У.бр.11/2025 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.11/2025
Скопје, 18.06.2025 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија, член 38 алинеја 1 и член 73 и од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 115/2024), на седницата одржана на 18 јуни 2025 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

1. НЕ СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста на член 23-а став 5 во делот „Критериумите“ од Законот за спортот („Службен весник на Република Македонија“ бр.29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024, 170/2024 и 59/2025).

2. СЕ ОТФРЛА иницијативата за оценување на уставноста на член 23-а став 1 во делот „Законот за игри на среќа“ од Законот означен во точката 1 од ова решение.

Образложение

Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија, поднесе иницијатива за оценување на уставноста на член 23-а став 1 во делот „Законот за игри на среќа“ и став 5 во делот „Критериумите“ од Законот за спортот („Службен весник на Република Македонија“ бр. 29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024, 170/2024 и 59/2025).

Во иницијативата се цитираат одредбите на став 1, став 2 алинеи 3 и 6 и ставови 4 и 5 од членот 23-а од Законот за спортот и се наведува дека во правниот промет на Република Северна Македонија постои пропис под називот „Закон за игрите на среќа и забавните игри“ објавен во „Службен весник на Република Северна Македонија“ заедно со неговите измени и дополнувања.

Според подносителот, кога една норма упатува на примена на друга норма или една норма упатува на примена на други норми или пак дури и на закон во целина, неминовно е нормата кон која се упатува или законот кон чија примена се упатува, да се дел од правниот промет, како не би дошло до забуна во практикувањето на правото и нејзината примена од оние што ја креирале и на оние на кои се однесува или кои треба да ја применат. Во конкретниот случај, подносителот смета дека со оспорениот дел „Законот за игри на среќа“ од член 23-а став 1 од Законот за спортот, се упатува на примена на пропис којшто не постои во правниот промет на Република Северна Македонија што може да доведе до забуна во примената на самата норма и не е во согласност со начелото на владеење на правото пропишано со Уставот.

Во однос на оспорениот дел „Критериумите“ од член 23-а став 5 од Законот за спортот, подносителот смета дека доколку станува збор за позитивна импликација на одредена група луѓе – во конкретниот случај спортисти, од конкретна област од општествениот живот – спортот, во тој случај потребно е критериумите за тоа што се подразбира под „врвен тренер“ односно „врвен активен спортист“ да се пропишуваат со закон, а не со подзаконски акт.

Ова од причини што, според подносителот, со подзаконскиот акт, при општа определба во Законот како „критериуми“ без попрецизно да се определат истите со самиот закон, со подзаконскиот акт може арбитрарно да се определуваат „критериумите“, за тоа што се подразбира под „врвен тренер“ односно „врвен активен спортист“ без притоа да постои каква било основа во Законот, што не е во согласност со правната сигурност како дел од начелото на владеење на правото што подразбира дека во правниот промет треба да има јасни, прецизни норми кои нема да остават можност арбитрарно да се толкуваат или на основа на истите, арбитрарно да се постапува.

Понатаму, во иницијативата се наведува дека се воспоставува нееднаквост од причини што, од содржината на член 24 став 1 од Законот за спортот, неспорно произлегува јасната и недвосмислена определба на законодавецот да ги пропише со закон критериумите распределба на средства за програмите, а не тоа да се дозволи со подзаконски акт како што е со оспорениот дел „Критериумите“ од член 23-а став 5 од Законот за спортот.

Согласно наведеното, подносителот бара, Судот да поведе постапка за оценување на уставноста на оспорените делови на член 23-а ставови 1 и 5 од Законот за спортот и истите да ги укине како спротивни на Уставот.

На седницата Судот утврди дека во член 23-а став 1 од Законот за спортот („Службен весник на Република Македонија“ бр. 29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024, 170/2024 и 59/2025) е уредено дека надоместоците за спорт утврдени во членовите 79 став (2) и 94 став (2) од Законот за игри на среќа се уплатуваат на посебна наменска сметка на националните спортски федерации и на спортските клубови, а според став 5 на овој член од Законот, критериумите за определување на врвен тренер, односно врвен активен спортист поблиску се уредуваат со подзаконски акт кој го донесува функционерот кој раководи со органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот.

III

Владеењето на правото е една од темелните вредности на уставниот поредок на Република Северна Македонија, предвидена во член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот на Република Северна Македонија.

Во Република Северна Македонија, согласно со член 51 став 1 од Уставот, законите мораат да бидат во согласност со Уставот, а сите други прописи со Уставот и со закон. Според ставот 2 од истиот член, секој е должен да ги почитува Уставот и законите.

Владата на Република Северна Македонија, согласно со член 91 алинеја 5 од Уставот, донесува уредби и други прописи за извршување на законите.

Според член 96 од Уставот, органите на државната управа работите од својата надлежност ги вршат самостојно врз основа и во рамки на Уставот и законите и за својата работа се одговорни на Владата.

Уставниот суд на Република Северна Македонија одлучува за согласноста на законите со Уставот согласно со член 110 алинеја 1 од Уставот.

Согласно со член 38 став 1 од Актот на Уставниот суд, Судот ќе ја отфрли иницијативата ако не е надлежен да одлучува за барањето.

Co Законот за спортот („Службен весник на Република Македонија“ бр.29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/ 2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/ 2024 и 170/2024) се уредуваат условите и начинот на вршењето на дејноста спорт заради остварување на јавниот интерес во спортот во надлежност на Република Македонија, општините, општините во Градот Скопје и Градот Скопје, стопанисувањето со објектите за спорт во сопственост на Република Македонија, општините, општините во Градот Скопје и Градот Скопје, како и други прашања од значење за спортот.

Согласно со оспорениот член 23-а став 1 од Законот, надоместоците за спорт утврдени во членовите 79 став (2) и 94 став (2) од Законот за игри на среќа се уплатуваат на посебна наменска сметка на националните спортски федерации и на спортските клубови.

Во ставот 4 на членот 23-а, е уредено дека врвен тренер од став 2 алинеја 3 на членот 23-а, односно врвен активен спортист од ставот 2 алинеја 6 на овој член е тренер, односно спортист кој исполнува критериуми особено во поглед на број на освоени титули во домашно првенство и најдобри домашни и меѓународни резултати во соодветниот спорт.

Според оспорениот став 5 од овој член, критериумите за определување на врвен тренер, односно врвен активен спортист поблиску се уредуваат со подзаконски акт кој го донесува функционерот кој раководи со органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот.

Во член 24 од Законот за спортот, се дадени сите критериуми врз основа на кои органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот утврдува распределба на средства од програмите од членот 23 став 5 од овој закон.

Со иницијативата се оспорува делот „Законот за игри на среќа“ на член 23-а став 1 од Законот, според кој „Надоместоците за спорт утврдени во членовите 79 став (2) и 94 став (2) од Законот за игри на среќа се уплатуваат на посебна наменска сметка на националните спортски федерации и на спортските клубови“ со наводи дека оспорениот дел „Законот за игри на среќа“ упатува на примена на пропис којшто не постои во правниот промет на Република Северна Македонија, со што се доведува до забуна во примената на самата норма и не е во согласност со начелото на владеење на правото.

Во конкретниот случај, во оспорената одредба од член 23-а став 1 од Законот, станува збор за очигледна техничка грешка, затоа што погрешно се повикува на „Закон за игрите на среќа“ наместо на точниот назив Законот за игрите на среќа и за забавните игри. Поради тоа, Судот оцени дека во оспорената законска одредба јасна е интенцијата и упатувањето на сега важечкиот закон, која грешка според Судот, не е од влијание во однос на правната сигурност на граѓаните, односно не може да предизвика забуна во однос на правилна примена на одредбите од предметниот закон.

Во суштина, наводите во предметната иницијатива, во однос на оспорениот дел од член 23-а став 1, не се однесуваат на содржината на одредбата, којашто единствено може да биде предмет на уставно-судска оцена на согласноста со Уставот, туку се оспорува поради сторен номотехнички пропуст на законодавецот, односно поради погрешно повикување на „Законот за игри на среќа“ наместо на точниот назив – Законот за игрите на среќа и за забавните игри.

Имајќи ги предвид утврдените надлежности на Уставниот суд во член 110 од Уставот на Република Северна Македонија, Судот оцени дека иницијативата треба да се отфрли во овој дел, согласно член 38 алинеја 1 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, со оглед на тоа дека наводите се сведуваат на барање за постапување на овој суд што е во надлежност на законодавецот којшто ги креира, изменува и дополнува законите што ги донесува, а преку истото се врши и исправка на номотехничките пропусти.

Со иницијативата се оспорува и делот „Критериумите“ од член 23-а став 5 од Законот за спортот, со наводи дека критериуми за тоа што се подразбира под „врвен тренер“ односно „врвен активен спортист“ треба да бидат пропишани со закон, а не со подзаконски акт. Ова од причина што, според подносителот, во Законот постои само општа определба за „критериуми“ без попрецизно да се определат истите во самиот закон што доведува до арбитрарно определување на критериумите во подзаконски акт и нивно арбитрарно толкување, што е спротивно на начелото на владеењето на правото, а со тоа и на правната сигурност како негов составен дел.

Во член 23-а став 4 од Законот за спортот, се дадени основните критериуми за определување врвен тренер, односно врвен активен спортист, а согласно оспорениот став 5 на член 23-а од Законот, критериумите за определување врвен тренер, односно врвен активен спортист поблиску се уредуваат со подзаконски акт кој го донесува функционерот кој раководи со органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот.

Во Законот за организација и работа на органите на државната управа („Службен весник на Република Македонија“ бр. 58/2000, 44/2002, 82/2008, 167/2010, 51/2011 и „Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 96/2019, 110/2019 и 121/2024), во член 55 став 1 е уредено дека министерот донесува правилници, наредби, упатства, планови, програми, решенија и други видови акти за извршување на законите и други прописи, кога за тоа е овластен со закон. Во ставот 2 е пропишано дека директорот на самостојниот орган на државната управа, односно управната организација донесува правилници, решенија, наредби, упатства, планови, програми и други видови акти за извршување на законите и други прописи, кога за тоа е овластен со закон.

Во член 56 од овој закон е пропишано дека со правилник се утврдуваат и се разработуваат одделни одредби на законите и други прописи заради нивно извршување (став 1); со наредба се наредува или забранува постапување во определена ситуација која има општо значење за извршување на законите и други прописи (став 2); со упатство се пропишува начинот на постапување во извршувањето на одделни одредби на законите и други прописи (став 3); со план и програма се утврдуваат и се разработуваат одделни прашања за извршување на законите и други прописи за кои е потребно утврдување на рокови и динамика на нивно извршување (став 4).

Од изнесените законски одредби, произлегува дека основните критериуми за врвен тренер, односно за врвен активен спортист се утврдени со закон, а притоа се дава можност со подзаконски акт да се доразработат основните критериуми определени со Законот за спортот.

Оттука, имајќи ја предвид содржината на наведените уставни и законски одредби, Судот оцени дека функционерот кој раководи со органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот има овластување поблиску да ги уреди критериумите за определување на врвен тренер, односно врвен активен спортист со подзаконски акт, како што е предвидено во оспорената одредба на член 23-а став 5 од Законот за спортот, поради што не може да се доведе под сомнение по однос на согласноста со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот.

Ова од причина што од анализата на горецитираните законски одредби, произлегува дека законодавецот дава рамка, односно општи критериуми за тоа што се подразбира под „врвен тренер“ односно „врвен активен спортист“ и дава овластување на функционерот којшто раководи со органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот да донесе конкретен подзаконски акт што е во функција на операционализација на одредбите на Законот за спортот.

Имено, од содржината на одредбата на член 23-а став 4 од Законот, јасно произлегува дека врвен тренер односно врвен активен спортист може да биде само лице кое има освоено титули во домашното првенство и кое има остварено најдобри домашни и меѓународни резултати во соодветниот спорт, така што со подзаконскиот акт функционерот кој раководи со органот на државната управа надлежен за работите од областа на спортот, евентуално поблиску би го прецизирал бројот на освоените титули и на остварените резултати на домашно и меѓународно ниво, како што впрочем произлегува и од формулацијата на наведената законска одредба („критериуми особено во поглед на број….“).

Во однос на наводите во иницијативата дека се создава нееднаквост меѓу содржината на член 24 став 1 од Законот за спортот од која произлегува јасната и недвосмислена определба на законодавецот да ги пропише со закон критериумите: распределба на средства за програмите, во однос на содржината на член 23-а став 5 во делот „Критериумите“ во кој се дозволува критериумите да се уредат со подзаконски акт, Судот оцени дека се неосновани.

Имено, дали законодавецот ќе се одлучи одредени критериуми да ги пропише со закон или поблиску ќе бидат уредени со подзаконски акт согласно закон, е прашање на целисходност за која одлучува законодавецот, a не е прашање коешто може да се оценува од уставно-правен аспект.

Врз основа на сето горенаведено, Судот оцени дека не може да се дoведе под сoмнеж согласноста на член 23-а став 1 во делот „Законот за игри на среќа“ и став 5 во делот „Критериумите“ од Законот за спортот со правната сигурност на граѓаните, како елемент на владеење на правото уредено во член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот.

Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

* * *

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.11/2025
Shkup, 18.06.2025

Gjykata Kushtetue e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr. Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, dr. Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr. Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, nenit 38 alineja 1 dhe nenit 73 dhe të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut („Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut“ nr.115/2024), në mbledhjen e mbajtur më 18 qershor 2025, miratoi

A K T V E N D I M

1. NUK INICOHET procedura për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 23-a paragrafi 5 në seksionin “Kriteret” të Ligjit për Sportin (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024, 170/2024 dhe 59/2025).

2. HIDHET POSHTË iniciativa për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 23-a paragrafi 1 në pjesën “Ligji për lojërat e fatit” të Ligjit të shënuar në pikën 1 të këtij aktvendimi.

Arsyetim

Igorço Toçev nga Shkupi, në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, parashtroi iniciativë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 23-a paragrafi 1 në pjesën “Ligji për lojërat e fatit” dhe paragrafit 5 në pjesën “Kriteret” të Ligjit për sportin (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024, 170/2024 dhe 59/2025).

Iniciativa citon dispozitat e paragrafit 1, paragrafit 2, alinetë 3 dhe 6 dhe paragrafëve 4 dhe 5 të nenit 23-a të Ligjit për sportin dhe thekson se në qarkullimin ligjor të Republikës së Maqedonisë së Veriut ekziston një rregullore me titullin “Ligji për lojërat e fatit dhe lojërat argëtuese” botuar në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë së Veriut” së bashku me ndryshimet dhe plotësimet e tij.

Sipas parashtruesit, kur një normë i referohet zbatimit të një norme tjetër ose një normë i referohet zbatimit të normave të tjera ose edhe një ligji në tërësi, është e pashmangshme që norma të cilës i referohet ose ligji të cilit zbatim i referohet, të jetë pjesë e qarkullimit ligjor, në mënyrë që të mos shkaktojë konfuzion në praktikën e ligjit dhe zbatimin e tij nga ata që e krijuan atë dhe ata për të cilët zbatohet ose që duhet ta zbatojnë atë. Në rastin konkret, parashtruesi konsideron se neni i kontestuar “Ligji për lojërat e fatit” i nenit 23-a, paragrafi 1 të Ligjit për sportin, i referohet zbatimit të një rregulloreje që nuk ekziston në sistemin juridik të Republikës së Maqedonisë së Veriut, gjë që mund të çojë në konfuzion në zbatimin e vetë normës dhe nuk është në përputhje me parimin e sundimit të së drejtës të përcaktuar me Kushtetutë.

Lidhur me nenin e kontestuar “Kriteret” e nenit 23-a, paragrafi 5 të Ligjit për sportin, parashtruesi konsideron se nëse bëhet fjalë për një implikim pozitiv të një grupi të caktuar njerëzish – në këtë rast sportistë, nga një fushë specifike e jetës shoqërore – sporti, në atë rast është e nevojshme që kriteret për atë që nënkuptohet me “trajner i nivelit të lartë” ose “sportist aktiv i nivelit të lartë” të përcaktohen me ligj, dhe jo me akt nënligjor.

Kjo ndodh sepse, sipas parashtruesit, me aktin nënligjor, në një përcaktim të përgjithshëm në Ligj si “kritere” pa i përcaktuar ato më saktë në vetë ligjin, akti nënligjor mund të përcaktojë në mënyrë arbitrare “kriteret” për atë që nënkuptohet me “trajner i nivelit të lartë” ose “sportist aktiv i nivelit të lartë” pa pasur asnjë bazë në Ligj, gjë që nuk është në përputhje me sigurinë juridike si pjesë e parimit të sundimit të së drejtës, që nënkupton se në transaksionet juridike duhet të ketë norma të qarta dhe precize që nuk do të lënë hapësirë për interpretim arbitrar ose veprim arbitrar bazuar në to.

Për më tepër, në iniciativë thuhet se vendoset pabarazia për arsyet se, nga përmbajtja e nenit 24, paragrafi 1 i Ligjit për sportin, ekziston padyshim një përcaktim i qartë dhe i padyshimtë i ligjvënësit për të përcaktuar me ligj kriteret për ndarjen e fondeve për programet dhe për të mos e lejuar këtë me një akt nënligjor siç është rasti me pjesën e kontestuar “Kriteret” të nenit 23-a, paragrafi 5 i Ligjit për Sportin.

Në përputhje me sa më sipër, parashtruesi kërkon që Gjykata të inicojë një procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së pjesëve të kontestuara të nenit 23-a, paragrafët 1 dhe 5 të Ligjit për sportin dhe t’i shfuqizojë ato si në kundërshtim me Kushtetutën.

Në seancë, Gjykata përcaktoi se në nenin 23-a paragrafi 1 të Ligjit për sport (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024, 170/2024 dhe 59/2025) rregullohet që kompensimet për sport të përcaktuara në nenet 79 paragrafi (2) dhe 94 paragrafi (2) të Ligjit për lojërat e fatit të paguhen në një llogari me qëllim të veçantë të federatave dhe klubeve sportive kombëtare, dhe sipas paragrafit 5 të këtij neni të Ligjit, kriteret për përcaktimin e një trajneri të nivelit të lartë, pra një atleti aktiv të nivelit të lartë, rregullohen më hollësisht me një akt nënligjor të miratuar nga personi në funksion që drejton organin e administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit.

III

Sundimi i së drejtës është një nga vlerat themelore të rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut, e parashikuar në nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut.

Në Republikën e Maqedonisë së Veriut, në përputhje me nenin 51, paragrafi 1 të Kushtetutës, ligjet duhet të jenë në përputhje me Kushtetutën, dhe të gjitha rregullat tjera me Kushtetutën dhe me ligjin. Sipas paragrafit 2 të të njëjtit nen, të gjithë janë të detyruar të respektojnë Kushtetutën dhe ligjet.

Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përputhje me nenin 91, alineja 5 e Kushtetutës, miraton dekrete dhe rregulla të tjera për zbatimin e ligjeve.

Sipas nenit 96 të Kushtetutës, organet e administratës shtetërore i kryejnë punët në kompetencën e tyre në mënyrë të pavarur në bazë dhe brenda kornizës së Kushtetutës dhe ligjeve dhe i përgjigjen Qeverisë për punën e tyre.

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën në përputhje me nenin 110, alineja 1 të Kushtetutës.

Në pajtim me nenin 38, paragrafi 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese, Gjykata e hedh poshtë iniciativën nëse nuk është kompetente për të vendosur mbi kërkesën.

Me Ligjin për sportin (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 29/2002, 66/2004, 83/2005, 81/2008, 18/2011, 51/2011, 64/2012, 148/2013, 187/2013, 42/2014, 138/2014, 177/2014, 72/2015, 153/2015, 6/ 2016, 55/2016, 61/2016, 106/2016, 190/2016 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 52/2019, 98/2019, 244/2019, 53/2024, 74/2024 dhe 170/2024) rregullojnë kushtet dhe mënyrën e kryerjes së aktivitetit sportiv me qëllim të arritjes së interesit publik në sport brenda juridiksionit të Republikës së Maqedonisë, komunave, komunave në Qytetin e Shkupit dhe Qytetit të Shkupit, ekonomizimin e objekteve sportive në pronësi të Republikës së Maqedonisë, komunave, komunave në Qytetin e Shkupit dhe Qytetit të Shkupit, si dhe çështje të tjera me rëndësi për sportin.

Në përputhje me nenin e kontestuar 23-a paragrafi 1 të Ligjit, kompensimet për sport të përcaktuara në nenet 79 paragrafi (2) dhe 94 paragrafi (2) të Ligjit për lojërat e fatit paguhen në një llogari me qëllim të veçantë të federatave sportive kombëtare dhe klubeve sportive.

Në paragrafin 4 të nenit 23-a është rregulluar se një trajner i nivelit të lartë nga paragrafi 2, alineja 3 të nenit 23-a, ose një atlet aktiv i nivelit të lartë nga paragrafi 2, alineja 6 të këtij neni, është një trajner, ose një atlet që plotëson kriteret, veçanërisht në aspektin e numrit të titujve të fituar në kampionatin vendas dhe rezultateve më të mira vendase dhe ndërkombëtare në sportin përkatës.

Sipas paragrafit 5 të kontestuar të këtij neni, kriteret për përcaktimin e një trajneri të nivelit të lartë, ose një atleti aktiv të nivelit të lartë, rregullohen më hollësisht me një akt nënligjor të miratuar nga personi në funksion që drejton organin e administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit.

Në nenin 24 të Ligjit për sportin janë dhënë të gjitha kriteret në bazë të të cilave organi i administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit përcakton ndarjen e fondeve nga programet nga neni 23, paragrafi 5 i këtij Ligji.

me iniciativën kontestohet pjesa “Ligji për lojërat e fatit” të nenit 23-a paragrafi 1 të Ligjit, sipas të cilit “Kompensimet për sport të përcaktuara në nenet 79 paragrafi (2) dhe 94 paragrafi (2) të Ligjit për lojërat e fatit duhet të paguhen në një llogari me qëllim të veçantë të federatave sportive kombëtare dhe klubeve sportive” me pretendimet se pjesa kontestuese “Ligji për lojërat e fatit” i referohet zbatimit të një rregulloreje që nuk ekziston në sistemin juridik të Republikës së Maqedonisë së Veriut, gjë që çon në konfuzion në zbatimin e vetë normës dhe nuk është në përputhje me parimin e sundimit të së drejtës.

Në rastin konkret, dispozita e kontestuar e nenit 23-a paragrafi 1 të Ligjit është një gabim i dukshëm teknik, sepse i referohet gabimisht “Ligjit për lojërat e fatit” në vend të emrit të saktë, Ligjit për lojërat e fatit dhe lojërat argëtuese. Prandaj, Gjykata vlerësoi se dispozita ligjore e kontestuar tregon qartë qëllimin dhe referencën në ligjin aktualisht në fuqi, i cili gabim, sipas Gjykatës, nuk ndikon në sigurinë juridike të qytetarëve, pra nuk mund të shkaktojë konfuzion në lidhje me zbatimin e saktë të dispozitave të ligjit në fjalë.

Në thelb, pretendimet në iniciativën në fjalë, në lidhje me pjesën e kontestuar të nenit 23-a paragrafi 1, nuk i referohen përmbajtjes së dispozitës, e cila mund t’i nënshtrohet vetëm një vlerësimi kushtetues-gjyqësor të përputhshmërisë me Kushtetutën, por kontestohet për shkak të një lëshimi nomoteknik të bërë nga ligjvënësi, pra për shkak të referencës së gabuar në “Ligjin për lojërat e fatit” në vend të emrit të saktë – Ligji për lojërat e fatit dhe lojërat argëtuese.

Duke marrë parasysh kompetencat e përcaktuara të Gjykatës Kushtetuese në nenin 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata vlerësoi se iniciativa duhet të refuzohet në këtë pjesë, në përputhje me nenin 38, paragrafi 1 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, duke pasur parasysh se pretendimet reduktohen në një kërkesë për veprim nga kjo gjykatë, e cila është në kompetencë të ligjvënësit i cili krijon, ndryshon dhe plotëson ligjet që miraton, dhe përmes tij kryhet edhe korrigjimi i lëshimeve nomoteknike.

Me Iniciativën gjithashtu kontestohet pjesa “Kriteret” e nenit 23-a, paragrafi 5 të Ligjit për sportin, duke pretenduar se kriteret për atë që nënkuptohet me “trajner i nivelit të lartë” ose “atlet aktiv i nivelit të lartë” duhet të përcaktohen me ligj, dhe jo me një akt nënligjor. Kjo ndodh sepse, sipas parashtruesit, Ligji përmban vetëm një përkufizim të përgjithshëm të “kritereve” pa i përcaktuar ato më saktë në vetë ligjin, gjë që çon në përcaktimin arbitrar të kritereve në një akt nënligjor dhe interpretimin e tyre arbitrar, gjë që është në kundërshtim me parimin e sundimit të së drejtës dhe kështu me sigurinë juridike si pjesë përbërëse e tij.

Neni 23-a, paragrafi 4 i Ligjit për sportin, ofron kriteret bazë për përcaktimin e një trajneri të nivelit të lartë, pra një atleti aktiv të nivelit të lartë, dhe në përputhje me paragrafin 5 të kontestuar të nenit 23-a të Ligjit, kriteret për përcaktimin e një trajneri të nivelit të lartë, pra një atleti aktiv të nivelit të lartë rregullohen më nga afër me një akt nënligjor të miratuar nga personi në funksion që drejton organin e administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit.

Në Ligjin për organizimin dhe funksionimin e organeve të administratës shtetërore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nNr. 58/2000, 44/2002, 82/2008, 167/2010, 51/2011 dhe “Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut” nr. 96/2019, 110/2019 dhe 121/2024), neni 55, paragrafi 1, përcakton që ministri miraton rregullore, urdhra, udhëzime, plane, programe, vendime dhe lloje të tjera aktesh për zbatimin e ligjeve dhe rregullave të tjera, kur është i autorizuar për këtë me ligj. Në paragrafin 2 është përcaktuar që drejtori i organit të pavarur të administratës shtetërore, pra i organizatës administrative, miraton rregullore, vendime, urdhra, udhëzime, plane, programe dhe lloje të tjera aktesh për zbatimin e ligjeve dhe rregulloreve të tjera, kur është i autorizuar për këtë me ligj.

Neni 56 i këtij ligji përcakton se me rregullore përcaktohen dhe përpunohen dispozita të caktuara të ligjeve dhe rregullave të tjera me qëllim të zbatimit të tyre (paragrafi 1); me urdhër urdhërohet ose ndalohen veprime në një situatë të caktuar që ka rëndësi të përgjithshme për zbatimin e ligjeve dhe rregullave të tjera (paragrafi 2); me udhëzim përcaktohet mënyra e veprimit në zbatimin e dispozitave të caktuara të ligjeve dhe rregullave të tjera (paragrafi 3); me plan dhe program përcaktohen dhe përpunohen çështje të caktuara për zbatimin e ligjeve dhe rregullave të tjera për të cilat është e nevojshme të përcaktohen afatet dhe dinamika e zbatimit të tyre (paragrafi 4).

Nga dispozitat ligjore të theksuara, rrjedh se kriteret themelore për një trajner të nivelit të lartë, pra një atlet aktiv të nivelit të lartë, përcaktohen me ligj, dhe jepet mundësia që kriteret themelore të përcaktuara nga Ligji për sportin të zhvillohen më tej përmes një akti nënligjor.

Prandaj, duke marrë parasysh përmbajtjen e dispozitave kushtetuese dhe ligjore në fjalë, Gjykata vlerësoi se personi në funksion që drejton organin e administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit ka autorizim për të rregulluar më nga afër kriteret për përcaktimin e një trajneri të nivelit të lartë, pra një atleti aktiv të nivelit të lartë përmes aktit nënligjor, siç parashikohet në dispozitën e kontestuar të nenit 23-a, paragrafi 5 i Ligjit për sportin, prandaj nuk mund të vihet në dyshim në lidhje me pajtueshmërinë me nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës.

Kjo për shkak se nga analiza e dispozitave ligjore të cituara më sipër, del se ligjvënësi ofron një kornizë, pra kritere të përgjithshme për atë që nënkuptohet me “trajner të nivelit të lartë”, respektivisht “një atleti aktiv të nivelit të lartë” dhe autorizon personin në funksion që drejton organin e administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit të miratojë akt nënligjor specifik që shërben për operacionalizimin e dispozitave të Ligjit për sportin.

Në fakt, nga përmbajtja e dispozitës së nenit 23-a paragrafi 4 i Ligjit, del qartë se një trajner i nivelit të lartë, pra një atleti aktiv i nivelit të lartë, mund të jetë vetëm një person që ka fituar tituj në kampionatin vendas dhe që ka arritur rezultatet më të mira vendase dhe ndërkombëtare në sportin përkatës, në mënyrë që me aktin nënligjor personi në funksion që drejton organin e administratës shtetërore përgjegjës për çështjet në fushën e sportit, mundësisht të specifikojë më hollësisht numrin e titujve të fituar dhe rezultatet e arritura në nivel vendas dhe ndërkombëtar, siç rrjedh nga formulimi i dispozitës ligjore të lartpërmendur (“kriteret, veçanërisht në aspektin e numrit…”).

Lidhur me pretendimet në iniciativë se krijohet një pabarazi midis përmbajtjes së nenit 24, paragrafi 1 i Ligjit për sportin, nga i cili rrjedh përcaktimi i qartë dhe i padyshimtë i ligjvënësit për të përcaktuar me ligj kriteret: ndarjen e fondeve për programet, në lidhje me përmbajtjen e nenit 23-a, paragrafi 5 në pjesën “Kriteret” që lejon që kriteret të rregullohen me një akt nënligjor, Gjykata vlerësoi se janë të pabazuara.

Pra, nëse ligjvënësi do të vendosë të përcaktojë kritere të caktuara me ligj apo ato do të rregullohen më nga afër me një akt nënligjor në përputhje me ligjin, është një çështje e përshtatshmërisë për të cilën vendos ligjvënësi, dhe nuk është një çështje që mund të vlerësohet nga një perspektivë kushtetuese dhe ligjore.

Bazuar në të gjitha sa më sipër, Gjykata vlerësoi se përputhshmëria e nenit 23-a, paragrafi 1, në pjesën “Ligji për lojërat e fatit” dhe paragrafi 5, në pjesën “Kriteret” të Ligjit për sportin me sigurinë juridike të qytetarëve, si element i sundimit të së drejtës të rregulluar në nenin 8, paragrafi 1, alineja 3 të Kushtetutës, nuk mund të vihet në dyshim.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski