У.бр.158/2024 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.158/2024
Скопје, 28.05.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија и член 73 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 28 мај 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

НЕ СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт C3 16 Општина Ѓорче Петров, Скопје бр.02-386/4 од 17.02.2024 година, објавена во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.3/24 на 17.02.2024 година.

Образложение

Данела Арсовска, градоначалник на Град Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија, поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт C3 16 Општина Ѓорче Петров, Скопје бр.02-386/2 од 17.02.2024 година, објавена во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.3/24 на 17.02.2024 година.

Според наводите во иницијативата, оспорената одлука не е во согласност со член 8 став 1 алинеи 3, 9 и 10, член 51 став 1 и член 52 од Уставот на Република Северна Македонија, како и со член 36 и член 62 од Законот за локалната самоуправа („Службен весник на Република Македонија“ број 5/2002) и со член 16 став 1 точка 14 од Статутот на Општина Ѓорче Петров („Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.8/23).

Во иницијативата се наведува дека донесувањето на оспорената oдлука се заснова на член 36 и член 62 од Законот за локалната самоуправа, член 39 став 1 од Законот за просторно и урбанистичко планирање и член 16 став 1 точка 14 од Статутот на Општината Ѓорче Петров.

Според наводите од иницијативата со донесениот Детален урбанистички план за градска четврт С3 16 Општина Горче Петров, Скопје предвидена е изградба на 240.000 м2 станбена површина во 50 згради, од кои една 20-катница, една 17-катница, четири 14-катници, две 12-катници, шест 9-катници, седум 7-катници и уште десетина помали згради, што е не е во согласност со наведените прописи во член 2 став 2 на Одлуката. Покрај станбениот дел, со планот се предвидува и изградба на три индустриски и деловни капацитети од хемиската индустрија и тоа на површина од преку 157.000 м2, што претставува директна еколошка и безбедносна закана за жителите на град Скопје.

Во иницијативата се цитирани член 7 став 3 и член 62 став 4 и 5 од Законот за локалната самоуправа, како и член 78-п и 79 од Статутот на Општината Горче Петров.

Подносителот наведува дека одредбата на член 4 од оспорената одлука во која е наведено дека „истата стапува на сила со денот на донесувањето, а ќе се објави во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров”, е во спротивност со одредбите на Уставот, со член 7 и член 62 од Законот за локалната самоуправа и на Статутот на Општината Ѓорче Петров.

Исто така, согласно со член 78с став 1 од Статутот на Општина Ѓорче Петров „Градоначалникот на Општината е должен во рок од 7 (седум) дена од денот на доставувањето на актите од Советот да ги објави во Службен гласник на Општина Ѓорче Петров”, а согласно ставот (2) од истиот член „Службениот гласник на Општина Ѓорче Петров се објавува на веб-страната на Општина Ѓорче Петров и се доставува до сите институции и во урбаните и месните заедници во Општина Ѓорче Петров”.

Согласно со член 45 став 2 од Законот за општата управна постапка „Кога рокот е определен по денови, денот во кој паѓа настанот од кој треба да се смета траењето на рокот, не се засметува во рокот”, а согласно со став 6 на истиот член, „Ако последниот ден на рокот паѓа во неработен ден или на државен празник, или во друг ден кога јавниот орган пред кого треба да се преземе дејствието не работи, рокот истекува на првиот нареден работен ден“.

Според наводите во иницијативата, оспорената одлука е донесена на ден 17.02.2024 година и е потпишана од претседателот на Советот на Општина Ѓорче Петров, истиот ден. Решението на градоначалникот на Општина Ѓорче Петров за објавување на Одлуката исто така, е донесено истиот ден, односно на 17.02.2024 година, што не е во согласност со член 78с став 1 од Статутот на Општина Ѓорче Петров, каде е наведено дека градоначалникот е должен во рок од 7 (седум) дена од денот на доставувањето на актите од Советот да ги објави во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“. Тоа значи наредниот ден од денот на доставувањето т.е. во конкретниот случај ако актот е доставен до градоначалникот со денот на донесувањето на 17.02.2024 година, градоначалникот бил должен да го објави во рок од 7 дена сметано од 18.02.2024 година, а бидејќи е недела – неработен ден, односно од понеделник 19.02.2024 година, како прв работен ден, но не и со денот на доставувањето на актот од Советот.

Исто така, согласно член 78с став 2 од Статутот на Општина Ѓорче Петров „Службениот гласник на Општина Горче Петров се објавува на веб страната на Општина Ѓорче Петров”, што е сторено, но не со денот на објавување на оспорената одлука, туку по 4 дена од објавувањето на оспорената одлука во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ што не е во согласност со принципот на владеењето на правото.

Понатаму во иницијативата се цитира член 93 од Законот за урбанистичко планирање („Службен весник на Република Северна Македонија” број 32/20 и 11/23).

Според наводите во иницијативата, Законот за урбанистичко планирање објавен е на 10.02.2020 година, а влегол во сила на 18.02.2020 година, односно осмиот ден од денот на објавувањето во службен весник, што значи дека крајниот рок за донесување на Деталниот урбанистички план за четврт СЗ 16 Општина Горче Петров, согласно член 93 став 1 од истиот закон бил 18.02.2024 година, во спротивно постапката за донесување на Деталниот план би продолжила согласно одредбите на Законот за урбанистичко планирање.

Со оглед на фактот дека оспорената одлука е објавена на 17.02.2024 година, а согласно горенаведеното истата најрано можела да биде објавена на 18.02.2024 година, односно 19.02.2024 година како прв работен ден, Одлуката формално-правно не е валидна и од овој аспект, заради што треба да се поништи и Општината да спроведе постапка за донесување на Планот според одредбите на Законот за урбанистичко планирање.

Потоа во иницијативата се цитираат членовите 35 и 38 од Законот за просторно и урбанистичко планирање.

Според наводите во иницијативата „Деталниот урбанистички план за Градска четврт С3 16 од страна на Општина Горче Петров четири пати бил доставуван во Министерството за транспорт и врски со барање за согласност. Прв пат на 20.03.2023 година, а последното барање е од 14.02.2023 година, по кое Министерството дало Согласност за само два дена, на 16.02.2024 година, и тоа на два дена од истекот на важноста на Законот, иако претходно не им е давана согласност заради неусогласеност, што ја доведува во прашање и законитоста и основаноста на самата Согласност“.

Дополнително, Согласноста бр. 21-1119/3 од 16.02.2024 година, издадена од раководител на Сектор за уредување на просторот при Министерството за транспорт и врски, Весна Андриевска, содржи формални и суштествени недостатоци. Согласно со член 88 став 1 од Законот за општата управна постапка („Службен весник на Република Македонија” бр. 124/15), управниот акт што е издаден во писмена форма содржи: вовед, диспозитив, образложение, правна поука, потпис од овластеното службено лице и печат. Согласно со член 88 став 3 од истиот закон „Со диспозитивот се одлучува за предметот на постапката во целост и за сите барања на странките за кои во текот на постапката не е решено посебно. Диспозитивот мора да биде краток и определен, а кога е потребно може да се подели и на повеќе точки”.

