Интервју за МИА со претседателот на Уставниот суд, Сали Мурати

Интервју за МИА

1. Дали ќе се одржи во среда стручен колегиум на Уставниот суд на кој ќе се расправа за иницијативата на еден од судиите за преиспитување на одлуката на пратениците да се самораспуштат со цел на 12 април да се одржат избори. Што ќе се случи доколку колегиумот се согласи да ја разгледа иницијативата? Дали е можно укинување на Одлуката за распуштање на Парламентот?

По однос на Одлуката за распуштање на Собранието на Република Северна Македонија („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр. 43/2020), во моментот нема оформен предмет за оценување нејзина уставност и законитост.

Судот, претходно во предметот У.бр.40/2020, на седницата одржана на 8 и 15 април 2020 година, со мнозинство гласови одлучи да не поведе постапка за оценување на уставноста и законитоста на оваа одлука.

Минатиот четврток (30 април), од страна на судијата д-р Осман Кадриу е доставен предлог за поведување постапка по службена должност за оценување на уставноста и законитоста на истата одлука, поради што закажав работен состанок на судиите кој треба да се одржи оваа среда по завршувањето на седницата.

Притоа, понатамошното постапување на Судот по ова прашање ќе зависи од ставот кој би се зазел на овој работен состанок.

Така, ако се одлучи дека согласно член 14 став 1 од Деловникот на Уставниот суд на Република Северна Македонија, се поведува постапка по службена должност, ќе биде оформен посебен предмет кој ќе биде доделен во работа на судија-известител и државен советник, кои по завршувањето на претходната постапка, треба да достават работен материјал за седница (реферат) со содржан предлог за одлучување што ќе биде разгледан на седница на Судот.

Секако ова е хипотетички и не значи однапред прејудицирање на таква одлука, која секако треба да биде донесена по претходна расправа, а која верувам дека ќе биде водена по ова прашање.

Со ова се дава одговор на Вашето последно прашање, кое како што се гледа од претходно кажаното е условено со претходна одлука за формирање на нов предмет врз основа на евентуална одлука на работниот состанок.

2. Претседателе Мурати, дали на оваа седница на Уставниот суд ќе се најдат и двете одлуки на шефот на државата Стево Пендаровски за вонредна состојба на целата територија?

Дневниот ред за седницата која треба да се одржи оваа среда (6 мај) е објавен јавно, при што во точката 1 од делот од кој се однесува на оценување на уставност и законитост е предвидено разгледување на точката 4 од Одлуката за утврдување на постоење на вонредната состојба број 08-526/2 од 18 март 2020 година („Службен весник на Република Северна Македонија“ бр.68/2020), донесена од Претседателот на Република Северна Македонија.

По однос на втората одлука на претседателот на Републиката за утврдување на постоење на вонредна состојба, можам да Ве информирам дека има оформен посебен предмет и штом се изготви реферат ќе биде предложен за разгледување на седница на Судот.

3. Во Уставниот суд се работи и на иницијативите поврзани со уредбите на Владата. Кога може да се очекува одлуки по овие иницијативи имајќи ја предвид состојбата предизвикана со коронавирусот?

Досега имаме примено иницијативи за уставноста и законитоста на речиси сите досега донесени уредби со законска сила од страна на Владата. Се работи за огромен прилив на нови предмети за краток период и најголемиот дел се веќе дадени во работа, при што повторно нагласувам, веднаш штом ќе бидат изготгвувани рефератите по овие предмети ќе бидат на дневен ред за одлучување.

4. Ваш коментар во врска со Уредбата за намалување на платите на функционерите. Некои уставни судии најавија дека ќе се откажат од дел од својата плата и парите ќе ги донираат за борба со коронавирусот, но оти Уредбата ја поништиле бидејќи не е уставна.

Мојот став по однос на оваа уредба го изнесов на седницата на Судот кога истата беше разгледувана и беше одлучено да се поведе постапка за оценување нејзината уставност и законитост. Оваа постапка е во тек и се уште нема донесено конечна одлука како што се наведува во Вашето прашање.

Притоа, морам да констатирам дека во јавноста беа пренесени невистинити наводи за моето излагање по однос на оваа точка од дневниот ред.

Исто така, сакам да посочам дека со оваа одлука, Судот не е против солидарноста во борбата против коронавирусот, туку едногласен став на Судот е дека уредбите со законска сила како што е оваа, мора да бидат во согласност со Уставот и со законите.

Никој од судиите не ја оспори или е против легитимната цел – обезбедување средства за борбата со пандемијата, туку е спорен начинот на кој тоа е сторено – преку норми за чија неуставност и незаконитост постои основано сомнение.

Заштитата на уставноста и законитоста е уставна задача на Судот и тој мора да реагира и да ги обезбеди и во услови на вонредна состојба, при што нема да потклекне пред ниту еден напад.

Што се однесува до донирањето средства пред некој ден на прашање од еден од медиумите одговорив дека јас лично ќе донирам 20% проценти од мојата нето плата за месец април и дадов предлог до другите мои колеги, но сепак тоа е лична одлука.