У.бр.117/2024 – Уставен суд на Република Северна Македонија

Уставен суд на
Република Северна Македонија
У. бр. 117/2024
Скопје, 7 ноември 2023 година

Уставниот суд на Република Северна Македонија, во состав д-р Дарко Костадиновски, претседател на Судот и судиите Насер Ајдари, м-р Татјана Васиќ-Бозаџиева, д-р Јадранка Дабовиќ-Анастасовска, Елизабета Дуковска, Добрила Кацарска, д-р Ана Павловска-Данева и м-р Фатмир Скендер, врз основа на член 110 од Уставот на Република Северна Македонија, член 38 алинеја 2 и член 73 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија” бр.115/2024), на седницата одржана на 7 ноември 2024 година, донесе

Р Е Ш Е Н И Е

СЕ ОТФРЛА иницијативата за поведување постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за донесување на Урбанистички план вон населено место за индустриска зона „Мауцкер“, КО Долно Лакочереј – вон град, Општина Охрид, плански период 2013-2023, со бр.08-2681/14, донесена од Советот на Општина Охрид на 27.02.2015 година („Службен гласник на Општина Охрид“ бр.2 од 03.03.2015 година).

Образложение

Туристичкото здружение – асоцијација на Охрид „Билјана” од Охрид, застапувано од претседателот Никола Киселинов – Боздоганов од Охрид, до Уставниот суд на Република Северна Македонија, поднесе иницијатива за поведување постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за донесување на Урбанистички план вон населено место за индустриска зона „Мауцкер“, КО Долно Лакочереј – вон град, Општина Охрид, плански период 2013-2023, со бр.08-2681/14, донесена од Советот на Општина Охрид на 27.02.2015 година („Службен гласник на Општина Охрид“ бр.2 од 03.03.2015 година).

Според подносителот на иницијативата, оспорената одлука е во спротивност со Уставот на Република Северна Македонија, Законот за просторно и урбанистичко планирање, Законот за заштита на културното наследство и Законот за управување со светското природно и културно наследство на Охридскиот Регион.

Во продолжението на иницијативата се цитираат член 24, член 56 и член 118 од Уставот и член 11, член 13, член 32, член 71 и член 74 од Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија” бр. 199/14).

Иницијативата ги содржи и цитираните член 6, член 7, член 70 и член 71 од Законот за заштита на културното наследство („Службен весник на Република Македонија” бр. 20/04), како и цитираните член 8, член 9, член 17, член 25 и член 29 од Законот за управување со светското природно и културно наследство на Охридскиот Регион („Службен весник на Република Македонија” бр. 75/10).

Врз основа на цитираните одредби подносителот наведува дека оспорената одлука била донесена во неуставнa и незаконитa постапка и во спротивност на наведените одредби бидејќи при изработка и донесување на овој урбанистички план не се дефинирани границите на заштитна зона, контактна зона и зона за урбанистичко планирање, нема геодетска ажурирана подлога со дефинирани граници на археолошки локалитет, подземни и надземни градби кои постојат на овој локалитет и дека не смее да се врши урбанизација на простор оптоварен со подземно културно наследство.

Исто така, подносителот наведува дека надлежните институции за доставување на податоци и информации за изработка на овој урбанистички план, Управата за заштита на културното наследство при Министерството за култура и Националната установа Завод за заштита на спомениците и културата и музеј – Охрид, не постапувале согласно со цитираната законска регулатива односно на изготвувачот на овој урбанистички план АД Завод за урбанизам, проектирање и инжинеринг – ЗУМ Скопје, спротивно на законската обврска не му ги доставиле решенијата од 1983 и 1998 година издадени од Заводот за заштита на спомениците на културата и народен музеј Охрид, со кои се утврдува својство на споменик на културата на археолошкиот локалитет Хермелеја (Габавци, Патерица, Амбарџица).

Во образложението на предметната иницијатива, исто така, се потенцира дека изготвувачот на овој урбанистички план во фазата на јавна анкета не го зел предвид писменото укажување за постоење на археолошки локалитет утврден со решение од страна на Еколошкото друштво „Грашница”.

На оваа околност се приложуваат и соодветни докази, од кои според подносителот на иницијативата можело да се утврди дека на оваа локација постои археолошки локалитет со својство на споменик на културата. Подносителот изразува сомнеж во поглед на злоупотреба на службена положба и овластување од страна на овие институции и неисполнување на законската обврска која ја имаат согласно Законот за заштита на културното наследство (член 6, да го заштитат културното наследство при изработка на урбанистичките планови; член 7, субјектите на локалната самоуправа се должни да го штитат културното наследство и член 71, не се изработени заштитно конзерваторски основи предвидени со закон) и Законот за управување со светското природно и културно наследство на Охридскиот Регион (член 8, утврдување на граници на културно наследство; член 9, спречување на активности кои негативно влијаат на природната вредност на Охридскиот Регион, член 25 и член 29, преземање на соодветни мерки за заштита).

Од овие причини подносителот на иницијативата предлага Уставниот суд да поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на оспорената одлука и истата да ја поништи.

Воедно, предлага да се донесе и решение за запирање на извршување на поединечни акти или дејствија преземени врз основа на оспорената одлука заради можноста од настанување тешко отстранливи последици (т. н. времена мерка).

На седницата Судот утврди дека Одлуката е донесена врз основа на членовите 11, 22 и 25 од Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ бр.60/11), член 22 став 1 точка 1 и член 62 став 1 од Законот за локалната самоуправа („Службен весник на Република Македонија“ бр.5/2002) и член 18 од Статутот на Општината Охрид („Службен гласник на Општина Охрид“ бр.8/2007).

Во член 1 од Одлуката се донесува урбанистички план вон населено место за индустриска зона Мауцкер, КО Долно Лакочереј – вон град, Oпштина Охрид, плански период 2013-2023.

Членот 2 од оспорената одлука предвидува дека со овој урбанистички план се опфаќа простор со површина од 17,92 ха.

Просторот на планскиот опфат по урбанистички план вон населено место за индустриска зона Мауцкер, КО Долно Лакочереј – вон град, Oпштина Охрид, плански период 2013- 2023 е опфат на границите:

Границата на планскиот опфат е дел од Кп.бр.1219/1 КО Долно Лакочереј – вон град.

Опфатот граничи со следните катастарски парцели кои не влегуваат во дефинираниот плански опфат: од југ – Кп.бр.1200/2, Кп.бр.1201/1, Кп. Бр.1201/2, Кп.бр.1201/3, дел од Кп.бр.1219/1, Кп.бр.496/2, дел од Кп.бр.1219/1, Кп.бр.1219/7, Кп.бр.1219/2, Кп.бр.1219/3, Кп.бр.1219/4, Кп.бр.1219/5, Кп.бр.1219/6, дел од Кп.бр.1219/1, од север – дел од Кп.бр.1219/1, дел од Кп. Бр. 1219/8, од запад – Кп. Бр.1200/1, Кп.бр.1344/1, Кп.бр.1199, Кп.бр.486/1, Кп.бр.1219/8, од исток – дел од Кп.бр.1219/8, дел од Кп.бр.486/11, Кп.бр.1199, Кп.бр.1344/1.

Според член 3, урбанистичкиот план вон населено место за индустриска зона Мауцкер, КО Долно Лакочереј – вон град, Oпштина Охрид, плански период 2013- 2023, изработен од АД Завод за урбанизам, проектирање и инженеринг – ЗУМ Скопје, со технички број 167/13 од февруари 2015, содржи:

– плански развој – текстуален дел и графички прилог,
– документациона основа со текстуален дел и графички прилози.

Во член 4 од Одлуката се определува дека Урбанистичкиот план вон населено место за индустриска зона Мауцкер, КО Долно Лакочереј – вон град, Oпштина Охрид, плански период 2013- 2023, се заверува со печат и потпис на претседателот на Советот на Oпштина Охрид.

Согласно член 5 од Одлуката, Урбанистичкиот план вон населено место за индустриска зона Мауцкер, КО Долно Лакочереј – вон град, Oпштина Охрид, плански период 2013 – 2023, се чува, следи и реализира во Секторот за урбанизам и управување со градежно земјиште.

Во член 6 од Одлуката се определува дека оваа одлука влегува во сила осмиот ден од денот на објавувањето во „Службен гласник на Општина Охрид“.

Оспорената одлука е со број 08-2681/14 од 27. 02. 2015 година и потпишана од претседател на Советот на Општина Охрид, Гордана Коњановска, а објавена во „Службен гласник на општина Охрид” број 2/2015 од 03.03.2015 година.

III

Согласно со член 110 алинеи 1 и 2 од Уставот на Република Северна Македонија, Уставниот суд одлучува за согласноста на законите со Уставот, како и за согласноста на другите прописи и на колективните договори со Уставот и законите.

Според членот 38 алинеја 2 од Актот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, Уставниот суд ќе ја отфрли иницијативата ако за истата работа веќе одлучувал, а нема основи за поинакво одлучување.

Со Решението У.бр.54/2022 од 14 декември 2022 година Судот не повел постапка за оценување на уставноста и законитоста на Одлуката за донесување на Урбанистички план вон населено место за индустриска зона „Мауцкер“, КО Долно Лакочереј – вон град, Општина Охрид, плански период 2013-2023, со бр.08-2681/14, донесена од Советот на Општина Охрид на 27.02.2015 година („Службен гласник на Општина Охрид“ бр.2 од 03.03.2015 година).

Во постапката по предметот У.бр.54/2022, Судот утврдил дека Советот на Општина Охрид ја спровел постапката за изготвување и донесување одлука за донесување на урбанистички план вон населено место со почитување на сите фази на постапката, предвидени во Законот за просторно и урбанистичко планирање.

Анализата на оспорениот акт, Судот ја направил по однос на Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ бр.51/2005, 137/2007, 151/2007, 91/2009, 124/2010, 18/2011, 53/2011, 144/2014, 55/2013, 163/2013 и 42/2014) кој бил во сила во времето на отпочнувањето на постапката за донесување на оспорениот урбанистички план.

Барањето за оцена на оспорената одлука во оваа иницијатива по однос на нејзината согласност со член 11, член 13, член 32, член 71 и член 74 од Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ бр.199/2014) кој стапил на сила на 7 јануари 2015 година, а почнал да се применува од 1 март 2015 година е несоодветно од причини што целокупната постапка за донесување на овој урбанистички план вон населено место и самата одлука се донесени пред да се применуваат одредбите од овој закон. Всушност, и во самиот нов закон, на кој се повикува подносителот, во член 123 е регулирано дека постапките започнати до денот на примена на овој закон, ќе продолжат согласно со одредбите од Законот по кој се започнати, односно истиот е донесен согласно со одредбите од Законот за просторно и урбанистичко планирање („Службен весник на Република Македонија“ бр.51/2005, 137/2007, 151/2007, 91/2009, 124/2010, 18/2011, 53/2011, 144/2014, 55/2013, 163/2013 и 42/2014).

Понатаму, Судот во постапката по предметот У.бр.54/2022 утврдил дека од анализата на приложената писмена документација прибавена во текот на претходната постапка, неспорно произлегува дека предметната постапка е законито спроведена, Судот утврди дека при нејзиното донесување се испочитувани сите фази во постапката, односно, Советот на Општина Охрид при донесувањето на оспорената одлука во целост ги испочитувал сите фази на постапката предвидени во важечкиот Закон за просторно и урбанистичко планирање. Тоа подразбира дека била запазена постапката за донесување на нацрт-планот, извршена стручна ревизија на истиот, спроведена јавна анкета и јавна презентација, добиени биле сите потребни мислења на предлог-планот од надлежните органи, врз основа на кои согласно член 25 од истиот закон, добила позитивно мислење за донесување на планот, од Министерството за транспорт и врски, како орган на државната управа надлежен за работите од областа на уредувањето на просторот.

Со оваа, а и со иницијативата по предметот У.бр.54/2022 се оспорува предметната одлука бидејќи истата е спротивна и на членови од Законот за управување со светското природно и културно наследство на Охридскиот Регион. Судот утврдил дека од доставената документација за спроведената постапка за оспорениот Урбанистички план, локалната самоуправа презела мерки во смисла на пронаоѓање и заштита на светското културно и природно наследство во Охридскиот Регион, зачувување на границите на светското културно и природно наследство во Охридскиот Регион, како и начинот на управување со истото, на начин што писмено доставила барање до повеќе надлежни институции.

Националната установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј – Охрид, за изработка на заштитно конзерваторски основи до Општината доставила мислење бр.13-287/1 од 24.02.2014 година со кое ја известува дека не се надлежни за изработка на заштитно конзерваторски основи за предметниот Урбанистички план. Ова од причина што истиот не припаѓал во границите на заштитената споменичка целина „Старо градско јадро на Охрид“ ниту во нејзината контактна зона, како и тоа дека во наведениот плански опфат не постојат евидентирани или поединечно заштитени објекти или археолошки локалитети. Од тие причини не била потребна изработка на Заштитно конзерваторски основи, меѓутоа дале мислење дека во одредбите на планскиот опфат, треба да стои дека при изведба на земјани работи на планираниот простор, неопходно е присуство на стручно лице – археолог кое ќе ги следи работите во случај до колку дојде до откривање на евентуални остатоци од постари градби, за истите да ги евидентира, документира и преземе потребни мерки во понатамошниот процес од работата во зависност од вредноста на откриениот наод.

Општина Охрид, со допис бр.18-65/12 од 19.02.2014 година, побарала информација за отпочнување на постапката за изработка на планската документација за индустриска зона – Мауцкер, од Управата за животна средина како надлежен орган за вршење на стручни работи од областа на заштитата на природата, во состав на Министерството за животна средина и просторно планирање, на што од Управата за животна средина, како надлежен орган за вршење на стручни работи од областа на заштита на природата во состав на Министерството, било одговорено со допис бр.11-2528/4 од 12.03.2014 година, во кој е наведено дека по извршениот стручен увид на приложената граница на планскиот опфат и согласно просторниот план на Република Македонија, Секторската студија за заштита на природното наследство, било утврдено дека просторот кој е предмет на изработка на планската документација, со намена Г2 – лесна индустрија, не влегува во граници на заштитено подрачје.

Изведувачот на Планската програма – А.Д. за урбанизам, проектирање и инженеринг – ЗУМ Скопје, со допис број 0301-359/6, побарал и добил мислење од Министерство за култура, Управата за заштита на културното наследство број 17-2892/2 од 04.11.2014 година, во кое е наведено дека потребните податоци од аспект на заштита на културното наследство, пропишани од Управата за заштита на културното наследство, се целосно вградени во Планската документација, така што постапката за донесување на планот може да продолжи.

По повод организираната јавна анкета и јавна презентација, Еколошкото друштво „Грашница“, поднело анкетен лист со забелешка во која бара на просторот каде што се планира индустриска зона, прво да се извршат археолошки сондажни истражувања, а потоа да се пристапи кон градежни работи.

Комисијата не ја прифатила забелешката и дала одговор дека Управата за заштита на културно наследство веќе има доставено мислење број 17-2892/2 од 04.11.2014 година, во кое се наведува дека потребните податоци од аспект на заштита на културното наследство, пропишани од Управата за заштита на културното наследство, се целосно вградени во планската документација, така што постапката за донесување на планот може да продолжи.

Со оглед на тоа дека Општина Охрид добила мислења и согласности од Националната установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј – Охрид, Управата за животна средина и Министерството за култура – Управа за заштита на културното наследство, кои се надлежни за мерките за заштита на културното наследство, истите биле активно вклучени во процесот за донесување на оспорениот урбанистички план, поради што сметаме дека нема повреда на член 6, член 7, член 70 и член 71 од Законот за заштита на културното наследство („Службен весник на Република Македонија” бр. 20/04), како и член 8, член 9, член 17, член 25 и член 29 од Законот за управување со светското природно и културно наследство на Охридскиот Регион („Службен весник на Република Македонија” бр. 75/10).

Во иницијативата, подносителот, исто така, наведува дека Општината урбанизирала простор со намена индустриска зона во чиј делокруг може да се градат индустриски објекти со класа Г2 како и изразува сомнеж за злоупотреба на службена положба од страна на одговорните лица од Националната установа завод за заштита на спомениците на културата и музеј – Охрид и Управа за заштита на културното наследство, во поглед на издавање мислења и податоци со невистинита содржина.

По однос на овие наводи во иницијативата, Судот оцени дека не е надлежен да го испитува сомнежот за евентуална злоупотреба на службената положба и овластување од страна на одговорните лица во институциите во поглед на содржината на исправите издадени за потребите на постапката, како и содржината на донесените урбанистички планови, туку за уставноста и законитоста на постапката во која тие се донесуваат.

Тргнувајќи од фактот дека Уставниот суд веќе се произнел за уставноста и законитоста на оспорената одлука, како и тоа дека во предметната иницијатива не се содржани наводи кои по својот карактер би претставувале основ за поинакво одлучување, произлегува дека се исполнети условите за отфрлање на иницијативата, согласно со член 38 алинеја 2 од Актот на Уставниот суд.

Врз основа на наведеното, Судот, со мнозинство гласови, одлучи како во диспозитивот на ова решение.

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Северна Македонија,
д-р Дарко Костадиновски

***

Gjykata Kushtetuese e
Republikës së Maqedonisë së Veriut
U. nr. 117/2024
Shkup, 7 nëntor 2023

Gjykata Kushtetuese e Republikës së Maqedonisë së Veriut, në përbërje të Kryetarit të Gjykatës Kushtetuese, dr.Darko Kostadinovski dhe gjykatësve Naser Ajdari, mr.Tatjana Vasiq-Bozaxhieva, dr.Jadranka Daboviq-Anastasovska, Elizabeta Dukovska, Dobrilla Kacarska, dr.Ana Pavllovska-Daneva dhe mr. Fatmir Skender, në bazë të nenit 110 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, nenit 38 alineja 2 dhe nenit 73 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë së Veriut”, nr.115/2024), në seancën e mbajtur më 7 nëntor të vitit 2024, miratoi

A K T V E N D I M

HIDHET POSHTË iniciativa për inicimin e procedurës për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e Planit urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale “Maucker”, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013 -2023, me nr.08-2681/14, e miratuar nga Këshilli i Komunës së Ohrit më 27.02.2015 (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit” nr.2 nga data 03.03.2015).

Arsyetim

Shoqata turistike – asociacioni i Ohrit “Biljana” nga Ohri, e përfaqësuar nga kryetari i saj, Nikolla Kiselinov – Bozdoganov nga Ohri, parashtroi iniciativë në Gjykatën Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut për të filluar procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e një Plani urbanistik jashtë një vendbanimi për zonën industriale “Maucker”, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, me nr.08-2681/14, e miratuar nga Këshilli i Komunës së Ohrit më 27.02.2015 (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit” nr.2 nga data 03.03.2015).

Sipas parashtruesit të iniciativës, vendimi i kontestuar është në kundërshtim me Kushtetutën e Republikës së Maqedonisë së Veriut, Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik, Ligjin për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore dhe Ligjin për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit.

Në vazhdim të iniciativës citohen neni 24, neni 56 dhe neni 118 i Kushtetutës dhe neni 11, neni 13, neni 32, neni 71 dhe neni 74 i Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.199/14).

Iniciativa i përmban edhe nenet e cituara 6, 7, 70 dhe 71 të Ligjit për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 20/04), si dhe nenet e cituara 8, 9, 17, 25 dhe 29 të Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.75/10).

Bazuar në dispozitat e cituara, parashtruesi deklaron se vendimi i kontestuar është miratuar në një procedurë jokushtetuese dhe të paligjshme dhe në shkelje të dispozitave të lartpërmendura, sepse gjatë përgatitjes dhe miratimit të këtij plani urbanistik, nuk janë përcaktuar kufijtë e zonës mbrojtëse, zonës së kontaktit dhe zonës së planifikimit urban, nuk ka bazë gjeodezike të azhurnuar me kufij të përcaktuar të vendit arkeologjik, ndërtimeve nëntokësore dhe mbitokësore që ekzistojnë në këtë vend dhe se urbanizimi i një zone të ngarkuar me trashëgimi kulturore nëntokësore nuk duhet të kryhet.

Parashtruesi, gjithashtu, thekson se institucionet kompetente për dorëzimin e të dhënave dhe informacioneve për përgatitjen e këtij plani urbanistik, Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore pranë Ministrisë së Kulturës dhe Institucioni Nacional – Enti për Mbrojtjen e Monumenteve dhe Kulturës dhe Muzeu – Ohër, nuk kanë vepruar në përputhje me rregulloren ligjore të cituar, përkatësisht të përpiluesit të këtij plani urbanistik, SHA Enti për Urbanizëm, Projektim dhe Inxhinieri – ZUM Shkup, në kundërshtim me detyrimin ligjor, nuk i ka dorëzuar vendimet e vitit 1983 dhe 1998 të lëshuara nga Enti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeu Popullor i Ohrit, me të cilat përcaktohet statusi i monumentit kulturor të lokalitetit arkeologjik Hermeleja (Gabavc, Patericë, Ambarxhicë).

Në arsyetimin e iniciativës në fjalë, gjithashtu, theksohet se përpiluesi i këtij plani urbanistik, gjatë fazës së anketimit publik, nuk e ka marrë parasysh vërejtjen me shkrim të ekzistencës së një lokaliteti arkeologjik të përcaktuar me aktvendim nga Shoqata Ekologjike “Grashnicë”.

Në këtë drejtim, bashkëngjiten dëshmi të përshtatshme, nga të cilat, sipas parashtruesit, mund të përcaktohet se në këtë vendndodhje ekziston një lokalitet arkeologjik me statusin e monumentit kulturor. Parashtruesi shpreh dyshime në lidhje me keqpërdorimin e pozitës zyrtare dhe autorizimit nga këto institucione dhe mospërmbushjen e detyrimit ligjor që kanë sipas Ligjit për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (neni 6, mbrojtja e trashëgimisë kulturore gjatë përgatitjes së planeve urbanistike; neni 7, subjektet e vetëqeverisjes lokale janë të detyruara ta mbrojnë trashëgiminë kulturore dhe neni 71, nuk janë përgatitur në mënyrë bazat mbrojtëse të ruajtjes të parashikuara me ligj) dhe Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit (neni 8, përcaktimi i kufijve të trashëgimisë kulturore; neni 9, parandalimi i aktiviteteve që ndikojnë negativisht në vlerën natyrore të Rajonit të Ohrit , neni 25 dhe neni 29, marrja e masave të duhura mbrojtëse).

Për këto arsye, parashtruesi propozon që Gjykata Kushtetuese të fillojë procedurë për të vlerësuar kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e vendimit të kontestuar dhe ta anulojë atë.

Në të njëjtën kohë, propozohet që të miratohet një vendim për të ndaluar ekzekutimin e akteve ose veprimeve individuale, të ndërmarra në bazë të vendimit të kontestuar për shkak të mundësisë për pasoja të vështira për t’u eliminuar (e ashtuquajtura masë e përkohshme).

Në seancë, Gjykata konstatoi se Vendimi është miratuar në bazë të neneve 11 , 22 dhe 25 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.60/11), nenit 22 paragrafi (1) pika 1 dhe nenit 62 paragrafi (1) të Ligjit për Vetëqeverisje Lokale (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.5/2002) dhe nenit 18 të Statutit të Komunës së Ohrit (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit” nr.8/2007).

Neni 1 i Vendimit miraton një plan urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023.

Neni 2 i Vendimit të kontestuar përcakton se ky plan urbanistik mbulon një sipërfaqe prej 17,92 ha.

Hapësira e fushëveprimit të planifikimit sipas planit urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023 është fushëveprimi i kufijve:

Kufiri i fushëveprimit të planifikimit është pjesë e PK. nr.1219/1, KK Komuna Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit.

Zona kufizohet me parcelat kadastrale të mëposhtme që nuk përfshihen në zonën e përcaktuar të planifikimit: nga jugu – Pk.nr.1200/2, Pk.nr.1201/1, Pk. nr.1201/2, Pk.nr.1201/3, pjesë e Pk.nr.1219/1, Pk.nr.496/2, pjesë e Kp.nr.1219/1, Kp.nr.1219/7, Kp.nr.1219/2, Kp.nr.1219/3, Kp.nr.1219/4, Pk.nr.1219/5, Pk.nr.1219/6, pjesë e Pk.nr.1219/1, nga veriu – pjesë e Pk.nr.1219/1, pjesë e Pk.nr. 1219/8, nga perëndimi – Pk.nr. 1200/1, Pk.nr. 1344/1, Pk. nr. 1199, Pk. nr. 486/1, Pk. nr. 1219/8, nga lindja – pjesë e Pk.nr. 1219/8, pjesë e Pk. nr. 486/11, Pk. nr. 1199, Pk. nr. 1344/1.

Sipas Nenit 3, plani urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikuar 2013-2023, i përgatitur nga SHA Enti për Urbanizëm, Projektim dhe Inxhinieri – ZUM Shkup, me numër teknik 167/13 nga shkurti i vitit 2015, përmban:

– zhvillim planor – pjesa tekstuale dhe bashkëngjitja grafike,
– bazë dokumentare me pjesë tekstuale dhe shtojca grafike.

Neni 4 i Vendimit përcakton se Plani Urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023 është i vërtetuar me vulën dhe nënshkrimin e Kryetarit të Këshillit të Komunës së Ohrit.

Në përputhje me nenin 5 të Vendimit, Plani Urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale Maucker, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, ruhet, monitorohet dhe zbatohet në Sektorin për Urbanizëm dhe Menaxhim të Tokës Ndërtimore.

Neni 6 i Vendimit përcakton se ky Vendim hyn në fuqi në ditën e tetë nga dita e publikimit në “Fletoren Zyrtare të Komunës së Ohrit”.

Vendimi i kontestuar mban numrin 08-2681/14 të datës 27.02.2015 dhe është nënshkruar nga kryetarja e Këshillit të Komunës së Ohrit , Gordana Konjanovska dhe është publikuar në “Fletoren Zyrtare të Komunës së Ohrit”, me numër 2/2015 të datës 03.03.2015.

III

Në përputhje me nenin 110 alinetë 1 dhe 2 të Kushtetutës së Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese vendos për përputhshmërinë e ligjeve me Kushtetutën, si dhe për përputhshmërinë e rregullave të tjera dhe marrëveshjeve kolektive me Kushtetutën dhe ligjet.

Sipas nenit 38 alineja 2 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut, Gjykata Kushtetuese do ta refuzojë iniciativën nëse tashmë ka vendosur për të njëjtën çështje dhe nuk ka baza për të marrë vendim tjetër.

Me Aktvendimin U.nr.54 /2022 të datës 14 dhjetor të vitit 2022, Gjykata nuk ka filluar procedurë për vlerësimin e kushtetutshmërisë dhe ligjshmërisë së Vendimit për miratimin e Planit Urbanistik jashtë vendbanimit për zonën industriale “Maucker”, KK Lakoçerej i Poshtëm – jashtë qytetit, Komuna e Ohrit, periudha e planifikimit 2013-2023, me nr.08-2681/14, të miratuar nga Këshilli i Komunës së Ohrit më 27 shkurt të vitit 2015 (“Fletorja Zyrtare e Komunës së Ohrit”, me nr.2 e datës 3 mars të vitit 2015).

Në procedurën me lëndën U.nr.54/2022, Gjykata përcaktoi se Këshilli i Komunës së Ohrit e ka kryer procedurën për përgatitjen dhe miratimin e vendimit për miratimin e një plani urbanistik jashtë një zone të banuar duke respektuar kështu të gjitha fazat e procedurës, siç është parashikuar në Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik.

Gjykata, analizën e aktit të kontestuar e kreu në lidhje me Ligjin për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr. 51/2005 , 137/2007, 151/2007, 91/2009, 124/2010, 18/2011, 53/2011, 144/2014, 55/2013, 163/2013 dhe 42/2014) i cili ishte në fuqi në kohën e fillimit të procedurës për miratimin e planit urbanistik të kontestuar.

Kërkesa për vlerësimin e vendimit të kontestuar në këtë iniciativë në lidhje me përputhshmërinë e tij me nenin 11, nenin 13, nenin 32, nenin 71 dhe nenin 74 të Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.199/2014), i cili hyri në fuqi më 7 janar të vitit 2015 dhe filloi të zbatohet që nga 1 marsi i vitit 2015 është e papërshtatshme, për arsye se e gjithë procedura për miratimin e këtij plani urbanistik jashtë një zone të banuar dhe vetë vendimi janë miratuar para se të zbatohen dispozitat e këtij ligji. Në fakt, edhe në vetë ligjin e ri, të cilit i referohet parashtruesi, neni 123 rregullon çështjen që procedurat e filluara deri në ditën e zbatimit të këtij ligji do të vazhdojnë në përputhje me dispozitat e ligjit sipas të cilit kanë filluar, përkatësisht është miratuar në përputhje me dispozitat e Ligjit për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë” nr.51/2005, 137/2007, 151/2007, 91/2009, 124/2010, 18/2011, 53/2011, 144/2014, 55/2013, 163/2013 dhe 42/2014).

Për më tepër, Gjykata në procedurën në rastin U.br.54/2022 përcaktoi se nga analiza e dokumentacionit të bashkëngjitur me shkrim, të marrë gjatë procedurës së mëparshme, padiskutim del se procedura në fjalë është zhvilluar në mënyrë të ligjshme, Gjykata përcaktoi se gjatë miratimit të saj, janë respektuar të gjitha fazat e procedurës, përkatësisht, Këshilli i Komunës së Ohrit, gjatë miratimit të vendimit të kontestuar, i ka respektuar plotësisht të gjitha fazat e procedurës, të parashikuara në Ligjin në fuqi për Planifikim Hapësinor dhe Urbanistik. Kjo do të thotë se është respektuar procedura për miratimin e planit të propozuar, është kryer shqyrtim nga ekspertët e tij, është kryer anketë publike dhe prezantim publik, janë marrë të gjitha mendimet e nevojshme për planin e propozuar nga organet kompetente, në bazë të të cilave, në përputhje me nenin 25 të të njëjtit ligj, është marrë mendim pozitiv për miratimin e planit nga Ministria e Transportit dhe Lidhjeve, si organ i administratës shtetërore, përgjegjës për çështjet në fushën e planifikimit hapësinor.

Me këtë dhe me iniciativën në rastin U nr.54/2022 , vendimi në fjalë, kontestohet sepse është në kundërshtim edhe me nenet e Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit. Gjykata përcaktoi se nga dokumentacioni i paraqitur për procedurën e zhvilluar për Planin Urbanistik të kontestuar, pushteti vendor mori masa në drejtim të gjetjes dhe mbrojtjes së trashëgimisë botërore kulturore dhe natyrore në Rajonin e Ohrit, ruajtjes së kufijve të trashëgimisë botërore kulturore dhe natyrore në Rajonin e Ohrit, si dhe mënyrës së menaxhimit të saj, në një mënyrë që parashtroi kërkesë me shkrim në disa institucione kompetente.

Enti Nacional për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeve – Ohër, për përgatitjen e bazave mbrojtëse dhe konservuese, i paraqiti Komunës mendimin nr.13-287/1, më datë 24.02.2014, duke e informuar atë se nuk është kompetent për të përgatitur bazat mbrojtëse dhe konservuese për Planin Urbanistik në fjalë. Kjo për shkak se nuk i përkiste kufijve të kompleksit të monumenteve të mbrojtura “Qendra e Qytetit të Vjetër të Ohrit” dhe as zonës së tij të kontaktit, si dhe për shkak se nuk ka objekte ose vende arkeologjike të regjistruara ose të mbrojtura individualisht në fushëveprimin e caktuar të planifikimit. Për këto arsye, përgatitja e Bazave të Mbrojtjes dhe Konservimit nuk ishte e nevojshme, megjithatë, ata shprehën mendimin se në dispozitat e fushëveprimit të planifikimit, duhet të shënojë se gjatë ekzekutimit të punimeve tokësore në zonën e planifikuar është e domosdoshme prania e një eksperti – arkeologu, i cili do të monitorojë punimet në rast se zbulohen mbetje të ndërtesave më të vjetra, me qëllim regjistrimin, dokumentimin dhe marrjen e masave të nevojshme në procesin e mëtejshëm të punës, në varësi të vlerës së gjetjes së zbuluar.

Komuna e Ohrit, me shkresën nr.18-65/12 të datës 19.02.2014, kërkoi informacion mbi fillimin e procedurës për përgatitjen e dokumentacionit planor për zonën industriale – Maucker, nga Drejtoria e Mjedisit, si organ kompetent për kryerjen e punimeve profesionale në fushën e mbrojtjes së natyrës, në kuadër të Ministrisë së Mjedisit Jetësor dhe Planifikimit Hapësinor, të cilës Drejtoria e Mjedisit Jetësor, si organ kompetent për kryerjen e punëve profesionale në fushën e mbrojtjes së natyrës në kuadër të ministrisë, iu përgjigj me shkresën nr.11-2528/4 të datës 12.03.2014, në të cilën u tha se pas inspektimit profesional të fushëveprimit të planifikimit të bashkangjitur dhe në përputhje me Planin Hapësinor të Republikës së Maqedonisë, Studimin Sektorial për Mbrojtjen e Trashëgimisë Natyrore, u përcaktua se zona që është lëndë e përgatitjes së dokumentacionit planor, me destinim G2 – industria e lehtë, nuk bie brenda kufijve të një zone të mbrojtur.

Zbatuesi i Programit të Planifikimit – SHA për Urbanizëm, Projektim dhe Inxhinieri – ZUM Shkup, me shkresën numër 0301-359/6, kërkoi dhe mori mendim nga Ministria e Kulturës – Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore numër 17-2892/2, të datës 04.11.2014, në të cilin thuhet se të dhënat e nevojshme nga aspekti i mbrojtjes së trashëgimisë kulturore, të përcaktuara nga Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, janë përfshirë plotësisht në Dokumentacionin e Planifikimit, në mënyrë që procedura për miratimin e planit të mund të vazhdojë.

Me rastin e anketës së organizuar publike dhe prezantimit publik, Shoqëria Ekologjike “Grashnicë” dorëzoi fletë anketimi me një shënim, ku kërkohej që së pari të kryheshin hulumtimet arkeologjike, me sondazhe në zonën ku është planifikuar zona industriale dhe më pas të fillonin punimet ndërtimore.

Komisioni nuk e pranoi vërejtjen dhe u përgjigj se Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore kishte paraqitur tashmë mendimin numër 17-2892/2, të datës 04.11.2014, në të cilin thuhet se të dhënat e nevojshme nga aspekti i mbrojtjes së trashëgimisë kulturore, të përcaktuara nga Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, janë përfshirë plotësisht në dokumentacionin planifikues, në mënyrë që procedura për miratimin e planit të mund të vazhdojë.

Duke marrë parasysh se Komuna e Ohrit mori mendime dhe pëlqime nga Institucioni Nacional – Enti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeut – Ohër, Drejtoria e Mjedisit dhe Ministria e Kulturës – Drejtoria për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, të cilat janë përgjegjëse për masat mbi mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, u përfshinë në mënyrë aktive në procesin e miratimit të planit urbanistik të kontestuar, prandaj besojmë se nuk ka shkelje të nenit 6, nenit 7, nenit 70 dhe nenit 71 të Ligjit për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr. 20/04), si dhe nenit 8, nenit 9, nenit 17, nenit 25 dhe nenit 29 të Ligjit për Menaxhimin e Trashëgimisë Botërore Natyrore dhe Kulturore të Rajonit të Ohrit (“Gazeta Zyrtare e Republikës së Maqedonisë”, nr. 75/10).

Parashtruesi në këtë iniciativë, gjithashtu, thekson se komuna e lartpërmendur ka urbanizuar një zonë të përcaktuar si zonë industriale, brenda fushëveprimit të së cilës mund të ndërtohen objekte industriale të klasës G2 dhe shpreh dyshime për keqpërdorim të detyrës zyrtare nga personat përgjegjës të Institucionit Nacional – Enti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës dhe Muzeut – Ohër dhe Drejtorisë për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore, në drejtim të dhënies së mendimeve dhe të dhënave me përmbajtje të pavërtetë.

Lidhur me këto pretendime në iniciativë, Gjykata vlerësoi se nuk është kompetente të shqyrtojë dyshimin për keqpërdorim të mundshëm të pozitës dhe autorizimit zyrtar nga ana e personave përgjegjës nëpër institucionet e lartpërmendura në lidhje me përmbajtjen e dokumenteve të lëshuara për qëllimet e procedurës, si dhe përmbajtjen e planeve urbanistike të miratuara, për më tepër kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e procedurës në të cilën ato miratohen.

Duke u nisur nga fakti që Gjykata Kushtetuese është shprehur tashmë mbi kushtetutshmërinë dhe ligjshmërinë e vendimit të kontestuar, si dhe nga fakti që nisma në fjalë nuk përmban pretendime që, nga natyra e tyre, do të përbënin bazë për një vendim të ndryshëm, rrjedh se kushtet për hedhjen poshtë të iniciativës janë përmbushur, në përputhje me nenin 38 alineja 2 të Aktit të Gjykatës Kushtetuese.

Bazuar në sa më sipër, Gjykata , me shumicë votash, vendosi si në dispozitivin e këtij aktvendimi.

KRYETAR
i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Maqedonisë së Veriut,
dr.Darko Kostadinovski