Меѓутоа, во Согласноста диспозитивот не е определен во целост, што доведува до нејасност. Имено, во диспозитивот е утврдено дека се дава согласност на предлог Детален урбанистички план, кој е изработен од Градежен институт Македонија АД Скопје, но не е прецизирано кој е доносител на тој план. Потоа се цитира член 88 став 4 од Законот за општата управна постапка.

Исто така, се наведува дека во контекст на напред изнесеното и од увидот во документација за подготвување и донесување на Деталниот урбанистички план С3 16 евидентно е дека постапката за подготвување и донесување на Планот е водена спротивно на законски дефинираната постапка на донесување на ваков тип планови.

Според наводите во иницијативата, во постапката за донесување на Деталниот урбанистички план, Општината Ѓорче Петров три пати се има обратено до Град Скопје со барање мислење по член 36 став 1 и тоа: прв пат со допис бр. 26-22/6 од 17.02.2021 година, на кое барање Комисијата за урбанизам на Град Скопје одговорила со Мислење со забелешки со бр. 13-1449/2 од год. од 18.03.2021 година, втор пат со допис бр. 26-22/40 од 22.09.2021 год. на кое барање Комисијата за урбанизам на Град Скопје одговорила со Мислење со забелешки со бр. 13-9042/2 од 03.11.2021 година, трет пат со допис бр. 27-357/17 од 21.12.2022 година, на кој допис не се дадени забелешки заради немање исход ни по претходно доставените две мислења.

На дадените забелешки од страна на Комисијата за урбанизам на Град Скопје изработувачот на предлогот на планот согласно член 33 став (3) од Законот за просторно и урбанистичко планирање, бил должен да постапи по стручното мислење на Комисијата за урбанизам и како таков да го достави до доносителот. Општината не доставила одговор за прифаќање или неприфаќање на забелешките, ниту пак постапила по дадените забелешки, заради што овој Детален урбанистички план за Градска четврт С3 16 е донесен без позитивно мислење од Град Скопје, co што е повреден член 36 од Законот за просторно и урбанистичко планирање и член 15 став 2 од Законот за градот Скопје согласно кој „Плановите и проектите од ставот 1 точка 1 алинеја 3 на овој член општината ги донесува по претходно добиено позитивно мислење од градот Скопје и согласност од органот на државната управа надлежен за работите на уредување на просторот”.

Во иницијативата се наведува дека Деталниот урбанистички план за градска четврт С3 16, четири пати бил на јавна анкета и јавна презентација при што прво бил со катност П+5+Пк до П+9+ПК спрема улицата Ацо Шопов, за со донесениот ДУП за Градска четврт С3 16 катноста кон истата улица да се зголеми на П+14+Пк, со 48,5 метри висина. За таа катност, Град Скопје дал забелешки со Мислење со забелешки со бр. 13-9042/2 од 03.11.2021 година, во насока „да се корегира планирањето на блокови со катност покрај улицата Ацо Шопов, катноста и висината да се усогласи со соседниот Детален урбанистички план Градска четврт C3 18 co што би се почитувал член 47 од Општите и посебните услови за просторен развој на ГУП на град Скопје, каде стои да се почитува јавниот интерес преку прописите за заштита и спасување утврдувајќи ја висината во корелација со должината на обрушувањето” и “висините да бидат рамномерно нивелирани и усогласени при оформувањето на венците, без особени отстапувања за да не се наруши изгледот и силуетите на улиците во секоја четврт“. Во член 150 од ГУП на Град Скопје, е наведено дека во урбанистичката документација од пониско ниво во условите за градба обврзно да се овозможи растојание од најблиската градба до уличната мрежа минимум половина од висината на градбата (L=H/2), односно во граници кои, при разурнување на градбите овозможуваат проодност на сообраќајниците на кои се поставени. Тоа значи дека за згради со П+14+Пк кои се во висина од 48,5 метри треба да има растојание од сообраќајницата од минимум 24 метри, а со донесениот ДУП за Градски четврт С3 16 има растојание од само 7 метри, што покрај тоа што е спротивно на ГУП истото претставува безбедносен ризик и можност од катастрофа од несогледливи размери.

Според наводите во иницијативата на овој начин, со претходно добиени две негативни мислење од страна на Град Скопје, планот влегува во Министерство за транспорт и врски на ден 20.03.2023 година, од каде со допис од 13.04.2023 година е вратен до Општината Ѓорче Петров со забелешка за обезбедување на позитивно мислење од Град Скопје, особено што во тој период Општината не одговорила на ниту една забелешка од Град Скопје. Дури потоа, спротивно од сите законски прописи, Општината преку системот е-урбанизам, доставила Одговор на забелешките од Град Скопје, со кој не е постапено по истите, односно било одговорено со формулацијата „Забелешката не се прифаќа”. На ова нешто немало можност да се изјасни Град Скопје, бидејќи Планот е веќе во постапка во Министерство за транспорт и врски. Заради ова Град Скопје со допис од 27.11.2023 год, се обраќа до Општината Ѓорче Петров и Министерство за транспорт и врски при што бара информација за статусот на Планот во постапката за донесување и барање Планот да се достави до Град Скопје за проверка на неговата усогласеност со ГУП на Град Скопје и добивање на позитивно мислење, меѓутоа од страна на двете институции не е постапено.

Понатаму во иницијативата се наведува дека Општината Ѓорче Петров до Министерството за култура доставила за согласност односно произнесување сосема поинаков детален план од оној кој е првично доставен на мислење, што значи дека за усвоениот ДУП од страна на Советот на Општина Ѓорче Петров нема прибавено соодветно законско мислење за планот, а истото го правеле и со мислењата од други институции. Согласно со Законот за просторното и урбанистичко планирање, мислењата на Министерството за култура, Министерството за животна средина и Градот Скопје се обврзувачки елементи пред конечниот предлог детален урбанистички план да биде доставен во Министерството за транспорт и врски. Без ваквите мислења Министерството не смеело да даде согласност и не смеело да се гласа од страна на општинскиот Совет. Ова може да се увиди и од наведената документација врз основа на која Министерството ја донело Согласноста каде се наведени мислења од институции со датуми пред одржување на јавни расправи.

Како таков, со непочитување на законски дефинираната постапка, со мислења и известувања со различни датуми за различни видови на предлог-планови и без добиено позитивно мислење од страна на Град Скопје кое е задолжително по закон, конечниот предлог на Деталниот урбанистички план за градска четврт С3 16 добива Согласност од Министерството за траспорт и врски на ден 16.02.2024 година, за да наредниот ден на 17.02.2024 година (сабота) планот биде изгласан на вонредна седница на Советот на Општина Ѓорче Петров, без добиено позитивно мислење од страна на Град Скопје.

Во иницијативата се наведува дека Министерството за транспорт и врски дало согласност на конечен предлог на Детален урбанистички план врз основа на стари и неважечки мислења, кои немаат важност на 16.02.2024 бидејќи одредбите од Законот за просторно и урбанистичко планирање определуваат дека ниту една согласност добиена за претходно предложените детални урбанистички планови, не важи доколку предлогот на планот со прифатените забелешки од јавната анкета претрпел значајни промени (промена на границата на урбанистичкиот опфат, промена на регулациона линија и промена на намената на земјиштето), во кој случај повторно се спроведува јавна презентација и јавна анкета.

На овој начин јасно е дефиниран карактерот на мислењето од член 36 став 1 на Законот за просторно и урбанистичко планирање, односно дека мислењето мора да биде позитивно за да може планот да биде проследен до советот на општината за донесување. Без позитивно мислење од Град Скопје постапката за донесување на планот морало да запре, сè до надминувањето на разликите помеѓу ДУП и Генералниот урбанистички план на Град Скопје. Ситуацијата на две негативни мислења од Град Скопје значи дека планот не е во согласност со Генералниот урбанистички план на Град Скопје 2012-2022, со што е повреден Законот за просторно и урбанистичко планирање, во смисла дека деталниот план мора да биде во согласност со Генералниот урбанистички план. Наместо тоа, градоначалникот на Општината заобиколувајки го Градот, планот како конечен го доставил на согласност до Министерството за транспорт и врски, на кој план Министерството дало согласност.

Исто така, во иницијативата се истакнува на уште една повреда на член 15 од Законот за Градот Скопје, а која се однесува на постапката за донесување на деталниот урбанистички план. Имено, плановите и проектите од ставот 1 точка 1 алинеја 3 на член 15, општината ги донесува по претходно добиено позитивно мислење од Градот Скопје и согласност од органот на државната управа надлежен за работите на уредување на просторот, што значи дека овие два документи се во заемна корелација, односно одат кумулативно.

Подносителот предлага Уставниот суд да поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на оспорената Одлука за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт СЗ 16 Општина Горче Петров, Скопје и истата да ја поништи или укине.

Подносителот, согласно со член 33 од Деловникот на Уставниот суд, предлага Судот да закаже јавна расправа, на која ќе ги повика подносителите, како и претставници од Општина Горче Петров, како и други лица за кои смета дека би придонеле за основаноста на наводите во оваа иницијатива.

На крајот на иницијативата подносителот, согласно со член 27 од Деловникот на Уставниот суд, предлага Судот да донесе решение за запирање на извршувањето на оспорената Одлука за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт СЗ 16 Општина Ѓорче Петров, сè со цел да не настанат тешко отстранливи последици кои би можело да настанат со нејзиното извршување.

На седницата Судот утврди дека Советот на Општина Ѓорче Петров, на втората вонредна седница одржана на 17.02.2024 година, ја донел Одлуката за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт C3 16 Општина Ѓорче Петров, Скопје. Како основ за донесување на Одлуката се наведуваат членовите 36 и 62 од Законот за локалната самоуправа („Службен весник на Република Македонија“ број 5/2002), член 39 став 1 од Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ број 199/14, 44/15, 193/15, 31/16, 163/16, 64/18 и 168/18) и член 16 став 1 точка 14 од Статутот на Општина Ѓорче Петров, пречистен текст „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.8/23.

Оспорената одлука содржи 4 члена.

Во член 1 се утврдува дека се донесува Детален урбанистички план за градска четврт СЗ 16 Општина Ѓорче Петров, Скопје, согласно со Генералниот урбанистички план на Град Скопје 2012-2022, донесен со Одлука бр.07-5068/1 од 03.12.2012 година и Регулацискиот план на ГУП на Град Скопје за четврт C3 16 2019-2022 година, донесен со Одлука бр.07-975/1 од 29.01.2020 година, Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ бр.199/2014, 44/2015, 193/2015, 31/2016, 163/2016, 64/2018 и 168/2018) и правилниците кои се определени во овој член.

Во членот 2 од оваа одлука е определена површината на планскиот опфат која изнесува 47,389 ха.

Со членот 3 од оваа одлука е утврдено дека конечниот Детален урбанистички план за градска четврт СЗ 16, Општина Ѓорче Петров , Скопје е изработен во електронска форма во постапки водени преку информацискиот систем е-Урбанизам, со основна „ДУП(2014-2019)“, од Градежен институт Македонија АД Скопје-Планската документација е со датум на изработка јануари 2024 година со технички број 373-07-13.

Во членот 4 е утврдено дека оваа одлука влегува во сила со денот на донесувањето, а ќе се објави во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“.

Одлуката е донесена од Советот на Општина Ѓорче Петров, под бр.02-386/4 од 17.02.2024 година и е објавена во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.3 на 17.02.2024 година.

III

Согласно со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот, владеењето на правото претставува темелна вредност на уставниот поредок на Република Северна Македонија.

Со член 51 од Уставот е утврдено дека во Република Северна Македонија законите мора да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и со закон. Секој е должен да ги почитува Уставот и законите.

Согласно со член 52 од Уставот законите и другите прописи се објавуваат пред да влезат во сила. Законите и другите прописи се објавуваат во „Службен весник на Република Северна Македонија” најдоцна во рок од седум дена од денот на нивното донесување. Законите влегуваат во сила најрано осмиот ден од денот на објавувањето, а по исклучок, што го утврдува Собранието, со денот на објавувањето. Законите и другите прописи не можат да имаат повратно дејство, освен по исклучок, во случаи кога тоа е поповолно за граѓаните.

Според член 110 алинеи 1 и 2 од Уставот, Уставниот суд на Република Северна Македонија, одлучува за согласноста на законите со Уставот, како и за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и со законите.

Во член 62 став 1 од Законот за локална самоуправа („Службен весник на Република Македонија“ бр.5/2002) е уредено дека во вршењето на работите од својата надлежност Советот донесува прописи и тоа: статут, програми, планови, одлуки и други прописи утврдени со закон, а ставот 5 од истиот член предвидува дека прописите од ставот 1 на овој член влегуваат во сила осмиот ден од денот на објавувањето, доколку со статутот поинаку не е определено.

Во член 16 став 1 точка 14 од Статутот на Општина Ѓорче Петров („Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.8/23) е наведено дека Советот донесува детални урбанистички планови и урбанистичка документација.

Согласно со член 78с став 1 од Статутот на Општина Ѓорче Петров „Градоначалникот на Општината е должен во рок од 7 (седум) дена од денот на доставувањето на актите од Советот да ги објави во Службен гласник на Општина Ѓорче Петров”, а согласно ставот 2 од истиот член „Службениот гласник на Општина Ѓорче Петров се објавува на веб страната на Општина Горче Петров и се доставува до сите институции и во урбаните и месните заедници во Општина Ѓорче Петров”.

Во член 79 став 1 од Статутот се наведува дека прописите на Советот влегуваат во сила осмиот ден од денот на објавувањето во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“, а по исклучок што го утврдува Советот, најрано со денот на објавувањето.

Во конкретниот случај, Советот на Општина Ѓорче Петров согласно со член 36 и член 62 од Законот за локалната самоуправа („Службен весник на Република Македонија“ бр. 5/02), член 39 став 1 од Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ бр. 199/14, 44/15, 193/15, 31/16, 163/16, 64/18 и 168/18) и член 16 став 1 точка 14 од Статутот на Општина Ѓорче Петров, на 2-та вонредна седница одржана на 17.02.2024 година, ја донел оспорената Одлука за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт C3 16, Општина Ѓорче Петров-Скопје.

Од анализата на наводите во иницијативата се констатира дека се оспорува уставноста и законитоста на Одлуката за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт C3 16 Општина Ѓорче Петров, Скопје бр.02-386/2 од 17.02.2024 година, објавена во „Службен гласник на Општина Ѓорче Петров“ бр.3/24 истиот ден на 17.02.2024 година.

Според наводите во иницијативата, Судот цени дека подносителот на иницијативата неосновано ја оспорува Одлуката од правен и материјален аспект како незаконита и неуставна, од причина што наводите на иницијативата со кои се оспорува член 4 од оспорената одлука не претставуваат основ за поведување постапка на оспорената одлука. Одлуката содржи одредба која е во согласност со член 8 став 1 алинеја 3 и член 52 од Уставот, со член 62 став 5 од Законот за локална самоуправа и со член 79 став 1 од Статутот на Општината Ѓорче Петров.

Имено, со вака формулираната завршна одредба на член 4 од оспорената одлука, Судот утврди дека не се повредува принципот на владеењето на правото и принципот на локалната самоуправа како што се наведува во наводите на иницијативата. Ова, од причина што во конкретниот случај денот на донесувањето на Одлуката и денот на објавувањето на истата се совпаѓаат, што според член 79 став 1 од Статутот се предвидува како можност по исклучок што го утврдува Советот дека најрано со денот на објавувањето прописите на Советот може да влегуваат во сила.

Во однос на наводите за дадената согласност од страна на Министерството за транспорт и врски, Судот не ја цени нејзината содржина, туку единствено цени дали е преземено како дејствие во постапката за донесување на урбанистичкиот план, што во случајот е неспорно.

Судот цени дека се неосновани наводите на иницијативата дека без непочитување на законски дефинираната постапка и без добиено позитивно мислење од страна на Град Скопје кое е задолжително по закон, конечниот предлог на Деталниот урбанистчки план за градска четврт С3 16 добива Согласност од Министерството за траспорт и врски на ден 16.02.2024 година, од причина што согласно член 36 став 4 од Законот за просторно и урбанистичко планирање, по барање на мислење на конечен предлог на детален урбанистички план, Град Скопје е должен да одговори во рок од пет работни дена од приемот на барањето, во електронска форма преку информацискиот систем е-урбанизам да даде мислење, а во спротивно ќе се смета дека нема забелешки и дека е дадено позитивно мислење, при што евентуалните идни штети настанати поради непостапувањето, ќе бидат на товар на органот кој не постапил по барањето.

Исто така, наводите во иницијативата дека оспорената одлука е донесена спротивно на член 45 став 2 од Законот за општа управна постапка, во кој се предвидени сметањето на роковите, односно кога рокот е определен по денови, денот на настанот од кој треба да се смета траењето на рокот не се засметува во рокот, се ирелевантни за конкретниот случај од причина што со Законот за општа управна постапка се уредува постапката за постапување и донесување на поединечни управни акти во врска со управни работи и дејствија. Имено, во постапките при донесувањето на урбанистичките планови како општи акти не се применува Законот за општа управна постапка.

Во контекст на напред изнесеното, од увидот во документацијата прибавена во претходната постапка и од анализата на сите аргументи за останатите наводи изнесени во иницијативата, Судот оцени дека се неосновани од причина што подготвувањето и постапката за донесување на Детален урбанистички план за градска четврт C3 16 Општина Ѓорче Петров, е водена во согласност со законски дефинираната постапка за донесување детален урбанистички план.

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.158/2024
Shkup, 28.05.2025

Gjykata Kushtetue e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 73 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.115/2024), në mbledhjen e mbajtur më 28 maj 2025, miratoi

A K T V E N D I M

NUK INICOHET procedura për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 Komuna e Gjorçe Petrovit, Shkup nr. 02-386/4 e datës 17.02.2024, botuar në “Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorçe Petrovit” nr. 3/24 më 17.02.2024.

Arsyetim

Danella Arsovska, Kryetare e Komunës së Qytetit të Shkupit, parashtroi iniciativë në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 Komuna e Gjorçe Petrov, Shkup nr. 02-386/2 të datës 17.02.2024, të botuar në “Gazetën Zyrtare të Komunës Gjorçe Petrov” nr. 3/24 më 17.02.2024.

Sipas pretendimeve në iniciativë, vendimi i kontestuar nuk është në përputhje me nenin 8, paragrafi 1, alinetë 3, 9 dhe 10, nenin 51, paragrafi 1 dhe nenin 52 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, si dhe me nenin 36 dhe nenin 62 të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 5/2002) dhe me nenin 16, paragrafi 1, pika 14 të Statutit të Komunës së Gjorçe Petrov (“Gazeta Zyrtare e Komunës Gjorçe Petrov” nr. 8/23).

Në iniciativë thuhet se miratimi i vendimit të kontestuar bazohet në nenin 36 dhe nenin 62 të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale, nenin 39, paragrafi 1 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik dhe nenin 16, paragrafi 1, pika 14 të Statutit të Komunës Gjorçe Petrov.

Sipas iniciativës, Plani i detajuar urbanistik i miratuar për lagjen e qytetit SZ 16 Komuna e Gjorçe Petrovit, Shkup, parashikon ndërtimin e 240,000 m2 sipërfaqe banimi në 50 ndërtesa, nga të cilat një është ndërtesë 20-katëshe, një është ndërtesë 17-katëshe, katër janë ndërtesa 14-katëshe, dy janë ndërtesa 12-katëshe, gjashtë janë ndërtesa 9-katëshe, shtatë janë ndërtesa 7-katëshe dhe edhe dhjetra ndërtesash më të vogla, gjë që nuk është në përputhje me rregulloret e përcaktuara në nenin 2, paragrafi 2 të Vendimit. Përveç pjesës banesore, plani parashikon edhe ndërtimin e tre objekteve industriale dhe afariste nga industria kimike, në një sipërfaqe prej mbi 157,000 m2, që paraqet një kërcënim të drejtpërdrejtë ekologjik dhe të sigurisë për banorët e qytetit të Shkupit.

Në iniciativë citohet neni 7, paragrafi 3 dhe nenin 62, paragrafët 4 dhe 5 të Ligjit për Vetëqeverisjen Lokale, si dhe nenet 78-p dhe 79 të Statutit të Komunës së Gjorçe Petrovit. Paditësi deklaron se dispozita e nenit 4 të vendimit të kontestuar, i cili thotë se “hyn në fuqi ditën e miratimit të tij dhe publikohet në “Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorçe Petrovit”, është në kundërshtim me dispozitat e Kushtetutës, me nenin 7 dhe nenin 62 të Ligjit për Vetëqeverisjen Vendore dhe me Statutin e Komunës së Gjorçe Petrovit.

Gjithashtu, në përputhje me nenin 78s paragrafi 1 i Statutit të Komunës së Gjorçe Petrovit “Kryetari i Komunës është i detyruar, brenda 7 (shtatë) ditëve nga dita e dërgimit të akteve të Këshillit, t’i publikojë ato në Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorçe Petrovit”, dhe në përputhje me paragrafin (2) të të njëjtit nen “Gazeta Zyrtare e Komunës së Gjorçe Petrovit publikohet në ueb faqen e Komunës së Gjorçe Petrovit dhe tu dërgohet të gjitha institucioneve dhe bashkësive urbane dhe lokale në Komunën e Gjorçe Petrovit”.

Sipas nenit 45, paragrafi 2 i Ligjit për Procedurën e Përgjithshme Administrative, “Kur afati përcaktohet në ditë, dita në të cilën bie ngjarja nga e cila duhet të llogaritet kohëzgjatja e afatit nuk llogaritet në afat”, dhe sipas paragrafit 6 të të njëjtit nen, “Nëse dita e fundit e afatit bie në një ditë jo pune ose festë zyrtare, ose në një ditë tjetër kur organi publik para të cilit duhet të ndërmerret veprimi nuk është i hapur, afati skadon në ditën e parë të punës pasuese”.

Sipas pretendimeve në iniciativë, vendimi i kontestuar është miratuar më 17.02.2024 dhe është nënshkruar nga Kryetari i Këshillit të Komunës së Gjorçe Petrov, në të njëjtën ditë. Vendimi i Kryetarit të Komunës Gjorçe Petrovit për publikimin e Vendimit është miratuar gjithashtu në të njëjtën ditë, pra më 17.02.2024, gjë që nuk është në përputhje me nenin 78s paragrafi 1 të Statutit të Komunës së Gjorçe Petrovit, i cili thotë se Kryetari i Komunës është i detyruar t’i publikojë aktet e Këshillit në “Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorçe Petrovit” brenda 7 (shtatë) ditëve nga dita e dërgimit. Kjo do të thotë dita pasuese nga dita e dërgimit, pra në këtë rast, nëse akti i është dërguar Kryetarit të Komunës në datën e miratimit më 17.02.2024, Kryetari i Komunës ishte i detyruar ta publikojë atë brenda 7 ditëve nga 18.02.2024, dhe meqenëse është e diel – ditë jo pune, pra nga e hëna 19.02.2024, si dita e parë e punës, por jo nga dita e dërgimit të aktit të Këshillit.

Gjithashtu, në përputhje me nenin 78s paragrafi 2 i Statutit të Komunës së Gjorçe Petrov, “Gazeta Zyrtare e Komunës Gjorçe Petrov publikohet në ueb faqen e Komunës Gjorçe Petrov”, gjë që është bërë, por jo në ditën e publikimit të vendimit të kontestuar, por pas 4 ditësh nga publikimi i vendimit të kontestuar në “Gazetën Zyrtare të Komunës Gjorçe Petrov”, gjë që nuk është në përputhje me parimin e sundimit të së drejtës.

Për më tepër, iniciativa citon nenin 93 të Ligjit për Planifikim Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 32/20 dhe 11/23).

Sipas pretendimeve në iniciativë, Ligji për Planifikim Urbanistik është publikuar më 10.02.2020, dhe ka hyrë në fuqi më 18.02.2020, përkatësisht ditën e tetë nga dita e publikimit në Gazetën Zyrtare, që do të thotë se afati i fundit për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për lagjen SZ 16 Komuna Gjorçe Petrov, në përputhje me nenin 93 paragrafi 1 të të njëjtit ligj ka qenë më 18.02.2024, përndryshe procedura për miratimin e Planit të Detajuar do të vazhdonte në përputhje me dispozitat e Ligjit për Planifikim Urbanistik.

Duke pasur parasysh faktin se vendimi i kontestuar është publikuar më 17.02.2024, dhe sipas asaj që u tha më sipër, ai ka mundur të publikohet më 18.02.2024, përkatësisht më 19.02.2024 si dita e parë e punës, Vendimi nuk është formalisht dhe juridikisht i vlefshëm as nga ky aspekt, prandaj duhet të anulohet dhe Komuna të zhvillojë procedurë për miratimin e Planit sipas dispozitave të Ligjit për Planifikim Urbanistik.

Iniciativa më pas citon nenet 35 dhe 38 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik.

Sipas pretendimeve në iniciativë, “Plani i Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 nga Komuna e Gjorçe Petrovit iu dërgua Ministrisë së Transportit dhe Lidhjeve katër herë me një kërkesë për pëlqim. Herën e parë më 20.03.2023, dhe kërkesa e fundit është nga 14.02.2023, pas së cilës Ministria dha Pëlqimin mbrenda dy ditëve, më 16.02.2024, dy ditë pas skadimit të vlefshmërisë së Ligjit, megjithëse pëlqimi nuk ishte dhënë më parë për shkak të mosrespektimit, gjë që vë në pikëpyetje ligjshmërinë dhe themelimin e vetë Pëlqimit.”

Për më tepër, Pëlqimi nr. 21-1119/3 i datës 16.02.2024, i lëshuar nga Udhëheqësja e Sektorit të Planifikimit Hapësinor në Ministrinë e Transportit dhe Lidhjeve, Vesna Andrievska, përmban mangësi formale dhe thelbësore. Në përputhje me nenin 88 paragrafi 1 të Ligjit për Procedurën e Përgjithshme Administrative (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 124/15), akti administrativ i lëshuar në formë të shkruar përmban: hyrje, pjesën dispozitive, arsyetim, udhëzim ligjor, nënshkrimin e personit të autorizuar zyrtar dhe vulën. Në përputhje me nenin 88 paragrafi 3 të të njëjtit ligj “Pjesa dispozitive vendos për lëndën e procedurës në tërësi dhe për të gjitha kërkesat e palëve që nuk janë vendosur veçmas gjatë procedurës. Pjesa dispozitive duhet të jetë e shkurtër dhe specifike, dhe kur është e nevojshme mund të ndahet në disa pika”.

Megjithatë, në Pëlqim, pjesa dispozitive nuk është përcaktuar plotësisht, gjë që çon në paqartësi. Konkretisht, dispozitivi thotë se jepet pëlqim për një draft Plani të Detajuar Urbanistik, i cili është përgatitur nga Instituti i Ndërtimtarisë të Maqedonisë SHA Shkup, por nuk specifikohet se kush është miratuesi i atij plani. Pastaj, citohet neni 88 paragrafi 4 i Ligjit për Procedurën e Përgjithshme Administrative.

Gjithashtu thuhet se në kontekstin e mësipërm dhe nga shqyrtimi i dokumentacionit për përgatitjen dhe miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik SZ 16, është e qartë se procedura për përgatitjen dhe miratimin e Planit është zhvilluar në kundërshtim me procedurën e përcaktuar me ligj për miratimin e këtij lloji të planeve.

Sipas pretendimeve në iniciativë, në procedurën për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik, Komuna e Gjorçe Petrovit i është drejtuar Qytetit të Shkupit tre herë me kërkesë për mendim sipas nenit 36 paragrafi 1, përkatësisht: herën e parë me shkresën nr. 26-22/6 të datës 17.02.2021, ndaj së cilës kërkesë Komisioni për Planifikim Urbanistik i Qytetit të Shkupit iu përgjigj me Mendim me vërejtje nr. 13-1449/2 të datës 18.03.2021, herën e dytë me shkresën nr. 26-22/40 të datës 22.09.2021, ndaj së cilës kërkesë Komisioni për Planifikim Urbanistik i Qytetit të Shkupit iu përgjigj me Mendim me vërejtje nr. 13-9042/2 e datës 03.11.2021, herën e tretë me shkresën nr. 27-357/17 të datës 21.12.2022, për të cilën shkresë nuk u dhanë vërejtje për shkak të mungesës së një rezultati pas dy mendimeve të paraqitura më parë.

Në vërejtjet e dhëna nga Komisioni për Planifikim Urbanistik i Qytetit të Shkupit, hartuesi i propozimit të planit, në përputhje me nenin 33 paragrafi (3) të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik, ka qenë i obliguar të veprojë sipas mendimit të ekspertit të Komisionit për Planifikim Urbanistik dhe ta dëzonte atë si të tillë te miratuesi. Komuna nuk paraqiti përgjigje me të cilën pranonte ose refuzonte vërejtjet, as nuk ka vepruar sipas vërejtjeve të dhëna, prandaj ky Plan i Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 u miratua pa një mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit, gjë që shkel nenin 36 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik dhe nenin 15 paragrafi 2 të Ligjit për Qytetin e Shkupit, sipas të cilit “Komuna miraton planet dhe projektet e përmendura në paragrafin 1 pika 1 alineja 3 të këtij neni pasi të ketë marrë më parë një mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit dhe pëlqimin nga organi i administratës shtetërore kompetent për planifikim hapësinor”.

Në iniciativë thuhet se Plani i detajuar urbanistik për lagjen e qytetit SZ 16 i është nënshtruar konsultimit publik dhe prezantimit publik katër herë, fillimisht me një lartësi kati prej P+5+Pk deri në P+9+PK drejt rrugës Aco Shopov, dhe me PDU-në e miratuar për lagjen e qytetit SZ 16, lartësia e katit drejt së njëjtës rrugë u rrit në P+14+Pk, me një lartësi prej 48.5 metrash. Për atë lartësi kati, Qyteti i Shkupit dha vërejtje me me Mendi me komente nr. 13-9042/2 nga 03.11.2021, me qëllim që të “korrigjohet planifikimi i blloqeve me kate përgjatë rrugës Aco Shopov, katet dhe lartësia të harmonizohen me Planin e Detajuar Urbanistik fqinj Gradska Çetvrt SZ 18, gjë që do të ishte në përputhje me nenin 47 të Kushteve të Përgjithshme dhe të Veçanta për Zhvillimin Hapësinor të PPU-së së Qytetit të Shkupit, i cili thotë se interesi publik duhet të respektohet përmes rregullave për mbrojtje dhe shpëtim, duke përcaktuar lartësinë në korrelacion me gjatësinë e shembjes” dhe “lartësitë duhet të jenë të niveluara dhe të harmonizuara në mënyrë të barabartë gjatë formimit të unazave, pa ndonjë devijim të veçantë në mënyrë që të mos prishet pamja dhe siluetat e rrugëve në çdo lagje”. Neni 150 i PPU-së së Qytetit të Shkupit thotë se në dokumentacionin urbanistik të nivelit më të ulët, në kushtet e ndërtimit, është e detyrueshme të lejohet një distancë nga ndërtesa më e afërt deri te rrjeti rrugor prej të paktën gjysmës së lartësisë së ndërtesës (L=H/2), pra brenda kufijve që, gjatë prishjes së ndërtesave, të lejojnë kalimin e rrugëve të trafikut në të cilat ato janë vendosur. Kjo do të thotë se për ndërtesat me P+14+Pk që janë 48.5 metra të larta, duhet të ketë një distancë nga rruga e trafikut prej të paktën 24 metrash, dhe me PPU-në e miratuar për Lagjen e Qytetit SZ 16 është një distancë prej vetëm 7 metrash, e cila, përveçse është në kundërshtim me PPU-në, paraqet edhe një rrezik sigurie dhe mundësinë e një katastrofe me përmasa të paimagjinueshme.

Sipas pretendimeve në iniciativë, në këtë mënyrë, me dy mendime negative të marra më parë nga Qyteti i Shkupit, plani hyn në Ministrinë e Transportit dhe Lidhjeve më 20.03.2023, nga ku është kthyer në Komunën e Gjorçe Petrovit me një shënim për të siguruar një mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit, aq më tepër që gjatë asaj periudhe Komuna nuk është përgjigjur në asnjë vërejtje nga Qyteti i Shkupit. Përveç kësaj, në kundërshtim me të gjitha rregulloret ligjore, Komuna, përmes sistemit e-urbanizëm, ka dërguar Përgjigje për vërejtjet nga Qyteti i Shkupit, e cila nuk është marrë në konsideratë, përkatësisht është përgjigjur me formulimin “Vërejtja nuk pranohet”. Qyteti i Shkupit nuk ka pasur mundësi të sqarohet për këtë gjë, pasi Plani është tashmë në procedurë në Ministrinë e Transportit dhe Lidhjeve. Për këtë arsye, Qyteti i Shkupit, me një shkresë të datës 27.11.2023, i drejtohet Komunës së Gjorçe Petrov dhe Ministrisë së Transportit dhe Lidhjeve, duke kërkuar informacion mbi statusin e Planit në procedurën e miratimit dhe duke kërkuar që Plani t’i dërgohet Qytetit të Shkupit për verifikimin e përputhshmërisë së tij me PPU-në e Qytetit të Shkupit dhe marrjen e një mendimi pozitiv, megjithatë, nuk është ndërmarrë asnjë veprim nga të dy institucionet.

Në nismë thuhet më tej se Komuna e Gjorçe Petrovit i ka paraqitur Ministrisë së Kulturës për miratim ose prononcim një plan të detajuar krejtësisht të ndryshëm nga ai që fillimisht ishte paraqitur për mendim, që do të thotë se PDU-ja e miratuar nga Këshilli i Komunës së Gjorçe Petrovit nuk ka marrë një mendim të duhur ligjor për planin, dhe e njëjta gjë është bërë edhe me mendimet e institucioneve të tjera. Në përputhje me Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik, mendimet e Ministrisë së Kulturës, Ministrisë së Mjedisit Jetësor dhe Qytetit të Shkupit janë elementë detyrues para se drafti përfundimtar i planit të detajuar urbanistik t’i paraqitet Ministrisë së Transportit dhe Lidhjeve. Pa mendime të tilla, Ministria nuk është dashur të kishte dhënë miratimin e saj dhe Këshilli i Komunës nuk duheshte të guxonte të votonte. Kjo mund të shihet edhe nga dokumentacioni i lartpërmendur në bazë të të cilit Ministria e ka miratuar Pëlqimin, ku renditen mendimet nga institucionet me data para mbajtjes së debateve publike.

Si i tillë, duke shpërfillur procedurën e përcaktuar me ligj, me mendime dhe njoftime me data të ndryshme për lloje të ndryshme të propozim planeve dhe pa marrë një mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit, i cili është i detyrueshëm me ligj, prpozimi përfundimtar i Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 merr Miratimin nga Ministria e Transportit dhe Lidhjeve më 16.02.2024, kështu që të nesërmen, më 17.02.2024 (e shtunë), plani votohet në një mbledhje të jashtëzakonshme të Këshillit të Komunës së Gjorçe Petrov, pa marrë një mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit.

Në iniciativë thuhet se Ministria e Transportit dhe Lidhjeve ka dhënë pëlqimin e saj për prpozimin përfundimtar të Planit të Detajuar Urbanistik bazuar në mendime të vjetra dhe të pavlefshme, të cilat nuk janë në fuqi që nga data 16.02.2024, pasi dispozitat e Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik përcaktojnë se asnjë pëlqim i marrë për planet e detajuara urbanistike të propozuara më parë nuk është i vlefshëm nëse drafti i planit me vërejtjet e pranuara nga anketa publike ka pësuar ndryshime të rëndësishme (ndryshim i kufirit të fushëveprimit urban, ndryshim i vijës rregulluese dhe ndryshim i destinimit të tokës), në të cilin rast kryhet përsëri një prezantim publik dhe anketë publike.

Në këtë mënyrë, përcaktohet qartë natyra e mendimit nga neni 36, paragrafi 1 i Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik , respektivisht se mendimi duhet të jetë pozitiv në mënyrë që plani t’i dërgohet këshillit komunal për miratim. Pa një mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit, procedura për miratimin e planit duhej të ndalej, derisa të tejkaloheshin dallimet midis PDU-së dhe Planit të Përgjithshëm Urbanistik të Qytetit të Shkupit. Situata e dy opinioneve negative nga Qyteti i Shkupit do të thotë që plani nuk është në përputhje me Planin e Përgjithshëm Urbanistik të Qytetit të Shkupit 2012-2022, gjë që shkel Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik, në kuptimin që plani i detajuar duhet të jetë në përputhje me Planin e Përgjithshëm Urbanistik. Në vend të kësaj, Kryetari i Komunës, duke anashkaluar Qytetin, e ka dërguar planin si përfundimtar për miratim në Ministrinë e Transportit dhe Lidhjeve, për të cilin plan Ministria ka dhënë pëlqim.

Në iniciativë gjithashtu theksohet një shkelje tjetër e nenit 15 të Ligjit për Qytetin e Shkupit, i cili ka të bëjë me procedurën për miratimin e planit të detajuar urbanistik. Konkretisht, komuna i miraton planet dhe projektet e përmendura në paragrafin 1, pika 1, alineja 3 e nenit 15 pasi paraprakisht të ketë marrë mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit dhe pëlqim nga organi i administratës shtetërore përgjegjës për planifikimin hapësinor, që do të thotë se këto dy dokumente janë të ndërlidhura reciprokisht, pra janë kumulative.

Parashtruesja propozon që Gjykata Kushtetuese të inicojë procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit të kontestuar për Miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 Komuna Gjorçe Petrov, Shkup dhe ta anulojë ose shfuqizojë atë.

Parashtruesi i kërkesës, në përputhje me nenin 33 të Rregullores së Punës së Gjykatës Kushtetuese, propozon që Gjykata të caktojë një debat publik, në të cilën do t’i ftojë parashtruesit, si dhe përfaqësuesit e Komunës Gjorçe Petrov, si dhe persona të tjerë që konsideron se do të kontribuonin në themelimin e pretendimeve në këtë iniciativë.

Në fund të iniciativës, parashtruesi, në përputhje me nenin 27 të Rregullores së Punës së Gjykatës Kushtetuese, propozon që Gjykata të marrë vendim për ndalimin e zbatimit të Vendimit të kontestuar për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për distriktin e qytetit SZ 16 Komuna e Gjorçe Petrovit, me qëllim parandalimin e pasojave të vështira për t’u eliminuar që mund të rrjedhin nga zbatimi i tij.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se Këshilli i Komunës së Gjorçe Petrov, në mbledhjen e dytë të jashtëzakonshme të mbajtur më 17.02.2024, miratoi Vendimin për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 Komuna Gjorçe Petrov, Shkup. Bazat për miratimin e Vendimit janë nenet 36 dhe 62 të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 5/2002), neni 39 paragrafi 1 i Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 199/14, 44/15, 193/15, 31/16, 163/16, 64/18 dhe 168/18) dhe neni 16 paragrafi 1 pika 14 e Statutit të Komunës Gjorçe Petrov, teksti i rishikuar “Gazeta Zyrtare e Komunës së Gjorçe Petrov” nr. 8/23.

Vendimi i kontestuar përmban 4 nene.

Në nenin 1 përcaktohet se miratohet një Plan i detajuar urbanistik për lagjen e qytetit SZ 16 Komuna e Gjorçe Petrovit, Shkup, në përputhje me Planin e Përgjithshëm Urbanistik të Qytetit të Shkupit 2012-2022, të miratuar me Vendimin nr. 07-5068/1 të datës 03.12.2012 dhe Planin Rregullues të PPU-së së Qytetit të Shkupit për lagjen SZ 16 2019-2022, të miratuar me Vendimin nr. 07-975/1 të datës 29.01.2020, Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 199/2014, 44/2015, 193/2015, 31/2016, 163/2016, 64/2018 dhe 168/2018) dhe rregulloret e specifikuara në këtë nen.

Neni 2 i këtij vendimi përcakton sipërfaqen e fushëveprimit të planifikimit, e cila është 47.389 ha.

Me nenin 3 të këtij vendimi përcakton se Plani i detajuar urbanistik përfundimtar për zonën e qytetit SZ 16, Komuna Gjorçe Petrov, Shkup është përgatitur në formë elektronike në procedurat e zhvilluara përmes sistemit informativ e-Urbanizëm, me “PDU-në (2014-2019)” bazë, nga Instituti i Inxhinierisë Civile të Maqedonisë SHA Shkup – Dokumentacioni i planifikimit është i datës Janar 2024 me numër teknik 373-07-13.

Neni 4 përcakton se ky vendim hyn në fuqi në ditën e miratimit të tij dhe do të publikohet në “Gazetën Zyrtare të Komunës Gjorçe Petrov”.

Vendimi u miratua nga Këshilli i Komunës Gjorçe Petrov, me nr. 02-386/4 të datës 17.02.2024 dhe u publikua në “Gazetën Zyrtare të Komunës Gjorçe Petrov” nr. 3 më 17.02.2024.

III

Në pajtim me nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 e Kushtetutës, sundimi i së drejtës është një vlerë themelore e rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Neni 51 i Kushtetutës përcakton se në Republikën e Maqedonisë së Veriut, ligjet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën, dhe të gjitha rregullat tjera me Kushtetutën dhe ligjin. Secili është i detyruar të respektojë Kushtetutën dhe ligjet.

Sipas nenit 52 të Kushtetutës, ligjet dhe rregullat tjera publikohen para se të hyjnë në fuqi. Ligjet dhe rregullat tjera publikohen në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut” jo më vonë se shtatë ditë nga dita e miratimit të tyre. Ligjet hyjnë në fuqi jo më herët se dita e tetë nga dita e publikimit, dhe me përjashtim, siç përcaktohet nga Kuvendi, në ditën e publikimit. Ligjet dhe rregullat tjera nuk mund të kenë fuqi prapavepruese, përveç me përjashtim, në rastet kur është më e favorshme për qytetarët.

Sipas nenit 110, paragrafët 1 dhe 2 të Kushtetutës, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën, si dhe për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe me ligjet.

Neni 62, paragrafi 1 i Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 5/2002) përcakton se gjatë kryerjes së detyrave në kompetencën e tij, Këshilli miraton rregullore, përkatësisht: statut, programe, plane, vendime dhe rregulla të tjera të përcaktuara me ligj dhe paragrafi 5 i të njëjtit nen parashikon që rregullat nga paragrafi 1 i këtij neni hyjnë në fuqi në ditën e tetë nga dita e publikimit, përveç nëse përcaktohet ndryshe me statut.

Neni 16, paragrafi 1, pika 14 e Statutit të Komunës Gjorçe Petrov (“Gazeta Zyrtare e Komunës Gjorçe Petrov” nr. 8/23) thotë se Këshilli miraton plane të detajuara urbanistike dhe dokumentacion urbanistik.

Sipas nenit 78s paragrafi 1 të Statutit të Komunës së Gjorçe Petrovit, “Kryetari i Komunës është i detyruar që, brenda 7 (shtatë) ditëve nga data e dërgimit të akteve të Këshillit, t’i publikojë ato në Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorçe Petrovit”, dhe sipas paragrafit 2 të të njëjtit nen, “Gazeta Zyrtare e Komunës së Gjorçe Petrovit publikohet në ueb faqen e Komunës së Gjorçe Petrovit dhe u dërgohet të gjitha institucioneve dhe bashkësive urbane dhe lokale në Komunën e Gjorçe Petrovit”.

Neni 79 paragrafi 1 i Statutit thotë se rregulloret e Këshillit hyjnë në fuqi në ditën e tetë nga data e publikimit në “Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorçe Petrovit”, dhe me përjashtim të përcaktuar nga Këshilli, më së shpejti në ditën e publikimit.

Në rastin konkret, Këshilli i Komunës së Gjorçe Petrovit, në përputhje me nenin 36 dhe nenin 62 të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 5/02), nenin 39 paragrafi 1 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 199/14, 44/15, 193/15, 31/16, 163/16, 64/18 dhe 168/18) dhe nenin 16 paragrafi 1 pika 14 të Statutit të Komunës së Gjorçe Petrovit, në mbledhjen e dytë të jashtëzakonshme të mbajtur më 17.02.2024, miratoi Vendimin e kontestuar për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për lagjen e qytetit SZ 16, Komuna e Gjorçe Petrovit-Shkup.

Nga analiza e pretendimeve në iniciativë, konkludohet se kontestohet kushtetutshmëria dhe ligjshmëria e Vendimit për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 Komuna Gjorce Petrov, Shkup nr. 02-386/2 e datës 17.02.2024, botuar në “Gazetën Zyrtare të Komunës së Gjorce Petrov” nr. 3/24 në të njëjtën ditë, më 17.02.2024.

Sipas pretendimeve në iniciativë, Gjykata konstaton se parashtruesja e iniciativës e konteston në mënyrë të pabazuar Vendimin nga aspekti ligjor dhe material si të paligjshëm dhe jokushtetues, sepse pretendimet në iniciativë me të cilat kontestohet neni 4 i vendimit të kontestuar nuk përbëjnë bazë për inicimin e procedurës kundër vendimit të kontestuar. Vendimi përmban një dispozitë që është në përputhje me nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 dhe nenin 52 të Kushtetutës, me nenin 62, paragrafi 5 të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale dhe me nenin 79, paragrafi 1 të Statutit të Komunës Gjorce Petrov.

Me dispozitën përfundimtare të formuluar në këtë mënyrë të nenit 4 të vendimit të kontestuar, Gjykata përcaktoi se parimi i sundimit të së drejtës dhe parimi i vetëqeverisjes lokale, siç thuhet në pretendimet e iniciativës, nuk shkelen. Kjo për shkak se në rastin konkret dita e miratimit të Vendimit dhe dita e publikimit të tij përputhen, gjë që sipas nenit 79, paragrafi 1 të Statutit parashikohet si një mundësi me përjashtim që e përcakton Këshilli që rregulloret e Këshillit të mund të hyjnë në fuqi më herët që është e mundur me ditën e publikimit.

Lidhur me pretendimet për pëlqimin e dhënë nga Ministria e Transportit dhe Lidhjeve, Gjykata nuk vlerëson përmbajtjen e tij, por vetëm vlerëson nëse është ndërmarrë si veprim në procedurën për miratimin e planit urbanistik, gjë që në këtë rast është e pakontestueshme.

Gjykata konstaton se pretendimet e iniciativës se, pa respektuar procedurën e përcaktuar me ligj dhe pa marrë mendim pozitiv nga Qyteti i Shkupit, i cili është i detyrueshëm me ligj, propozimi përfundimtar i Planit të detajuar urbanistik për lagjen e qytetit SZ 16 merr Pëlqim nga Ministria e Transportit dhe Lidhjeve më 16.02.2024, janë të pabazuara, sepse në përputhje me nenin 36 paragrafi 4 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik, pas një kërkese për mendim mbi planin përfundimtar të një plani të detajuar urbanistik, Qyteti i Shkupit është i detyruar të përgjigjet brenda pesë ditë pune nga marrja e kërkesës, në formë elektronike përmes sistemit informativ e-urbanism për të dhënë një mendim, përndryshe do të konsiderohet se nuk ka vërejtje dhe se është dhënë një mendim pozitiv, me ç’rast çdo dëm i ardhshëm i shkaktuar për shkak të mosveprimit do të mbulohet nga organi që nuk ka vepruar sipas kërkesës.

Gjithashtu, pretendimet në iniciativë se vendimi i kontestuar është miratuar në kundërshtim me nenin 45 paragrafi 2 të Ligjit për Procedurën e Përgjithshme Administrative, i cili parashikon llogaritjen e afateve, përkatësisht kur afati përcaktohet në ditë, dita e ngjarjes nga e cila duhet të llogaritet kohëzgjatja e afatit nuk llogaritet në afat, janë të parëndësishme për rastin konkret sepse Ligji për Procedurën e Përgjithshme Administrative rregullon procedurën për veprim dhe miratimin e akteve individuale administrative në lidhje me punët dhe veprimet administrative. Konkretisht, Ligji për Procedurën e Përgjithshme Administrative nuk zbatohet për procedurat për miratimin e planeve urbanistike si akte të përgjithshme.

Në kontekstin e mësipërm, nga shqyrtimi i dokumentacionit të marrë në procedurën e mëparshme dhe nga analiza e të gjitha argumenteve për pretendimet e tjera të paraqitura në iniciativë, Gjykata vlerësoi se janë të pabazuara nga shkaku se përgatitja dhe procedura për miratimin e Planit të Detajuar Urbanistik për Lagjen e Qytetit SZ 16 Komuna e Gjorçe Petrovit, është kryer në përputhje me procedurën e përcaktuar me ligj për miratimin e planit të detajuar urbanisti.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata, vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski