У.бр.8/2024 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.8/2024
Скопје, 18.06.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија и член 38 алинеја 3 и член 73 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 18 јуни 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

1. НЕ СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценувањe на уставноста на член 127 став 3 во делот „поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиско и инвалидско осигурување“ од Законот за пензиско и инвалидско осигурување („Службен весник на Република Македонија” бр.98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 и 193/24).

2. СЕ ОТФРЛА иницијативата за поведување постапка за оценување на уставноста на член 17 во делот „поблиску го пропишува начинот на остварување“ од Законот за пензиско и инвалидско осигурување („Службен весник на Република Македонија” бр.98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 и 193/24).

Образложение

Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија, поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста на член 17 во делот „поблиску го пропишува начинот на остварување“ и член 127 став 3 во делот „поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиско и инвалидско осигурување“ од Законот за пензиско и инвалидско осигурување („Службен весник на Република Македонија” бр.98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 и 193/24).

Според наводите во иницијативата, подносителот бара поведување постапка за оценување на уставноста на член 17 во делот „поблиску го пропишува начинот на остварување“ и на член 127 став 3 во делот „поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување“ од Законот за пензиското и инвалидското осигурување, од причина што не се во согласност со член 34 од Уставот на Република Северна Македонија.

Подносителот наведува дека, согласно со член 34 од Уставот, правата од областа на социјалното осигурување се утврдуваат со закон и со колективен договор.

Исто така, во иницијативата се наведува дека со Уставот не се определува обемот на законско уредување и прашањата што ќе бидат уредени со колективен договор, ниту е определена содржината на социјалното осигурување односно правата што следуваат врз основа на ова осигурување, треба со закон и колективен договор да бидат утврдени кои права еднакво се однесуваат за сите осигуреници.

Понатаму во иницијативата се наведува дека во однос на оспорувањето на уставноста на оспорените одредби од Законот со оваа иницијатива, Уставниот суд треба да ja земе предвид Одлуката на Судот У.бр 178/1996 од 12.11.1996 година.

Поради наведените причини, подносителот на иницијативата предлага Уставниот суд да поведе постапка за оценување на уставноста на член 17 во делот „поблиску го пропишува начинот на остварување“ и член 127 став 3 во делот „поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување“ од Законот за пензиско и инвалидско осигурување и истите да ги укине.

На седницата Судот утврди дека во оспорениот член 17 од Законот за пензиско и инвалидско осигурување („Службен весник на Република Македонија” бр.98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 и „Службен весник на Република Северна Македонија” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 и 193/24) е определено дека образецот на барањето и потребната документација за задолжително пензиско и инвалидско осигурување врз основа на инвалидност и телесно оштетување ги пропишува министерот за социјална политика, демографија и млади.

Во оспорениот член 127 став 3 е определено дека Фондот со Статут, во согласност со одредбите на овој закон, поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување.

III

Според член 8 став 1 алинеи 3 и 8 од Уставот, владеењето на правото и хуманизацијата, социјалната правда и солидарност се темелни вредности на уставниот поредок на Република Северна Македонија.

Член 9 став 1 уредува дека граѓаните на Република Северна Македонија се еднакви во слободите и правата независно од полот, расата, бојата на кожата, националното и социјалното потекло, политичко уверување, имотната и општествената положба. Во ставот 2 од член 9 од Уставот е определено дека граѓаните пред Уставот и законите се еднакви.

Во член 34 од Уставот е утврдено дека граѓаните имаат право на социјална сигурност и социјално осигурување утврдени со закон и со колективен договор.

Според член 35 став 1 на Уставот, Републиката се грижи за социјалната заштита и социјалната сигурност на граѓаните согласно со начелото на социјална праведност, додека според став 3 од истиот член, Републиката е должна да обезбеди посебна заштита на инвалидните лица и услови за нивното вклучување во општествениот живот.

Уставот во член 51 уредува дека законите мораат да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и законите. Секој е должен да ги почитува Уставот и законите.

Уставниот суд, согласно со член 110 алинеја 1 од Уставот на Република Северна Македонија, одлучува за согласноста на законите со Уставот.

Согласно со член 38 алинеја 3 Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, Уставниот суд ќе ја отфрли иницијативата ако постојат други процесни пречки за одлучување по иницијативата.

Според член 163 од Законот за пензиско и инвалидско осигурување Фондот има Статут со кој се уредува: организацијата и начинот на работењето на Фондот, начинот на остварување на правата од пензиското и инвалидското осигурување во согласност со закон, правата, обврските и одговорностите на органите на управување на Фондот, претставувањето и застапувањето на Фондот, јавноста во работењето на Фондот и неговите органи, начинот на организирањето и вршењето на стручно-административните правни и други работи во спроведувањето на пензиското и инвалидското осигурување, постапката за донесување општи и поединечни акти и други прашања од значење за работењето на Фондот.

Со иницијативата се оспорува член 17 во делот „поблиску го пропишува начинот на остварување“ од Законот за пензиско и инвалидско осигурување. Според подносителот, оспорениот член има ваква содржина „Фондот поблиску го пропишува начинот на остварување на правата од пензиското и инвалидското осигурување на лицата од членовите 15 и 16 од овој закон“.

Во конкретниот случај, Судот утврди дека во 2016 година е донесен Законот за изменување и дополнување на Законот за пензиско и инвалидско осигурување („Службен весник на Република Македонија” број 27/2016), и во член 3 од истиот се наведува дека член 17 се менува и гласи „Образецот на барањето и потребната документација за задолжително пензиско и инвалидско осигурување врз основа на инвалидност и телесно оштетување ги пропишува министерот за труд и социјална политика во согласност со министерот за информатичко општество и администрација”.

Исто така, Судот утврди дека во 2024 година, е донесен Законот за изменување и дополнување на Законот за пензиско и инвалидско осигурување („Службен весник на Република Северна Македонија” број 193/2024), и во членот 2 од истиот се наведува дека во членот 17, зборовите „министерот за труд и социјална политика“ се заменуваат со зборовите „министерот за социјална политика, демографија и млади“, а зборовите „во согласност со министерот за информатичко општество и администрација“ се бришат.

Имајќи предвид дека со наведените измени на Законот, содржината на оспорената одредба е целосно изменета и не е повеќе во правниот поредок, Судот цени дека постојат процесни пречки за постапување по иницијативата во овој дел, со што се исполнети условите од член 38 алинеја 3 од Актот на Судот за отфрлање на иницијативата.

Според наводите во иницијативата оспорениот дел од член 127 став 3 од Законот за пензиското и инвалидското осигурување, кој пропишува дека Фондот со Статут во согласност со одредбите на овој закон, поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиско и инвалидското осигурување, е во спротивност со член 34 од Уставот, а не како што подносителот во иницијативата погрешно се повикува на повреда на член 37 од Уставот, според кој граѓаните имаат право на социјална сигурност и социјално осигурување, утврдени со закон и колективен договор.

Разгледувајќи ја предметната иницијатива од аспект на изнесените наводи за неуставноста на оспорениот дел на член 127 став 3 од Законот, Судот цени дека се неосновани од причина што, оспорениот дел од одредбата од Законот не дава можност Фондот со Статут да може да ги уреди правните прашања на начин различен од законските одредби, бидејќи законодавецот во уредувањето на оспорениот дел од одредбата на Законот, предвидел дека Фондот со Статут во согласност со одредбите на овој закон, поблиску го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување и на овој начин оваа одредба регулира дел од прашањата од постапката за остварување на тие права, го уредува начинот на остварувањето на правата, а не и во поглед на видот на правата, условите и обемот на нивно остварување утврдени во Законот за пензиското и инвалидското осигурување.

По однос на Одлуката на Уставниот суд У.бр.178/1996 од 11.12.1996 година, посочена со иницијативата, со која бил укинат член 160 точка 6 од Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Судот оцени дека упатувањето на овој предмет е несоодветно и не може да има влијание при одлучувањето во овој предмет.

За Судот не е спорно дека одделни стручни прашања во врска со начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување може да се уредуваат и со статутот и другите општи акти на Фондот. Таков став Судот има заземено во повеќе предмети, а меѓу нив и во Одлуката У.бр.178/96, во која покрај член 160 точка 6, предмет на оценување биле и член 163 точка 1 и член 169 точка 2 од Законот за пензиското и инвалидското осигурување, во однос на кои Судот не поведе постапка за оценување на нивната уставност бидејќи оценил дека овластувањата на Фондот, утврдени во овие членови од Законот, со статут и други општи акти да го уредува начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување во согласност со Законот, не е во несогласност со Уставот.

Имено, со оглед на тоа што согласно член 8 точки 2 и 4 од Законот за пензиското и инвалидското осигурување, Фондот има својство на правно лице чија дејност е од јавен интерес и според член 163 став 2 точка 2 од истиот закон, Фондот е овластен со Статутот, покрај другите прашања да го уредува и начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување, од наведеното произлегува дека и оспорениот дел од член 127 став 3, кој по својата содржина е општа и упатувачка одредба, се однесува само во поглед на начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување уреден со овој вид акт, а не и во поглед на видот на правата и условите и обемот на нивно остварување, утврдени во Законот за пензиското и инвалидското осигурување.

Имајќи ја предвид напред наведената уставно-судска практика, како и член 163 од Законот за пензиското и инвалидското осигурување, од кои произлегува овластувањето на Фондот, со Статут, покрај другото поблиску да го утврдува и начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување, во согласност со Законот, Судот оцени дека и во конкретниот предмет не може да се постави прашањето за согласноста на оспорениот дел од член 127 став 3 од Законот со член 34 од Уставот, од причини што, одделни технички прашања во врска со начинот на остварувањето на правата од пензиското и инвалидското осигурување можат да се уредуваат и со Статутот и другите општи акти на Фондот.

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr. 8/2024
Shkup, 18.06.2025

Gjykata Kushtetue e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 38 alineja 3 dhe nenit 73 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.115/2024), në mbledhjen e mbajtur më 18 qershor 2025, miratoi

A K T V E N D I M

1. NUK INICOHET procedura për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 127 paragrafi 3 në pjesën “rregullon më nga afër mënyrën e realizimin e të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor” të Ligjit për sigurimin pensional dhe invalidor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 dhe 193/24).

2. HIDHET POSHTË iniciativa për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 17 në pjesën “përcakton më hollësisht mënyrën e realizimit” të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 dhe 193/24).

Arsyetim

Igorço Toçev nga Shkupi, në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, parashtroi iniciativë për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 17 në pjesën “përcakton më hollësisht mënyrën e realizimit” dhe nenit 127 paragrafi 3 në pjesën “rregullon më hollësisht mënyrën e realizimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor” të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 dhe 193/24).

Sipas pretendimeve në iniciativë, parashtruesi kërkon inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 17 në pjesën “përcakton më hollësisht mënyrën e realizimit” dhe nenit 127 paragrafi 3 në pjesën “rregullon më hollësisht mënyrën e realizimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor” të Ligjit për sigurimin pensional dhe invalidor, me arsyetimin se ato nuk janë në përputhje me nenin 34 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Parashtruesi thekson se, në përputhje me nenin 34 të Kushtetutës, të drejtat në fushën e sigurimit social përcaktohen me ligj dhe me marrëveshje kolektive.

Gjithashtu, në iniciativë theksohet se Kushtetuta nuk përcakton fushëveprimin e rregullimit ligjor dhe çështjet që do të rregullohen me marrëveshje kolektive, as nuk përcakton përmbajtjen e sigurimit social, domethënë të drejtat që rrjedhin në bazë të këtij sigurimi; duhet të përcaktohet me ligj dhe me marrëveshje kolektive se cilat të drejta zbatohen në mënyrë të barabartë për të gjithë personat e siguruar.

Më tej, në iniciativë theksohet se në lidhje me kontestimin e kushtetutshmërisë së dispozitave të kontestuara të Ligjit me këtë iniciativë, Gjykata Kushtetuese duhet të marrë parasysh Vendimin e Gjykatës U.br 178/1996 të datës 12.11.1996.

Për arsyet e përmendura, parashtruesi i iniciativës propozon që Gjykata Kushtetuese të inicojë procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 17 në pjesën “përshkruan më hollësisht mënyrën e realizimit” dhe nenit 127 paragrafi 3 në pjesën “rregullon më hollësisht mënyrën e realizimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor” të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor dhe t’i shfuqizojë ato.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se në nenin e kontestuar 17 të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 98/12, 166/12, 15/13, 170/13, 43/14, 44/14, 97/14, 113/14, 160/14, 188/14, 20/15, 61/15, 97/15, 129/15, 147/15, 154/15, 173/15, 217/15, 27/16, 120/16, 132/16, 35/18, 220/18, 245/18 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 180/19, 275/19, 31/20, 267/20, 67/22, 79/2023 dhe 193/24) përcaktohet se formulari i aplikimit dhe dokumentacioni i nevojshëm për sigurimin e detyrueshëm pensional dhe invalidor në bazë të invaliditetit dhe dëmtimit fizik përcaktohen nga Ministri i Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë.

Neni i kontestuar 127 paragrafi 3 përcakton se Fondi me Statut, në përputhje me dispozitat e këtij ligji, do të rregullojë më hollësisht mënyrën e realizimit të të drejtave të sigurimit pensional dhe invalidor.

III

Sipas nenit 8, paragrafi 1, alinetë 3 dhe 8 të Kushtetutës, sundimi i së drejtës dhe humanizimi, drejtësia sociale dhe solidariteti janë vlera themelore të rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Neni 9, paragrafi 1, përcakton se qytetarët e Republikës së Maqedonisë së Veriut janë të barabartë në liri dhe të drejta pavarësisht nga gjinia, raca, ngjyra e lëkurës, origjina kombëtare dhe sociale, bindjet politike, statusi pronësor dhe shoqëror. Paragrafi 2 i nenit 9 të Kushtetutës përcakton se qytetarët janë të barabartë para Kushtetutës dhe ligjeve.

Në nenin 34 të Kushtetutës përcaktohet se qytetarët kanë të drejtë për siguri sociale dhe sigurim social të përcaktuar me ligj dhe me marrëveshje kolektive.

Sipas nenit 35, paragrafi 1 të Kushtetutës, Republika siguron mbrojtjen sociale dhe sigurimin social të qytetarëve në përputhje me parimin e drejtësisë sociale, ndërsa sipas paragrafit 3 të të njëjtit nen, Republika është e detyruar të sigurojë mbrojtje të veçantë për personat me aftësi të kufizuara dhe kushte për përfshirjen e tyre në jetën shoqërore.

Kushtetuta, në nenin 51, përcakton se ligjet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën, dhe të gjitha rregullat tjera me Kushtetutën dhe ligjet. Secili është i detyruar të respektojë Kushtetutën dhe ligjet.

Gjykata Kushtetuese, në përputhje me nenin 110, paragrafi 1 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën.

Në përputhje me nenin 38, alineja 3 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese do ta hedhë poshtë iniciativën nëse ka pengesa të tjera procedurale për të vendosur mbi iniciativën.

Sipas nenit 163 të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor, Fondi ka një Statut që rregullon: organizimin dhe mënyrën e funksionimit të Fondit, mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor në përputhje me ligjin, të drejtat, detyrimet dhe përgjegjësitë e organeve drejtuese të Fondit, përfaqësimin dhe avokimin e Fondit, publikun në funksionimin e Fondit dhe organeve të tij, mënyrën e organizimit dhe kryerjes së punëve profesionale-administrative, ligjore dhe të tjera në zbatimin e sigurimit pensional dhe invalidor, procedurën për miratimin e akteve të përgjithshme dhe individuale dhe çështje të tjera me rëndësi për funksionimin e Fondit.

Me iniciativën kontestohet neni 17 në pjesën “përshkruan më hollësisht mënyrën e realizimit” të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor. Sipas parashtruesit, neni i kontestuar ka përmbajtjen si në vijim: “Fondi përcakton më hollësisht mënyrën e realizimit të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor të personave të përmendur në nenet 15 dhe 16 të këtij Ligji”.

Në rastin konkret, Gjykata konstatoi se në vitin 2016 është miratuar Ligji për ndryshimet dhe plotësimin e Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 27/2016), dhe në nenin 3 të tij theksohet se neni 17 ndryshon si vijon “Formulari i kërkesës dhe dokumentacioni i nevojshëm për sigurimin e detyrueshëm pensional dhe invalidor në bazë të aftësisë së kufizuar dhe dëmtimit fizik përcaktohen nga Ministri i Punës dhe Politikës Sociale në përputhje me Ministrin e Shoqërisë Informatike dhe Administratës”.

Gjykata gjithashtu konstatoi se në vitin 2024 u miratua Ligji për ndryshimin dhe plotësimin e Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 193/2024), dhe në nenin 2 të tij theksohet se në nenin 17, fjalët “Ministri i Punës dhe Politikës Sociale” zëvendësohen me fjalët “Ministri i Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë”, dhe fjalët “në përputhje me Ministrin e Shoqërisë Informatike dhe Administratës” shlyhen.

Duke marrë parasysh se me ndryshimet e lartpërmendura në Ligj, përmbajtja e dispozitës së kontestuar është ndryshuar tërësisht dhe nuk është më në rendin juridik, Gjykata konstaton se ekzistojnë pengesa procedurale për të vepruar sipas iniciativës në këtë pjesë, e cila përmbush kushtet e nenit 38, paragrafi 3 të Aktit të Gjykatës për hedhjen poshtë të Iniciativës.

Sipas pretendimeve në iniciativë, pjesa e kontestuar e nenit 127, paragrafi 3 i Ligjit për sigurimin pensional dhe invalidor, e cila përcakton se Fondi, me Statut në përputhje me dispozitat e këtij ligji, do të rregullojë më hollësisht mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor, është në kundërshtim me nenin 34 të Kushtetutës, dhe jo, siç i referohet gabimisht parashtruesi i iniciativës, shkelje e nenit 37 të Kushtetutës, sipas të cilit qytetarët kanë të drejtë për siguri sociale dhe sigurim social, të përcaktuara me ligj dhe marrëveshje kolektive.

Duke e shqyrtuar iniciativën në fjalë nga aspekti i pretendimeve të bëra për jokushtetutshmërinë e pjesës së kontestuar të nenit 127, paragrafi 3 të Ligjit, Gjykata i gjen ato të pabazuara sepse pjesa e kontestuar e dispozitës së Ligjit nuk i jep mundësi Fondit me Statutin e tij të rregullojë çështjet ligjore në një mënyrë të ndryshme nga dispozitat ligjore, sepse ligjvënësi, duke rregulluar pjesën e kontestuar të dispozitës së Ligjit, ka parashikuar që Fondi me Statutin e tij, në përputhje me dispozitat e këtij Ligji, rregullon më hollësisht mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor dhe në këtë mënyrë kjo dispozitë rregullon një pjesë të çështjeve të procedurës së ushtrimit të këtyre të drejtave, rregullon mënyrën e ushtrimit të të drejtave dhe jo në aspektin e llojit të të drejtave, kushteve dhe fushëveprimit të ushtrimit të tyre të përcaktuara në Ligjin për sigurim pensional dhe invalidor.

Lidhur me Vendimin e Gjykatës Kushtetuese U.br.178/1996 të datës 11.12.1996, të përmendur në iniciativë, me të cilin është ndërprerë nenin 160, pika 6 e Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor, Gjykata vlerësoi se referenca në këtë rast është e papërshtatshme dhe nuk mund të ketë ndikim gjatë vendimit në këtë rast.

Nuk është kontestuar nga Gjykata se çështje të caktuara të ekspertëve në lidhje me mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor mund të rregullohen edhe me statut dhe akte të tjera të përgjithshme të Fondit. Gjykata ka mbajtur një qëndrim të tillë në disa raste, përfshirë Vendimin U.nr. 178/96, në të cilin, përveç nenit 160, pika 6, nenit 163, pika 1 dhe nenit 169, pika 2 të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor kanë qenë gjithashtu objekt vlerësimi, në lidhje me të cilat Gjykata nuk ka inicuar procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së tyre sepse ka vlerësuar se autorizimet e Fondit, të përcaktuara në këto nene të Ligjit, për të rregulluar mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor në përputhje me Ligjin, me statut dhe akte të tjera të përgjithshme, nuk janë në kundërshtim me Kushtetutën.

Gjegjësisht, duke pasur parasysh se, në përputhje me nenin 8, pikat 2 dhe 4 të Ligjit për sigurim pensional dhe Iinvalidor, Fondi ka statusin e një personi juridik, aktiviteti i të cilit është me interes publik dhe, sipas nenit 163, paragrafi 2, pika 2 e të njëjtit ligj, Fondi është i autorizuar nga Statuti, ndër të tjera, të rregullojë mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor, nga sa më sipër rrjedh se pjesa e kontestuar e nenit 127, paragrafi 3, e cila në përmbajtjen e saj është një dispozitë e përgjithshme dhe referuese, i referohet vetëm mënyrës së ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor i rregulluar nga ky lloj akti, dhe jo llojit të të drejtave dhe kushteve dhe fushëveprimit të ushtrimit të tyre, të përcaktuara në Ligjin për sigurim pensional dhe invalidor.

Duke marrë parasysh praktikën kushtetuese dhe gjyqësore të lartpërmendur, si dhe nenin 163 të Ligjit për sigurim pensional dhe invalidor, nga i cili rrjedhin autorizimet e Fondit, me Statut, që, ndër të tjera, të përcaktojë më hollësisht mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor, në përputhje me Ligjin, Gjykata vlerësoi se në rastin konkret, çështja e përputhshmërisë së pjesës së kontestuar të nenit 127, paragrafi 3 i Ligjit me nenin 34 të Kushtetutës nuk mund të ngrihet, për arsye se çështje të caktuara teknike në lidhje me mënyrën e ushtrimit të të drejtave nga sigurimi pensional dhe invalidor mund të rregullohen me Statutin dhe akte të tjera të përgjithshme të Fondit.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski