Уставен суд на
Република Северна Македонија
У.бр.191/2024
Скопје, 09.04.2025 година
Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, Елизабета Дуковска, д-р Осман Кадриу, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија и член 73 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 9 април 2025 година, донесе
Р Е Ш Е Н И Е
НЕ СЕ ПОВЕДУВА постапка за оценување на уставноста на член 9 став 6 во делот „начинот“ од Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија” број 37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 и 100/2014).
Образложение
I
Игорчо Точев од Скопје, до Уставниот суд на Република Северна Македонија поднесе иницијатива со која ја оспорува уставноста на член 9 став 6 во делот „начинот“ од Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија” број 37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 и 100/2014).
Подносителот во иницијативата наведува дека согласно член 12 од Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија” број 37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 и 100/2014), постапката за продажба на акциите, односно уделите, поблиску ги пропишува Владата на Република Македонија.
Согласно со член 9 став 6 од истиот закон, начинот и постапката за продажбата на државен капитал во случаите од ставот (5) од овој закон поблиску ќе бидат уредени со прописот од член 12 од овој закон.
Со член 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија” број 06/2002), можноста Владата на Република Северна Македонија, да ги пропишува начинот и условите за продажба на акциите односно уделите, е отстранета од правниот промет.
Според подносителот, со делот „начинот на“, без каков било основ во Законот се остава можност со подзаконски акт да се пропишува покрај другото и начинот на продажбата на државен капитал со подзаконски акт со што, се овозможува арбитрарно и без какви било параметри во Законот, да се пропишува „начинот или начините” на кој ќе се врши продажба на државниот капитал, што не е во согласност со владеењето на правото, пропишано со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот.
Врз основа на наведеното, подносителот му предлага на Судот да поведе постапка за оценување на уставноста на оспорениот дел, а со оглед на тоа дека одредбата произведува правна сила во правниот промет и може да дојде до настанување на штетни последици, исто така предлага да се донесе решение со кое ќе се запре извршувањето на поединечните акти и дејствија преземени вра основа на оспорениот дел.
II
На седницата Судот утврди дека според член 9 став 6 од Законот за приватизација на државниот капитал, начинот и постапката за продажбата на државен капитал во случаите од ставот (5) од овој закон поблиску ќе бидат уредени со прописот од член 12 од овој закон.
III
Согласно со член 8 став 1 алинеја 3 од Уставот на Република Северна Македонија, владеењето на правото претставува темелна вредност на уставниот поредок на Република Северна Македонија.
Согласно со член 110 алинеja 1 од Уставот на Република Северна Македонија, Уставниот суд одлучува за согласноста на законите со Уставот.
Согласно со член 9 став 5 од Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија” број 37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 и 100/2014), продажбата на државен капитал, изразен во акции и удели во претпријатија кои имаат регистрирано седиште надвор од Република Македонија, односно акции во банките и финансиските институции кои имаат регистирано седиште надвор од Република Македонија, може да се врши по процедури согласно законодавството на државата во која е регистрирано седиштето на претпријатијата, односно банките или финансиските институции. Со став 6 од истиот член е предвидено дека начинот и постапката за продажбата на државен капитал во случаите од ставот (5) од овој закон поблиску ќе бидат уредени со прописот од член 12 од овој закон.
Имено, одредбата од член 9 став 6 од Законот за приватизација на државниот капитал, всушност определува дека во однос на случаите предвидени во став 5 од истиот член се уредуваат со член 12 од истиот закон, кој гласи „Постапката за продажба на акциите, односно уделите, поблиску ги пропишува Владата на Република Македонија”.
При анализа на член 9 став 6 од Законот во целина, Судот оцени дека претставува упатувачка норма со која се појаснува дека приватизација на државен капитал во претпријатија, банки или финансиски институции кои имаат регистрирано седиште надвор од Република Северна Македонија каде продажбата може да се врши по процедури согласно со законодавството на државата во која е регистрирано седиштето на истото, начинот и постапката за продажбата на тој државен капитал поблиску ќе бидат уредени со прописот од член 12 од овој закон.
Со член 2 од Законот за изменување и дополнување на Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија“ број 6/2002) е пропишано дека во член 12 зборовите „Начинот, условите и постапката“ се заменуваат со зборот „Постапката“, што значи дека член 12 од Законот за приватизација на државниот капитал гласи „постапката за продажба на акциите, односно уделите, поблиску ги пропишува Владата на Република Македонија“.
Со член 17 од Законот за изменување и дополнување на Законот за транформација на претпријатијата со општествен капитал („Службен весник на Република Македонија“ број 31/2003) се пропишува дека со денот на влегувањето во сила на овој закон престанува да важи член 9 ставови 1, 2, 3 и 4 од Законот за приватизација на државниот капитал („Службен весник на Република Македонија“ бр. 37/96, 25/99, 81/99, 49/2000 и 6/2002), а со тоа за прашањата кои не се регулирани со Законот за приватизација на државниот капитал, се применува Законот за транформација на претпријатијата со општествен капитал.
Имајќи ги предвид изнесените уставни и законски одредби и поаѓајќи од наводите во иницијативата, сметаме дека за Законот за приватизација на државниот капитал од аспект на целта заради која бил донесен и предметот кој го уредува во целина, а посебно во делот на уредувањето на државниот капитал содржан во јавните установи и другите правни лица, не може да се постави прашањето за несогласност со Уставот.
Со оглед на горенаведеното, Судот оцени дека нема услови за донесување решение за запирање на извршувањето на поединечните акти или дејствија донесени односно преземени врз основа на оспорениот закон, предвидени во член 37 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија.
IV
Врз основа на наведеното, Судот одлучи како во диспозитивот на ова решение.
ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски
***
Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U.nr.191/2024
Shkup, 09.04.2025
Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës, dr.Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, Elizabeta Dukovska, dr.Osman Kadriu, Dobrilla Kacarska, dr.Ana Pavllovska-Daneva dhe mr.Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe nenit 73 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, nr.115/2024), në seancën e mbajtur më 9 prill të vitit 2025, miratoi
A K T V E N D I M
NUK INICIOHET procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit 9 paragrafi 6 në pjesën „mënyrën“ nga Ligji për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, numër 37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 dhe 100/2014).
Arsyetim
I
Igorço Toçev nga Shkupi, Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut i parashtroi iniciativë, me të cilën e konteston kushtetutshmërinë e nenit 9 paragrafi 6 në pjesën „mënyrën“ nga Ligji për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, numër 37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 dhe 100/2014).
Parashtruesi në iniciativë thekson se në përputhje me nenin 12 të Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 dhe 100/2014), procedura për shitjen e aksioneve, përkatësisht të pjesëmarrjeve, rregullohet më hollësisht nga Qeveria e Republikës së Maqedonisë.
Në përputhje me nenin 9 paragrafi 6 të Ligjit të njëjtë, mënyra dhe procedura për shitjen e kapitalit shtetëror në rastet e përmendura në paragrafin (5) të këtij Ligji, do të rregullohen më hollësisht me rregullin e përmendur në nenin 12 të këtij Ligji.
Me nenin 2 të Ligjit për Ndryshimet dhe Plotësimet e Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.06/2002) është hequr nga qarkullimi juridik mundësia që Qeveria e Republikës së Maqedonisë së Veriut të përcaktojë mënyrën dhe kushtet për shitjen e aksioneve, përkatësisht të pjesëmarrjeve.
Sipas parashtruesit, me pjesën “mënyra e”, pa asnjë bazë në Ligj, jepet mundësia e përcaktimit, ndër të tjera, e mënyrës së shitjes së kapitalit shtetëror me një akt nënligjor, i cili lejon në mënyrë arbitrare dhe pa asnjë parametër në Ligj, të përcaktohen “mënyra ose mënyrat” se si do të kryhet shitja e kapitalit shtetëror, gjë që nuk është në përputhje me sundimin e ligjit, të përcaktuar me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës.
Bazuar në sa më sipër, parashtruesi i propozon Gjykatës të fillojë procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë së nenit të kontestuar dhe duke qenë se dispozita prodhon fuqi juridike në qarkullimin juridik dhe mund të shkaktojë pasoja të dëmshme, gjithashtu, propozon që të miratohet aktvendim që do të ndalojë zbatimin e akteve dhe veprimeve të posaçme, të ndërmarra në bazë të nenit të kontestuar.
II
Në seancë, Gjykata konstatoi se në përputhje me nenin 9 paragrafi 6 të Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror, mënyra dhe procedura për shitjen e kapitalit shtetëror në rastet e përmendura në paragrafin (5) të këtij Ligji, do të rregullohen më hollësisht me rregullin e përmendur në nenin 12 të këtij Ligji.
III
Në përputhje me nenin 8 paragrafi 1 alineja 3 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, sundimi i ligjit është vlerë themelore e rendit kushtetues të Republikës së Maqedonisë së Veriut.
Sipas nenit 110 alineja 1 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese vendos për pajtueshmërinë e ligjeve me Kushtetutën.
Në përputhje me nenin 9 paragrafi 5 të Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.37/90, 26/99, 81/99, 49/2000, 6/2002, 74/2005, 125/2012 dhe 100/2014), shitja e kapitalit shtetëror, e shprehur në aksione dhe pjesëmarrje në ndërmarrjet që kanë selinë e tyre të regjistruar jashtë Republikës së Maqedonisë, përkatësisht, në aksione nëpër bankat dhe institucionet financiare që kanë selinë e tyre të regjistruar jashtë Republikës së Maqedonisë, mund të kryhet sipas procedurave në përputhje me legjislacionin e vendit në të cilin është regjistruar selia e ndërmarrjeve, përkatësisht, të bankave ose institucioneve financiare. Paragrafi 6 i të njëjtit nen, parashikon që mënyra dhe procedura për shitjen e kapitalit shtetëror në rastet e përmendura në paragrafin (5) të këtij Ligji, do të rregullohen më hollësisht me rregullin e përmendur në nenin 12 të këtij Ligji.
Konkretisht, dispozita e nenit 9 paragrafi 6 të Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror, gjegjësisht, përcakton se, sa i përket rasteve të parashikuara në paragrafin 5 të të njëjtit nen, ato rregullohen me nenin 12 të të njëjtit Ligj, i cili thotë: “Procedura për shitjen e aksioneve, përkatësisht të pjesëmarrjeve, rregullohet më hollësisht nga Qeveria e Republikës së Maqedonisë”.
Gjatë analizimit të nenit 9 paragrafi 6 të Ligjit në përgjithësi, Gjykata vlerësoi se ai përfaqëson një normë referuese që sqaron se privatizimi i kapitalit shtetëror nëpër ndërmarrje, banka ose institucione financiare që kanë seli të regjistruar jashtë Republikës së Maqedonisë së Veriut, ku shitja mund të kryhet sipas procedurave në përputhje me legjislacionin e vendit në të cilin është regjistruar selia e të tyre, mënyra dhe procedura për shitjen e atij kapitali shtetëror, do të rregullohen më hollësisht me rregullin në nenin 12 të këtij Ligji.
Me nenin 2 të Ligjit për Ndryshimin dhe Plotësimin e Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.6/2002) përcaktohet që në nenin 12 fjalët: “Mënyra, kushtet dhe procedura”, zëvendësohen me fjalën “Procedura”, që nënkupton se neni 12 i Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror thotë se: “procedurën për shitjen e aksioneve, përkatësisht të pjesëmarrjeve, e përcakton Qeveria e Republikës së Maqedonisë në mënyrë më të hollësishme”.
Me nenin 17 të Ligjit për Ndryshimin dhe Plotësimin e Ligjit për Transformimin e Ndërmarrjeve Publike me Kapital Shoqëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.31/2003) përcaktohet se në ditën e hyrjes në fuqi të këtij Ligji, nuk vlen më neni 9 paragrafët 1, 2, 3 dhe 4 të Ligjit për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr.37/96, 25/99, 81/99, 49/2000 dhe 6/2002) dhe për këtë arsye, për çështjet që nuk rregullohen me Ligjin për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror, zbatohet Ligji për Transformimin e Ndërmarrjeve Publike me Kapital Shoqëror.
Duke i marrë parasysh dispozitat kushtetuese dhe ligjore të shënuara, si dhe duke u nisur nga pretendimet në iniciativë, ne konsiderojmë se për Ligjin për Privatizimin e Kapitalit Shtetëror, nga aspekti i qëllimit për të cilin është miratuar, si dhe lëndës që e rregullon atë në përgjithësi, e veçanërisht në pjesën e rregullimit të kapitalit shtetëror që përfshihet në institucionet publike dhe personat e tjerë juridikë, nuk mund të vihet në dyshim çështja e mospërputhes së tij me Kushtetutën.
Duke u bazuar në sa më sipër, Gjykata vlerësoi se nuk ka kushte për të miratuar aktvendim për të ndaluar zbatimin e akteve ose veprimeve të posaçme, të miratuara ose të ndërmarra në bazë të Ligjit të kontestuar, të parashikuara në nenin 37 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut.
IV
Bazuar në sa më sipër, Gjykata vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.
KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr. Darko Kostadinovski