од 01.10.2020 година.

3. Ова решение ќе се објави во „Службен весник на Република Северна Македонија”.

Образложение

На работниот состанок одржан на ден 14.09.2023 година, Уставниот суд одлучи, врз основа на одредбата од член 14 став 1 од Деловникот на Уставниот суд, по сопствена иницијатива да оформи предмет во кој ќе се води постапка за оценување на согласноста на оспорените одредби, со одредбите на Уставот и законите.

На седницата Судот утврди дека член 15 алинеја 3 од Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје бр.08-4264/1 од 01.10.2020 година пропишува дека член на Советот има право на седниците на Советот да поднесе барање за давање на автентично толкување на прописите.

III

Една од основните цели на Уставот на Република Северна Македонија е воспоставување на владеењето на правото во системот на власта. Овој уставен принцип со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот е определен како темелна вредност на уставниот поредок на Република Северна Македонија.

Во Република Северна Македонија законите мораат да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и со закон, секој е должен да ги почитува Уставот и законите, согласно со член 51 од Уставот.

Согласно со член 110 алинеја 2 од Уставот, Уставниот суд на Република Северна Македонија одлучува за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и со законите.

Според член 14 став 1 од Деловникот на Уставниот суд, Уставниот суд може и сам да поведе постапка за оценување уставност на закон, односно уставност и законитост на пропис или друг општ акт.

Согласно со член 27 од Деловникот на Уставниот суд, Уставниот суд може во текот на постапката, до донесувањето на конечна одлука, да донесе решение за запирање на извршувањето на поединечни акти или дејствија што се преземени врз основа на закон, друг пропис или општ акт чија уставност односно законитост ја оценува, доколку со неговото извршување би можело да настанат тешко отстранливи последици.

Врз основа на член 122 од Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје („Службен гласник на Општина Центар – Скопје“ бр.3/06), Комисијата за статут и прописи, на 26-та седница, одржана на 01.10.2020 година го утврдила Пречистениот текст на Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје. Пречистениот текст на Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје го опфаќа Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје („Службен гласник на Општина Центар – Скопје“ бр.3/06), Одлуката за изменување и дополнување на Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје („Службен гласник на Општина Центар – Скопје“ бр.12/15) и Одлуката за изменување и дополнување на Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје („Службен гласник на Општина Центар – Скопје“ бр.20/20), во кои е означено времето на нивното влегување во сила и примена.

Пречистениот текст на Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје бр.08-4264/1 од 01.10.2020 содржи член 15 каде во алинеја 3 се уредува дека член на Советот има право на седниците на Советот да поднесе барање за давање на автентично толкување на прописите.

Автентично толкување на законите дава законодавецот како орган на законодавната власт. Собранието, согласно со член 68 став 1 алинеја 2 од Уставот, ги донесува законите и дава автентично толкување на законите, а постапката за автентично толкување на законите е уредена со Деловникот на Собранието на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” 248/2023).

Според правната теорија, автентично толкување на законите значи утврдување на содржината и на вистинската смисла на веќе донесен закон, кој во примената покажува нејасност, двосмисленост или содржи празнини. Автентичното толкување е составен дел на објавениот закон.

Законот за локалната самоуправа не содржи изречна одредба дека советите на општините можат да даваат автентично толкување на прописите коишто ги донесуваат. Имено, согласно член 36 став 1 точка 1 од Законот за локалната самоуправа, Советот на Општината го донесува статутот на општината и други прописи, односно дека согласно член 62 став 1 од Законот, во вршењето на работите од својата надлежност советот донесува прописи, и тоа: статут, програми, планови, одлуки и други прописи утврдени со закон, што значи дека Законот не содржи изречна одредба дека советите на општините можат да даваат автентично толкување на прописите коишто ги донесуваат.

Во Деловникот на Општина Центар, е уредена постапката за давање на автентично толкување на прописите на советот, што е спротивно на принципот на владеењето на правото од член 8 став 1 алинеја 3, и принципот на уставност и законитост од член 51 од Уставот на Република Северна Македонија, како и спротивно на Законот за локалната самоуправа.

Со оглед на тоа дека во Деловникот е содржан член 15 алинеја 3 со кој се дава право на член од Советот на седниците на Советот да поднесува барање за давање на автентично толкување на прописите, а со тоа Советот на Општината ги пречекорил, односно ги надминал своите надлежности предвидени во Законот за локалната самоуправа, во однос на кои Судот изразува сомнеж за нивната уставност и законитост, за Судот, тоа е доволна причина да го покрене прашањето за уставноста и законитоста на оспорената одредба од Деловникот.

Имајќи го предвид сето погоре изнесено, пред Судот со основ се постави прашањето за уставноста и законитоста на член 15 алинеја 3 од Деловникот на Советот на Општина Центар – Скопје бр.08-4264/1 од 01.10.2020 година.

Поради можноста од настанување штетни последици, а согласно со член 27 од Деловникот на Уставниот суд, Судот оцени дека е потребно да се запре примената на спорната одредба од Деловникот на Општината, како и да запре извршување на поединечните акти или дејствија што се преземени врз основа на оспорената одредба, до донесувањето на конечната одлука.

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr. 30/2024
Shkup, 02.07.2025

Gjykata Kushtetue e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 71 alineja 3 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë“ nr. 70/1992 dhe „ Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut ” nr. 202/2019, 256/2020 dhe 65/2021), në mbledhjen e mbajtur më 2 korrik 2025, miratoi

A K T V E N D I M

1. INICOHET procedura për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së nenit 15, alineja 3 të Rregullores së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup nr. 08-4264/1 të datës 01.10.2020.

2. NDËRPRITET zbatimi i akteve dhe veprimeve individuale të ndërmarra në bazë të nenit 15, paragrafi 3 të Rregullores së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup nr. 08-4264/1 të datës 01.10.2020.

3. Ky aktvendim do të publikohet në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut”.

Arsyetim

Në takimin e punës të mbajtur më 14.09.2023, Gjykata Kushtetuese vendosi, bazuar në dispozitën e nenit 14, paragrafi 1 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese, me vetëiniciativë të formojë lëndë në të cilën do të zhvillohet procedurë për vlerësimin e përputhshmërisë së dispozitave të kontestuara me dispozitat e Kushtetutës dhe të ligjeve.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se neni 15, paragrafi 3 i Rregullores së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup nr. 08-4264/1 nga 01.10.2020 përcakton se anëtari i Këshillit ka të drejtë të paraqesë kërkesë për interpretim autentik të rregullave në mbledhjet e Këshillit.

III

Një nga qëllimet themelore të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut është vendosja e sundimit të së drejtës në sistemin e qeverisjes. Ky parim kushtetues përcaktohet si vlerë themelore e rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut nga neni 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës.

Në Republikën e Maqedonisë së Veriut, ligjet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën, dhe të gjitha rregullat tjera me Kushtetutën dhe me ligjin, të gjithë janë të detyruar të respektojnë Kushtetutën dhe ligjet, në përputhje me nenin 51 të Kushtetutës.

Në përputhje me nenin 110, alineja 2 të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut vendos për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe me ligjet.

Sipas nenit 14, paragrafi 1 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese, Gjykata Kushtetuese mund të inicojë vetë një procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së një ligji, pra kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së një rregulli ose akti tjetër të përgjithshëm.

Në përputhje me nenin 27 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese, Gjykata Kushtetuese mundet, gjatë procedurës, deri në marrjen e një vendimi përfundimtar, të miratojë vendim për ndalimin e zbatimit të akteve ose veprimeve individuale që janë ndërmarrë në bazë të një ligji, rregulli tjetër ose akti të përgjithshëm, kushtetutshmërinë ose ligjshmërinë e të cilit e vlerëson, nëse zbatimin i tij mund të rezultojë në pasoja që janë të vështira për t’u eliminuar.

Bazuar në nenin 122 të Rregullores së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup (“Gazeta Zyrtare e Komunës Qendër – Shkup” nr. 3/06), Komisioni për Statutin dhe Rregulloret, në mbledhjen e tij të 26-të, të mbajtur më 01.10.2020, miratoi Tekstin e Konsoliduar të Rregullores së Punës së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup. Teksti i konsoliduar i Rregullores së Punës së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup përfshin Rregulloren e Punës së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup (“Gazeta Zyrtare e Komunës Qendër – Shkup” nr. 3/06), Vendimin për ndryshimin dhe plotësimin e Rregullores së Punës së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup (“Gazeta Zyrtare e Komunës Qendër – Shkup” nr. 12/15) dhe Vendimin për ndryshimin dhe plotësimin e Rregullores së Punës së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup (“Gazeta Zyrtare e Komunës Qendër – Shkup” nr. 20/20), të cilat tregojnë kohën e hyrjes në fuqi dhe zbatimit të tyre.

Teksti i rishikuar i Rregullores së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup nr. 08-4264/1 i datës 01.10.2020 përmban nenin 15, ku në alinenë 3 rregullohet se një anëtar i Këshillit ka të drejtë të paraqesë kërkesë për interpretim autentik të rregullave në mbledhjet e Këshillit.

Interpretimi autentik i ligjeve jepet nga ligjvënësi si organ i pushtetit legjislativ. Kuvendi, në përputhje me nenin 68 paragrafi 1 alineja 2 të Kushtetutës, miraton ligje dhe jep interpretim autentik të ligjeve, dhe procedura për interpretim autentik të ligjeve rregullohet me Rregulloren e Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” 248/2023).

Sipas teorisë juridike, interpretimi autentik i ligjeve nënkupton përcaktimin e përmbajtjes dhe kuptimit të vërtetë të një ligji të miratuar tashmë, i cili në zbatimin e tij tregon paqartësi, mëdyshje ose përmban zbrazëtira. Interpretimi autentik është pjesë përbërëse e ligjit të publikuar.

Ligji për vetëqeverisje lokale nuk përmban një dispozitë eksplicite se këshillat komunale mund të japin interpretim autentik të rregullave që miratojnë. Konkretisht, në përputhje me nenin 36 paragrafi 1 pika 1 e Ligjit për vetëqeverisje lokale, Këshilli Komunal miraton statutin e komunës dhe rregulla të tjera, ose se në përputhje me nenin 62 paragrafi 1 i Ligjit, gjatë kryerjes së detyrave në kompetencën e tij, këshilli miraton rregulla, përkatësisht: statut, programe, plane, vendime dhe rregullore të tjera të përcaktuara me ligj, që do të thotë se Ligji nuk përmban një dispozitë eksplicite se këshillat komunale mund të japin një interpretim autentik të rregullave që miratojnë.

Rregullorja e Komunës Qendër rregullon procedurën për dhënien e një interpretimi autentik të rregullave të këshillit, gjë që është në kundërshtim me parimin e sundimit të së drejtës nga neni 8 paragrafi 1 alineja 3, dhe parimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë nga neni 51 i Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, si dhe në kundërshtim me Ligjin për vetëqeverisje lokale.

Duke qenë se Rregulloreja përmban nenin 15, alineja 3, që i jep një anëtari të Këshillit të drejtën për të paraqitur kërkesë për interpretim autentik të rregullave në mbledhjet e Këshillit, dhe kështu Këshilli Komunal ka tejkaluar, ose ka tejkaluar, kompetencat e tij të parashikuara në Ligjin për vetëqeverisjen Lokale, në lidhje me të cilat Gjykata shpreh dyshime për kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e tyre, për Gjykatën, kjo është arsye e mjaftueshme për të ngritur çështjen e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së dispozitës së kontestuar të Rregullores.

Duke marrë parasysh të gjitha sa më sipër, Para Gjykatës me bazë u shtrua çështja e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së nenit 15, paragrafi 3 të Rregullores së Këshillit të Komunës Qendër – Shkup nr. 08-4264/1 të datës 01.10.2020.

Për shkak të mundësisë së pasojave të dëmshme dhe në përputhje me nenin 27 të Rregullores së Gjykatës Kushtetuese, Gjykata e gjeti të nevojshme të ndërpresë zbatimin e dispozitës së kontestuar të Rregullores së Komunës, si dhe të ndërpresë zbatimin e akteve ose veprimeve individuale të ndërmarra në bazë të dispozitës së kontestuar, deri në marrjen e vendimit përfundimtar.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski