Издвоено мислење

Издвоени мислења по предметот У.бр.134/2008

Врз основа на член 25 став 6 од Деловникот на Уставниот суд на Република Македонија („Службен весник на Република Македонија“ бр.70/1992), после моето гласање против точката 1 под а) од Одлуката, го изнесувам и писмено го образложувам своето

ИЗДВОЕНО МИСЛЕЊЕ

на Одлуката У.бр.134/2008 од 17 декември 2008 година, во делот на точката 1 под а), со кој се укинува член 29 од Правилникот за издавање на документ касова сметка за сторна ттрансакција и за функционалните и техничките карактеристики кои треба да ги имаат фискалните апарати и интегралниот автоматски систем за управување („Службен весник на Република Македонија“ бр.55/2001) донесен од министерот за финансии на Република Македонија

Уставниот суд на Република Македонија постапувајќи по иницијатива на Драган Коровешовски адвокат од Скопје, со наведената одлука во делот на точката 1 под б) укина повеќе одредби од Правилникот за изменување и дополнување на Правилникот, за кои и јас гласав за нивно укинување, бидејќи Судот оцени дека тие не се во согласност со одредбите на член 8 став 1 алинеи 3 и 7 и член 55 од Уставот и со одредбите на Законот за регистрирање на готовинските плаќања. Меѓутоа, во однос на укинувањето на одредбата на член 29 од Интегралнииот текст на Правилникот, изразив несогласност, гласав против и го издвојувам своето мислење, според кое сметам дека оспорената одредба е во согласност со Уставот на Република Македонија и со Законот за регистрирање на готовинските плаќања и истата не требаше да биде укината, односно Уставниот суд не требаше да донесе таква одлука во овој дел.

Најнапред, одредбата на член 29 од Правилникот не беше предмет на барање со иницијативата, иако Судот со Решението за поведување на постапка од 29 октомври 2008 година по мое мислење, без посебна оправдана причина, оценката на уставноста во овој предмет ја прошири и на таа одредба. Мислам дека во оценката на уставноста и законитоста на оваа одредба мораше да се појде од карактерот и содржината на одредбата во целината на функционалниот систем на регистрирање на готовинските плаќања.

Според член 19 од Законот, министерот за финансии ги пропишува функционалните и техничките карактеристики кои треба да ги имаат фискалните апарати и интегралниот автоматски систем за управување, постапката и документацијата за нивно одобрување за користење, елементите на фискалната сметка, начинот на проверка и контрола на фискалните апарати и правила за техничко одржување и сервисирање на истите. Во утврдените законски рамки, со член 29 од Правилникот, како елемент на фискалната сметка се утврдува фискалното лого. Имено се опишува дека тоа е идентификациона ознака отпечатена на секоја фискална сметка, дека е формирано со ознаките сонце и пораките „ДА КУПУВАМЕ МАКЕДОНСКИ ПРОИЗВОДИ“, „ЗА НАШЕ ДОБРО“, „Made in Macedonia“ и се даваат димензиите на логото.

Тргнувајќи од дескриптивниот карактер на содржината на оваа одредба, која во никој случај не создава правна обврска за купувачот, односно корисникот на услугата, дека нема санкција за непридржувањето на пораката, дека е тоа само порака која може, но и не мора да има влијание на поведението на консументот, дека таа содржина на логото едноставно не евидентира ниту пак регистрира сама по себе, понатаму дека, логото содржи пропагандна содржина но која е наменета на слободната волја на купувачот на стоки или корисник на услуги и нема никакви правни косенквенции, односно логото само по себе не значи воспоставување на правен однос и слични атрибути, неспорно е дека со таквата содржина не се повредуваат уставните принции за владеењето на правото, правната заштита на сопственоста, слободата на пазарот и еднаквата правна положба на субјектите на пазарот.

Тргнувајќи од горенаведениот карактер на одредбата, што мнозинството судии на Уставниот суд не го респектираше, според моето мислење може да има подалекусежни штетни последици, искривувајќи ја пропагандната порака и нејзината намера во афирмирање на вредностите, поради што и моето убедување е дека одредбата на членот 29 од Правилникот не требаше да се укине бидејќи е во согласност со напред наведените одредби од Уставот и Законот за регистрирање на готовинските плаќања.

17 декември 2008 година
С к о п ј е

ПРЕТСЕДАТЕЛ
на Уставниот суд на Република Македонија
д-р Трендафил Ивановски

* * *

Врз основа на член 25 став 6 од Деловникот на Уставниот суд на Република Македонија (“Службен весник на Република Македонија“ бр.70/1992), по моето гласање “ЗА“ Одлуката У.бр.134/2008 од 17 декември 2008 година, го издвојувам и писмено го образложувам следното

ИЗДВОЕНО МИСЛЕЊЕ

Во согласност со означената одредба од Деловникот на Уставниот суд, судијата може да го издвои своето мислење ако гласал против одлуката, но и ако гласал за одлуката, но смета дека таа, како во случајов, треба да се заснова врз поинакви основи.

Сметам дека Судот во овој предмет требаше да ги укине оспорените одредби од Правилниците, не само поради нивната несогласност со Уставот и законите означени во Одлуката, туку и поради нивната несогласност со одредби од Спогодбата за стабилизација и асоцијација меѓу Република Македонија и Европските заедници и нивните земји членки, ратификувана со Закон (“Службен весник на РМ“ бр.28/2001 од 13 април 2001), како составен дел на внатрешниот правен поредок на Република Македонија. Вакво барање беше поставено и со иницијативата за поведување на постапката.

Иако за судиите на Уставниот суд не е спорно дека, согласно член 118 од Уставот на Република Македонија, меѓународните договори што се ратификувани во согласност со Уставот се дел од внатрешниот правен поредок и не можат да се менуваат со закон, мнозинство од судиите сметаат дека Уставниот суд не е надлежен да одлучува за согласноста на подзаконските прописи со ратификуваните меѓународни договори, затоа што таква надлежност не е предвидена во членот 110 од Уставот. Ваквиот став опстојува подолго време во праксата на Судот и беше повторен и во овој предмет во решението за поведување на постапката. За разлика од тоа, јас сметам дека меѓународните договори ратификувани со закон претставуваат дел од внатрешниот правен поредок со статус на извор на правото со целосен ефект, што подразбира дека тие, од една страна, треба да бидат предмет на оцена од аспект на нивната согласност со Уставот и, од друга, да бидат критериум за оцена на законитоста на подзаконските прописи. Ова сфаќање за надлежноста на Уставниот суд, што сум го образложувал во повеќе наврати, се засновува врз статусот на ратификуваните меѓународни договори во хиерархијата на правните акти во уставниот поредок и уставното барање за негова хармонија преку почитување на принципите на уставност и законитост. Заштитата на овие принципи, пак, е суштинската функција на Уставниот суд според членот 108 од Уставот. Оттука, според моето мислење, ако ратификуваниот меѓународен договор станува дел од внатрешниот правен поредок во форма на закон и најмалку со таков ранг (иако со посилно правно дејство од другите закони) и пропишува правила на однесување на правните субјекти во определени области, тогаш подзаконските прописи со кои се регулираат односите во истите области мора да бидат во согласност со тој ратификуван меѓународен договор, како што секој подзаконски пропис мора да биде во согласност со закон. Надлежноста на Уставниот суд за оцена на таа согласност, според тоа, принципиелно и контекстуално може да се пронајде во член 110 од Уставот, иако не е изречно специфицирана.

Според тоа, на Одлуката на Судот и недостига образложение за несогласноста на укинатите одредби од правилниците и со Спогодбата за асоцијација и стабилизација, кога се работи за односите помеѓу РМ и ЕЗ.

Во членот 1 од Спогодбата за стабилизација и асоцијација, меѓу другото, се наведува дека цел на оваа асоцијација е промовирање на урамнотежени економски односи и постапно развивање на слободна трговска зона помеѓу Заедницата и Република Македонија. Според член 18 став 4 од Спогодбата, квантитативните ограничувања на увозот и мерките кои имаат исто влијание врз увозот во Република Македонија за производите што потекнуваат од Заедни­цата ќе бидат укинати со денот на стапувањето во сила на оваа Спогодба. Спогодбата влезе во сила на 1 април 2004.
Анализата на укинатите одредби од правилниците покажува дека тие не се во согласност и со членот 18 став 4 од Спогодбата за асоцијација и стабилизација, затоа што, поради нивната квалификација што ја направи Судот во својата одлука, пропишуваат мерки што имаат еквивалентен ефект, односно имаат исто влијание како и квантитативните ограничувања на увозот од ЕЗ. Имено, јасно е дека ако тие мерки го дестимулираат прометот на странски производи, а го фаворизираат прометот на домашните, како што оцени Судот, тогаш тие влијаат на намалување на нивниот увоз, односно се појавуваат како мерки со ефект на квантитативно ограничување на увозот. Третирањето на мерките за поттикнување на населението да купува домашни производи, како мерки со еквивалентен ефект на квантитативно ограничување на прометот, и како такви спротивни на членот 28 од Договорот за Европската заедница (консолидирана верзија), се наоѓа и во пресудите на Европскиот суд на правдата во Луксембург. Особено податлив за компарација е случајот “да купуваме Ирско“ (249/81) во кој Европскиот суд на правдата, по тужба на Комисијата против Република Ирска, ја оцени таа кампања на Ирска како спротивна на забраната за воведување кавантитативни ограничувања на прометот во Заедницата или мерки со еквивалентен ефект од член 28 од Договорот, дури и кога се водела преку приватноправни тела.

Врз основа на изнесеното, иако и без тоа оспорените одредби се укинати, сметам дека е пропуштена уште една прилика Уставниот суд да ја третира Спогодбата за стабилизација и асоцијација како ефективен извор на домашното право и критериум на сопствените одлуки за законитоста на подзаконските прописи, а со тоа и приликата да ја засили својата улогата на еден од клучните фактори во “европеизацијата“ на правниот поредок на Република Македонија.

Игор Спировски
Судија на Уставниот суд на
Република Македонија

Одлука У.бр.134/2008

Leave a Reply